Illustratie: beeldredactie De revolutie is in gang gezet. Deze recensent recenseert geen toneel, boeken of muziek meer.. maar wel een begrafenis." /> Illustratie: beeldredactie De revolutie is in gang gezet. Deze recensent recenseert geen toneel, boeken of muziek meer.. maar wel een begrafenis." />
Asset 14

De begrafenis

-Serie: De recensent. Aflevering 2: De begrafenis. Vervolg op 'De recensie'.-

De woorden van de hoofdredacteur laten me niet los. Ik draag ze vandaag als een tweede huid. Krediet, resultaten uit het verleden, waarschuwing, alsof hij het over een riskante belegging had in plaats van over zijn eerste recensent. De pummel. Mijn klamme handen worden vuisten, maar niemand die het ziet. De zoveelste jonge krantenbaas die de problemen van de wereld is aangegaan met efficiency als enige strijdkreet. Toen ik ooit op een vergadering iets zei over Kurt Tucholsky dacht hij dat het een Duitse voetballer was. Sommige mensen ademen domheid. Het hangt om ze heen als rotte adem.

Misschien kan ik het hem niet eens kwalijk nemen. Je kunt het een kind niet verwijten dat het moet huilen wanneer het iets niet begrijpt.

Dit wordt mijn zuiverste recensie tot nu toe. Mijn beste werk. Ik dien geen enkel belang, behalve de tekst.

Ook mijn trots is ondergeschikt. Al die mensen die blij zouden moeten zijn dat ik ooit over ze heb geschreven. Ik heb hen beoordeeld. Ik. Hen. Met mijn recensie in de hand vlogen ze naar Broadway, of stormden ze door naar een vierde druk. Maar deze keer heeft zelfs mijn object geen enkel belang bij mijn pen. Daar ligt hij, met gepoederd gezicht, in een open, zwarte kist. Aan het voeteneind een foto uit beter tijden, met een zeemanspet, op het dek van zijn zeilboot, de Paimpol.

Iedereen heeft houvast nodig, de recensent vormt hierop geen uitzondering. Geen vrijheid zonder regels.

De eerste regel: begin nooit bij het begin. Liever ergens in het midden, het liefst met een citaat, dat leest lekker. ‘Hij was de beste echtgenoot van de wereld. En geen onverdienstelijk stuurman.’ Voorzichtig gelach op de voorste rijen, onmiddellijk gevolgd door een paar lange snikken. Kennelijk zit daar rest van de familie. Van de eerste regel naar de tweede: de onvermijdelijke sfeerschets. Vier dikke rode kaarsen aan de hoeken van de kist. Bretonse muziek als intermezzo, omdat hij daar in de herfst zo graag aanmeerde. We bevinden ons in IJmuiden, het is de eerste week van september, zonnestralen breken door de ruiten.

Dan de inhoud. Het is een moeilijk genre, de begrafenis. Het enige genre dat zelfs door zijn beoefenaars gehekeld wordt. Op het sprekersprogramma staan vandaag: de vrouw, de beste vriend, iemand van de zaak en de twee kinderen. Na de echtgenote volgt de vriend. Hij heeft weinig fantasie, maar een goed gevoel voor feiten. Johan Vos, Alphen aan den Rijn, 1956-2010, een pracht van een studententijd bij het corps. Dan de zakenvriend. Ernstig draagt hij zoutloze werkvloeranekdotes voor. Wanneer hij een lachje verwacht, kijkt hij met guitige ogen de zaal in. Een absolute blunder, hij draait zich naar de kist en spreekt hem minutenlang aan met ‘je’. Het gevolg, hier, schuin op de vierde rij: een achterhoofd in gesprek met een dode.

Ik denk aan de verstilde man die voor ons ligt. Begraven worden heeft als voordeel dat deze mensen later niet dronken je as van de schoorsteenmantel kunnen tikken. Aan de andere kant: onder de zoden zal onherroepelijk de rotting toeslaan. Mensen denken dat zo’n kist de wormen wel even buiten houdt, maar hout wordt vochtig, beschimmelt en rot weg. De waarheid is dat er na een paar jaar niets meer over is dan botten en haarkluwen, te midden van wat halve plankjes.

Ik schrik wakker, de compagnon stapt naar beneden, vergeet even dat het niet gepast is tevreden te zijn en duwt ernstig zijn mondhoeken naar beneden.

De tweede faux pas: de kinderen hebben niets voorbereid. Mensen verwarren een slechte voorbereiding wel vaker met oprechtheid. Ze komen slecht uit hun woorden, ze huilen en ze hakkelen. Nu is dit voor de familie niet erg, maar voor een journalist als ik vormt het een probleem. Nu ben ik voor de meer persoonlijke informatie over de zeilman aangewezen op anderen.

Johan Vos wordt opgetild en naar buiten gedragen. De stoet volgt. Er is een man in een wit pak en een zonnebril. Nog een minpuntje.

De lange rij van te schudden handen laat ik aan me voorbijgaan. Laatste regel: het bonusmateriaal. Broodjes zalm en tonijnsalade. Lang niet slecht. En koffie in thermosflessen, lauw en waterig. Mijn vrouw schept aan het einde van elke avond alvast de koffie in het apparaat, opdat ik ’s ochtends alleen maar op het knopje hoef te drukken voor een goede kop. Ik merk dat ik per ongeluk glimlach. Het is gezien, er komt iemand naar me toe, een korte man met een comb over. Hij lijkt op de man van de foto, maar heeft een ronder hoofd. Als hij me vraagt waar ik Johan van ken – blijkbaar de enige vraag die er vandaag toe doet – antwoord ik: van het corps. Hij wil weten van welk corps, maar oogt niet echt nieuwsgierig. Amsterdam. Een gok. De verkeerde. Een verbaasde blik van wat Johans broer en tevens questor van het Utrechtse Albiobola studentencorps blijkt te zijn. Iedereen stopt met praten en herdenken en kijkt onze kant op.

De zalmbol past precies in mijn jaszak. De kiezels knerpen wanneer ik het terrein af loop.

De recensent
Daan Heerma van Voss

Mail

Daan Heerma van Voss

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar

Notice: Undefined variable: articleCount in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200503005100/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
10 jaar HH

10 jaar HH

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n plek is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een... Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer