Untitled (Reward) © 2009 Charlotte Dumas De klassieke schoonheid van de gehavende straathond en de Siberische tijger van Charlotte Dumas." /> Untitled (Reward) © 2009 Charlotte Dumas De klassieke schoonheid van de gehavende straathond en de Siberische tijger van Charlotte Dumas." />
tickets
Asset 14

De psychologie van het portret

Afgelopen week hingen overal in de stad posters die de tentoonstelling Paradis van fotografe Charlotte Dumas (Vlaardingen, 1977) aankondigden. De abri's toonden het portret van een grijsbruine hond, type vuilnisbakkenras, die opmerkzaam rechtopzittend kijkt naar iets wat buiten beeld plaatsvindt. Tegelijkertijd heeft zijn blik iets melancholieks; de dramatische belichting, de donkere achtergrond en het ouderwetse gebloemde kleedje geven de foto een monumentale kwaliteit.

Untitled(Reward), 2009 © Charlotte Dumas

Untitled (Reward) © 2009 Charlotte Dumas

Voor Paradis is een selectie gemaakt uit verschillende series dierenportretten die Dumas de afgelopen jaren heeft gemaakt: politiepaarden (Four Horses), legerpaarden (Day is Done), wolven (Reverie), tijgers (Tiger Tiger) en straathonden (Heart Shaped Hole). Het is voor het eerst dat deze foto's bij elkaar zijn gebracht; in principe staat iedere serie op zichzelf. Het is makkelijk om Dumas' werk weg te zetten als puur het portretteren van dieren, maar ik denk dat de afgebeelde dieren ook significant zijn in de hoedanigheid die ze normaal gesproken bekleden voor ons, de kijker.

Paarden zijn dieren die worden gebruikt als 'werktuig', hier door de politie en het leger. Dumas benadrukt deze functie door ze te fotograferen in de stal, of met leidsels om. Wolven en tijgers kennen we uit films of de dierentuin; de tijgers van Dumas zitten in een kooi of kijken verveeld de camera in. De Newyorkse straathonden tenslotte vallen binnen de meest trieste categorie: het zijn dieren die niemand kan gebruiken en die niemand wil zien. In de fotoserie zijn ze, waarschijnlijk voor het eerst en het laatst in hun leven, the center of attention.

Untitled(Running), 2005 © Charlotte Dumas

Untitled (Running) © 2005 Charlotte Dumas

Wat Dumas bereikt met haar portretten is dat deze dieren volledig uit hun context worden gehaald. Ze bevinden zich in het midden van de compositie, en Dumas weet, vooral door de prachtige licht-schaduwwerking, een verstilde sfeer op te roepen waarin sommige foto's bijna doen denken aan een portret van Rembrandt: de afgedankte vechthond lijkt opeens niet zover af te staan van de in 1641 door de oude meester geschilderde Agatha Bas. En dat is 'de psychologie van het portret'. We kijken naar een persoon die is afgebeeld op een schilderij of een foto, en we voelen emotie. Deze emotie wordt meestal opgeroepen door een gezichtsuitdrukking of een houding. Toen ik rondliep op de tentoonstelling voelde ik bij de meeste foto's voornamelijk een soort tragiek: de dieren lijken echt iets treurigs uit te stralen.

agatha

Agatha Bas door Rembrandt van Rijn (1641)

Hoe kan dat? Iedereen weet dat dieren toch voornamelijk denken aan eten en zich voortplanten. Maar bezitters van een huisdier weten ook dat het een soort mechanisme is om je dier te vermenselijken. Ik heb een vriend die regelmatig middenin een gesprek roept: 'Kijk nou hoe intelligent ze nu uit haar oogjes kijkt!', waarbij het dus gaat om zijn hondje. Dumas geeft toe dat ze zich, sinds ze op de Rijksacademie begon met het fotograferen van dieren, steeds meer emotioneel betrokken is gaan voelen. Op de recentere foto's is dus meer 'context' te zien: de kooi van de tijger, de doos waarin de straathond moet slapen.

Wat de foto's van Dumas voor mij zo boeiend maakt is dat de dieren niet als dier zijn gefotografeerd, maar als individu. Zowel de prachtige Siberische tijger als de gehavende straathond krijgen voor haar lens een zachte, klassieke schoonheid die emotioneert. Ook de serie polaroids die wordt getoond zijn de moeite waard; deze bieden meer informatie over de tijd en inspanning die Dumas in haar projecten investeert (met iedere serie was ze gemiddeld een jaar bezig). Tegelijkertijd geven de foto's, zoals Manon Baart al schreef in haar recensie in Metropolis M, een tragisch beeld van hoe dieren in onze maatschappij worden 'gebruikt'.

Paradis, Charlotte Dumas
Foam Fotografiemuseum Amsterdam, 4 september t/m 22 november 2009
www.foam.nl
www.charlottedumas.nl

Mail

Sanne Rispens

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Notice: Undefined index: show_large_first_post in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200122203538/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 31
10 jaar HH

10 jaar HH

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n plek is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een... Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer