nieuwsbrief
Asset 14

Hoe stem je voor de kunst?

Hard//hoofd presenteert De Culturele Stemwijzer, een handig overzicht van de standpunten over kunst en cultuur van de diverse partijen. Na de gevestigde namen zijn nu de kleinere partijen aan de beurt: 50PLUS, FvD, SGP, ChristenUnie, DENK, Piratenpartij en Partij voor de Dieren.

Mail

Kunst en cultuur zijn voor veel kleinere partijen niet onmiddellijk een prioriteit. Dat is begrijpelijk gezien de vele domeinen waar een politieke partij zich mee bezig moet houden, maar ook jammer voor wie van plan is op een kleine partij te stemmen en kunst en cultuur belangrijk vindt.

Toch zijn kleine partijen niet onbelangrijk. Afgelopen november was de stem van ChristenUnie bijvoorbeeld doorslaggevend in het besluit om de cultuurbegroting te verruimen met 10 miljoen euro, waardoor belangrijke theatergezelschappen de boeken niet hoefden te sluiten.

50Plus

Visie
Het woord 'kunst' komt in het partijprogramma van 50Plus welgeteld één keer voor, in de zin dat het gebruik van kunstmest verminderd moet worden. Het woord cultuur wordt vaker genoemd, bijvoorbeeld in het voornemen om de CJP-Pas te blijven ondersteunen en het idee dat cultuureducatie belangrijk is. In de standpunten komt verder naar voren dat gezelschappen moeten worden gestimuleerd om meer activiteiten overdag te programmeren, wellicht zodat de ouderen tijdens de voorstelling niet in slaap vallen?
Tot slot vindt 50Plus het belangrijk 'om de verworvenheden uit het verleden, hoe ons land in het verleden functioneerde en hoe de bevolking destijds leefde, te bewaren'.
Dit laatste onderstreept de conservatieve cultuurvisie die uit het partijprogramma naar voren komt, en die verder weinig onderbouwd blijft. Heel goed van 50Plus dat ze de CJP-Pas willen behouden. Maar om cultuurminnende ouderen voor de partij te enthousiasmeren zal er meer nodig zijn.

Financiën
Op basis van het partijprogramma is niet te achterhalen hoe 50Plus denkt over het financieren van kunst en cultuur.

FvD

Visie
Forum voor Democratie is een partij die volgens woordvoerder Zlata Brouwer ‘al het goeds en moois dat het Westen heeft voortgebracht wil behouden, uitdragen en onderwijzen’. Het partijprogramma stelt verder dat er momenteel vooral ‘segregatie-bevorderende, weg-met-ons projecten worden gefinancierd terwijl we datgene waar we trots op mogen zijn, het mooiste en het beste dat het Westen heeft voortgebracht, onderschoffelen'. Als reactie op mijn verzoek om verdere toelichting word ik doorverwezen naar een artikel in TPO, waarin Brouwer stelt: ‘Het lijkt zo vanzelfsprekend dat dit (de verworvenheden van de westerse cultuur, red.) altijd zal blijven bestaan – maar helaas staan de Europese kunst en cultuur onder druk. Met veel geweld dreigt de moderne tijd onze fijngevoeligheid te vertrappen.’
FvD stelt cultuur dus centraal, maar hanteert wel een conservatieve, beperkte visie van het type culturele uitingen dat behouden en uitgedragen moet worden. Die moeten westers, dat wil zeggen, Europees zijn, en klassiek.

Financiën
De bezuinigingen van 2011 zijn volgens Brouwer zeer destructief geweest, maar de oplossing is volgens haar niet per se om de budgetten te verhogen. FvD vindt dat de kunst en cultuur van onderop moeten worden georganiseerd en denkt dit te kunnen bereiken door belastingverlagingen en het verminderen van regels. Daarnaast gaat er volgens Brouwer te veel van het cultuurbudget naar dingen die niet direct aan de kunstpraktijk gelieerd zijn. Een drastische vermindering van de regeldruk zou de kunsten ten goede komen.

SGP

Visie
De SGP stuurt als antwoord op mijn interviewverzoek een passage uit haar partijprogramma:'Kunst en cultuur zijn uiterst waardevol voor een samenleving. Het tilt uit boven het alledaagse en kan mensen aan het denken zetten. Ook kan het mensen meer inzicht geven in de geschiedenis en hoe mensen in het verleden dachten en leefden.’ In dezelfde passage vinden we een verkapt pleidooi voor meer budget om kerken te renoveren:
'De overheid draagt daarom een bijzondere verantwoordelijkheid om erfgoed in stand te houden en toegankelijk te maken voor het publiek. Vanwege de bijzondere positie van monumenten als onderdeel van de publieke ruimte wil de SGP hiervoor extra middelen beschikbaar stellen. Het onderhoud van grote monumenten vraagt meer financiële ondersteuning.'
Dat is het wel zo'n beetje wat de SGP betreft.

Financiën
Een expliciet standpunt over het financieren van de kunsten is niet te vinden in het partijprogramma van de SGP. Wel lijkt de volgende zin erop te wijzen dat de SGP geen fan is van overheidssubsidie: ‘Het maken en genieten van kunst is toch allereerst een zaak van degenen die er hun levenswerk van maken en ervan genieten’.

ChristenUnie

Visie
De ChristenUnie is van de christelijke partijen het meest betrokken is bij de kunsten. Uit het partijprogramma: ‘Kunst en cultuur horen bij ons menszijn en zijn waardevol voor een open en bloeiende samenleving. Bibliotheken, concertzalen, musea en toneelhuizen, het zijn plekken waar mensen graag vertoeven. Kunst kan het leven verrijken, mensen bij elkaar brengen en nieuwe inzichten geven, zowel in het mooie als in het lijden.’
Kunst- en cultuureducatie spelen een belangrijke rol: ‘De ChristenUnie vindt het belangrijk dat kinderen en jongeren met kunst en cultuur in aanraking komen. Door beoefening van de amateurkunsten ontdekken en ontplooien zij hun creatieve talenten. Cultuureducatie is een belangrijk onderdeel van hun vorming en verdient een plek in het onderwijs.’
Het cultuurprogramma van de ChristenUnie is goed onderbouwd en in dit filmpje van Kunsten '92 spreekt lijsttrekker Gert-Jan Segers bevlogen over het belang ervan. Als je graag op een Christelijke partij stemt, laat het dan de ChristenUnie zijn.

Financiën
De ChristenUnie vindt de financiering van kunst een taak van de overheid en pleit ervoor dat de subsidies beter verdeeld worden over het hele land, zodat iedereen van kunst en cultuur kan genieten. In het partijprogramma is verder aandacht voor de zwakke positie van zzp’ers, de gebrekkige talentontwikkeling en de dreiging van de verschraling van het cultuuraanbod als gevolg van de bezuinigingen. ‘Talentontwikkeling vormt de basis van het culturele klimaat’, stelt het partijprogramma. ‘Creatieve broedplekken zoals culturele podia, het kunstvakonderwijs en postacademische instellingen zijn daar belangrijk voor.’
De Christenunie was daarnaast een van de partijen die vorig jaar stemden voor 10 miljoen euro extra overheidsbesteding voor cultuur, waardoor een aantal gezelschappen de boeken niet hoefde te sluiten.

DENK

Visie
DENK maakt in de titel van haar partijprogramma Denkend aan Nederland bewust of onbewust een verwijzing naar Marsmans beroemde gedicht.Een coherent cultuurbeleid, of uberhaupt een aparte paragraaf over de standpunten van de partij over kunst en cultuur ontbreekt echter. Het woord kunst komt enkel voor in de volgende zin: ‘Volgens DENK is het onverantwoord als er kunstmatig onderscheid tussen mensen wordt gemaakt.’

Financiën
Of DENK meer of minder middelen voor cultuur wil uittrekken valt op grond van haar programma niet te achterhalen.

Piratenpartij

Visie
De Piratenpartij heeft geen aparte woordvoerder voor cultuur, maar Matthijs Pontier, nummer 2 op de lijst van de partij, is wel beschikbaar voor een telefonisch interview. 'De Piratenpartij staat voor een toegankelijke cultuur die door de overheid wordt gesubsidieerd’, licht hij toe. ‘Cultuur is belangrijk omdat het bijdraagt aan de ontwikkeling van mensen, het maakt ze gelukkiger.’ Ook is cultuur volgens de Piratenpartij goed voor de economie: bedrijven zullen zich eerder willen vestigen in steden met eenrijk cultureel aanbod.
In het partijprogramma van de Piratenpartij vinden we verder een oproep tot het moderniseren van het auteursrecht, een interessant idee dat nog een betere uitwerking verdient.

Financiën
De Piratenpartij wil een verhoging van het budget voor kunst en cultuur en noemt daarnaast het basisinkomen als belangrijke katalysator in deze sector. Pontier: ‘Met een basisinkomen kunnen kunstenaars onbekommerd tijd steken in hun werk en zich hierop concentreren.’

Partij voor de Dieren

Visie
Na het zoveelste telefoontje gaf ik het op een woordvoerder van de PvdD te pakken te krijgen. Gelukkig is kunst en cultuur in het partijprogramma ruimschoots aanwezig: ‘Kunst en cultuur zorgen voor een verrijking van het leven en staan voor de immateriële waarden die de Partij voor de Dieren belangrijk vindt. Het zet aan het denken, maakt emoties los, ontroert en ontregelt. Kunst en cultuur helpen mensen om buiten de gebaande paden te denken; en dat heeft de samenleving hard nodig.’
Verder staat de partij voor een goede spreiding van het kunst- en cultuuraanbod. Ook uit het partijprogramma: ‘De Partij voor de Dieren vindt dat kunst en cultuur voor elke Nederlander toegankelijk horen te zijn: de overheid moet kunst- en cultuuraanbod in heel Nederland faciliteren, niet alleen in de Randstad. Musea moeten minstens één dag in de week gratis toegankelijk zijn.’
Tot slot citeert PvdD Lucebert. ‘Met Lucebert zijn wij van mening dat alles van waarde weerloos is – dat geldt zeker voor kunst en cultuur.’
Goede intenties zijn er dus zeker bij de Partij voor de Dieren, nu nog een woordvoerder voor cultuur.

Financiën
In het partijprogramma schrijft de PvdD over financiering van cultuur: ‘We wijzen de kabinetsplannen om te bezuinigen op kunst en cultuur af, wij vinden dat het budget aanmerkelijk omhoog zou moeten.’

Concluderend

Allereerst is een kleine kanttekening hier op z’n plaats: voor kleinere partijen geldt dat ze hun plannen naar alle waarschijnlijkheid niet zullen hoeven uitvoeren. Gevallen waarin een kleine partij de doorslag kan geven op cultuurgebied zijn zeldzaam, de standpunten van deze partijen zijn daarom minder goed te vergelijken met die van grotere partijen. Wanneer een kleine partij mooie plannen maakt voor cultuur, maar niemand aan zich heeft verbonden om deze uit te voeren of toe te lichten, is de haalbaarheid en geloofwaardigheid ervan op z’n minst twijfelachtig.

Dat gezegd hebbende, zijn er een paar partijen die kunst en cultuur duidelijk een warm hart toedragen: ChristenUnie, Partij voor de Dieren, de Piratenpartij, en op een merkwaardige, conservatieve manier ook Forum voor Democratie. De partijen DENK, 50Plus en SGP hebben kunst en cultuur niet op de prioriteitenlijst.

Wil je liever op een grotere partij stemmen? Zie dan hier voor Deel I van de Culturele Stemwijzer

Beeld: Eline Benjaminsen, uit de serie Temple

Hard//hoofd lees je gratis. Geniet je met enige regelmaat van onze publicaties? Overweeg dan om ons te steunen. Bij een donatie ontvang je nu het Winterboek.

Alexander Nieuwenhuis is freelance journalist, schrijver van de Intuïtieve Encyclopedie en theatermaker.

Lees verder Lees verder

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar
het laatste
Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Alles vijf sterren: Lava, zonlicht en Dracula

Lava, zonlicht en Dracula

Deze week sterren voor twee klassieke films en een zonnige wekker. Lees meer