Lex Immers zong 'Jood, jood, schop hem dood'. Maar dat had niets met Jodenhaat te maken. Toch?" /> Lex Immers zong 'Jood, jood, schop hem dood'. Maar dat had niets met Jodenhaat te maken. Toch?" />
Asset 14

Blond antisemitisme

Goed, het is al een aantal weken geleden. Na de overwinning op Ajax was het feest in het supportershome van ADO Den Haag. Voetballer en Haagse volksjongen Lex Immers nam het voortouw in een curieuze viering, die nog dezelfde avond het nieuws haalde. Maar de antisemitische liedjes werden goedgepraat - met Jodenhaat had het niets te maken. Historicus Erik Schumacher betoogt niet alleen dat dit onzin is, maar wijst er ook op dat antisemitisme onterecht als een 'allochtenprobleem' gezien wordt.

Een zaaltje in Amsterdam West is volgestroomd met uitzinnige jongeren van Marokkaanse afkomst. Op een tafel staat Ali B in een microfoon te schreeuwen. “Jood, Jood, schop hem dood,” rapt hij, “tot hij sterren ziet! Wat voor sterren?” Het publiek valt hem massaal bij: “Jodensterren!” Ook op de tafel staat Yes-R. Hij brengt de Hitlergroet. De aanwezigen in het zaaltje volgen zijn voorbeeld. Uit tientallen kelen klinkt: “Hamas, Hamas, Joden aan het gas!”

Dit feestje heeft natuurlijk nooit plaatsgevonden. Het zou ongetwijfeld niet in Ali B opkomen om zoiets te zingen. Maar laten we ons eens voorstellen dat hij dat wel had gedaan, en dat de beelden waren uitgelekt. Was Frits Barend dan ’s avonds bij Pauw en Witteman aangeschoven om te benadrukken dat die rap natuurlijk niets met antisemitisme te maken heeft?

Toch is dat precies de reactie die volgde op het optreden van voetballer Lex Immers bij een feestje van ADO Den Haag-supporters na de overwinning van hun club op Ajax. Immers riep op tot een ‘Jodenjacht’ en zong de tekst over de Jodensterren, een populair liedje onder ADO-supporters. Medespeler Charlton Vicento strekte naast hem de rechterarm met vlakke hand. Ook trainer John van den Brom stond op de tafel. Het drietal hoorde vriendelijk lachend aan hoe hun fans over het gas zongen.

Het zou grote onzin zijn om te zeggen dat er geen ophef ontstond toen de beelden van het feestje op internet verschenen. Een paar dagen lang was geen discussieprogramma of opiniepagina compleet zonder aandacht voor de kwestie. Politici, opiniemakers en maatschappelijke organisaties vielen massaal over Immers heen. De KNVB legde de speler een schorsing van vier wedstrijden op, terwijl zijn eigen club hem de maximale geldboete gaf.

Maar tegelijkertijd had deze mediahype een voor mediahypes eigenaardig kenmerk: de voortdurende bagatellisering van het gebeurde. Of het nu Frits Barend was bij Pauw en Witteman, filosoof Jan Vorstenbosch op Radio 1, Jakhals Erik in het televisieprogramma Voetbal International, Kees Jansma in NuSport of ondernemer Martijn Kleijwegt in De Volkskrant, allen noemden als verzachtende omstandigheid dat de liedjes van Immers, die als puber zelf ook bij ADO op de tribune stond, niets met echt antisemitisme te maken hadden.

Wanneer voetbalsupporters het over Joden hebben, zo wil deze redenering, hebben ze het over Ajacieden. Ajax staat immers bekend als Joodse club. De supporters denken geen moment aan het Uitverkoren Volk, aan synagoges, matses of pijpenkrullen. Uit hun kwetsende liedjes over Joden blijkt vooral domheid en een gebrek aan historisch besef.

Wie op internet de websites van fanatieke ADO-supporters bezoekt, moet tot een andere conclusie komen. Op haguecityfirm.nl schreef vaste columnist ‘Billy Odol’ over de kwestie-Immers onder de kop ‘De gepelde garnaal’. Voor wie de beeldspraak ontgaat: daarmee doelt hij op een besneden piemel. Odol spreekt het vermoeden uit dat de spelers van Ajax zich verplicht moeten laten besnijden. Het is vermoedelijk grappig bedoeld, net als de voortdurende verwijzingen naar de ‘neuzen’ die in Amsterdam dezelfde kant op staan.

Odol is het volstrekt oneens met de straf die Immers boven het hoofd hangt. De hele ophef over de liedjes is in zijn ogen door de media gecreëerd om af te leiden van de teleurstellende prestaties van Ajax. Aan het hoofd van de samenzwering staat de KNJB, zoals de KNVB onder sommige voetbalsupporters bekend staat: de Koninklijke Nederlandse Jodenbond.

De tientallen reacties onder het artikel zijn juichend. Een anonieme bezoeker stelt voor om Ajax voortaan ‘FC Terneuzen’ te noemen. Over het voorstel van de Amsterdamse wethouder Eric van den Burg om Immers en Van den Brom mee te nemen naar het Anne Frank Huis schrijft ene ‘Robbie’ dat ze ‘willen dat Lex buigt voor dat k****rvolk’. Hij stelt zijn medesupporters voor om anders met z’n allen eens een keer in het Huis te ‘komen kijken’.

Niets met antisemitisme te maken? Het is duidelijk dat de zogenaamde scheiding tussen ‘Ajaxjoden’ en echte Joden in de belevenis van deze fanatieke supporters wegvalt. Bij een Jood stellen Odol en zijn lezers zich niet alleen iemand met een Ajax-petje voor, maar ook iemand met een grote neus en een besneden geslachtsdeel. Naast de bekende stereotypen passeert zelfs de klassieke antisemitische mythe van de Joodse samenzwering de revue.

Lex Immers nadat hij de winnende goal tegen Ajax maakte. Op zijn rug staat 'FC Den Haag' getatoeëerd.

Van een gebrekkig historisch besef lijkt bovendien allerminst sprake. Als het repertoire van de ADO-supporters ons iets leert, is het wel dat het met het geschiedenisonderwijs in Nederland nog niet zo slecht gesteld is. De supporters zijn goed bekend met de canon van de Holocaust, van de Jodensterren en de Jodenjacht tot de gaskamers en Anne Frank. Uit vileine opmerkingen blijkt dat ze vaak precies weten waar ze het over hebben.

Bij stoere taal op een anoniem internetforum is het zaak niet te snel conclusies te trekken. Bedoelen die supporters het werkelijk zo kwaad? Zijn de Joodse stereotypen en het leedvermaak over de Holocaust niet gewoon een uit de hand gelopen poging tot geestigheid ten koste van het zogenaamd Joodse Ajax? Is deze Jodenhaat niet strikt gekoppeld aan de context van voetbalrivaliteit, en daarbuiten afwezig?

Een voorbeeld. Vorig jaar logeerde de veertienjarige Jade uit Amstelveen een week bij een gezin van fanatieke Feyenoord-supporters voor het KRO-programma Puberruil. Hoewel Jade niets met voetbal heeft, was bij de vader des huizes een bijna fysieke afkeer zichtbaar toen het hem duidelijk werd dat hij een Joods meisje in huis had gekregen. Puur het feit dat ze Joods was, nam hem tegen haar in. In de loop van de aflevering zag hij weliswaar in dat hij fout zat, maar zijn vrienden bleven Jade hardnekkig ‘Anne Frank’ noemen.

Niet iedereen die wel eens heeft meegezongen dat hij op Jodenjacht ging is een overtuigde Jodenhater. We moeten het probleem niet groter maken dan het is. Maar we hoeven ook niet te doen alsof het probleem niet bestaat. Ons wordt gevraagd om aan te nemen dat Lex Immers ‘natuurlijk’ geen antisemiet is. Op basis waarvan eigenlijk? Spijt van zijn woorden heeft hij in ieder geval niet. Immers zette zijn naam onder een keurige verklaring waarin hij berouw toonde. Maar toen Voetbal International hem vroeg wat hij daarvan meende, zei hij dat hij in het belang van de club op zijn tong moest bijten.

Opvallend is het hoe dan ook: het gemak waarmee Immers, en in zijn verlengde alle voetbalsupporters die antisemitische leuzen zingen, het voordeel van de twijfel krijgen. Het staat in scherp contrast met de reacties op letterlijk identieke liedjes, wanneer ze door jongens van Marokkaanse afkomst gezongen worden.

Lazio Roma-speler Paolo Di Canio maakte in 2005 de Hitlergroet tijdens de derby tegen AS Roma

Toen De Telegraaf vorig jaar onder de kop ‘Joden op de vlucht’ over antisemitisme in Nederland berichtte, werd uitsluitend met de beschuldigende vinger gewezen naar ‘Marokkaans straattuig’. Om de ernst van de situatie te onderstrepen meldde de krant dat bijna de helft van de strafbare uitingen die het Meldpunt Discriminatie Internet (MDI) registreert antisemitisch zijn.

Het artikel vermeldde niet op welke websites die uitingen aan te treffen zijn. Vraag het aan het MDI, en je krijgt te horen dat slechts een kleine minderheid afkomstig is van sites die veel door allochtonen bezocht worden. De meeste antisemitische scheldpartijen verschijnen op mainstream sites, zoals die van landelijke kranten. Het MDI concludeerde vorig jaar dan ook dat antisemitisme op internet vooral uit autochtone hoek komt.

Dat de jongens van Marokkaanse afkomst die Joden uitschelden in Nederland allesbehalve de enigen zijn, mag op geen enkele manier een excuus zijn voor hun gedrag. Het probleem van antisemitisme in hun kringen wordt soms wellicht overdreven, maar ook terecht serieus genomen. Niemand is zo stom om vergoelijkend te stellen dat zij, wanneer ze ‘Joden’ zeggen, het in feite alleen maar over Israël hebben - dat land dat zich als Joodse staat presenteert - en dat er in de Marokkaanse gemeenschap van echt antisemitisme dus nergens sprake is.

Maar waar blijft die ernst wanneer autochtone jongens liedjes over Joden zingen? Bijna niemand neemt de moeite om zich te verdiepen in de reikwijdte van hun antisemitisme. We moeten het doen met de klakkeloze aanname dat het niets met Jodenhaat te maken heeft wanneer zij zingen dat ze een Jood dood willen schoppen. Kennelijk klinkt zo’n liedje uit de mond van een blonde knul stukken onschuldiger dan uit die van een leeftijdsgenoot van Marokkaanse afkomst. Je vraagt je af wie het nou precies ontbreekt aan historisch besef.

Erik Schumacher (Amsterdam, 1983) is historicus. Hij schreef samen met Josje Damsma het boek Hier woont een NSB-er. Nationaal-socialisme in Amsterdam. Eerder verscheen van hem Een terechte vergelijking met de Holocaust op Hardhoofd.

Mail

We willen je iets vertellen. Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Hoe graag we ook zouden willen; zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. We hebben namelijk te weinig inkomsten om dit vol te houden. Met jouw hulp kunnen we de journalistiek, kunst en literatuur van de toekomst mogelijk blijven maken, en zelfs versterken.

Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door. We zullen je eeuwig dankbaar zijn. Draag Hard//hoofd een warm hart toe.

Word kunstverzamelaar

Notice: Undefined variable: articleCount in /home/hardhoof/staging.hardhoofd.com/releases/20200503005100/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
10 jaar HH

10 jaar HH

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n plek is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een... Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

'Ik heb afleveringen van The Real Housewives waar Shakespeares beste stukken niet aan kunnen tippen.' Lees meer

 Kamikazeplastics

Kamikazeplastics

Immuuncellen die de minuscule deeltjes onschadelijk proberen te maken, bekopen dat vervolgens met hun eigen leven. Lees meer

Alles vijf sterren: DEZE SERIE IS GEWOON ZO GOED

Het voert te ver om het hele verhaal uit te leggen

Deze week worden we blij van stekjes, een queer Lees meer

Over wulken en burgemeesters 2

Over wulken en burgemeesters

'Een huis is een constructie, maar een huis is ook een gevoel dat gedeeld wordt. Er blijven sporen achter wanneer bewoners sterven. Een huis verandert terwijl het blijft staan.' Lees meer

We laten ons niet sussen 1

We laten ons niet sussen

Twee weken geleden onthaalden politici en de media 2500 protesterende boeren met open armen op het Malieveld. De 35.000 klimaatstakers en de bezorgde burgers van Extinction Rebellion konden rekenen op een stuk minder steun. Wat is er nodig om de urgentie van de klimaatcrisis echt te laten voelen?, vraagt Jarmo Berkhout zich af. De legers... Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

 Staakt-het-boeren

Staakt-het-boeren

Duizenden boeren toogden naar het Malieveld met hooivork en tractor. Lees meer

Column: September Blues

September Blues

De maand september is weer voorbij en dat betekent voor Trudy afscheid nemen en opnieuw beginnen. Van haar zomerhuisje op het platteland keert ze terug naar het leven in de stad. Lees meer

Filmtrialoog: Manta Ray

Manta Ray

Redacteuren Eva van den Boogaard, Mat Hoogenboom en Oscar Spaans bezochten de bioscoop om het speelfilmdebuut van de Thaise regisseur Phuttiphong Aroonpheng te zien. Het werd een magische ervaring: Manta Ray bleek een even eenvoudige als betoverende vertelling over een voor dood achtergelaten man die door een visser uit de mangrove wordt gered. Mat: Wat... Lees meer

Hard//talk: Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

Bij gelijke geschiktheid tellen kwaliteit en capaciteit net zo goed

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. In tegenstelling tot Ella Kuijpers ziet Gatool Katawazi er wél het belang van in om voorkeur te geven aan de sollicitant die de diversiteit binnen een organisatie versterkt. Afgelopen zomer schreef Ella Kuijpers een Hard//talk waarin zij pleit tegen positieve discriminatie in sollicitatieprocedures. Juist... Lees meer

Inclusiviteit

Echte inclusiviteit is nog ver weg

Het debat over diversiteit en inclusiviteit in de culturele sector gaat niet ver genoeg. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Alles vijf sterren: 14

Geen douche, geen geloof, geen adem

Deze week worden we blij van een zeiltripje naar het Markermeer, een serie over verkeerd geplaatste bewijslast, en een dansvoorstelling van Arnhemse meisjes. Lees meer

Hard//talk: Greta Thunbergs requiem voor een droom

Greta Thunbergs requiem voor een droom

Thunberg deinst er niet voor terug een onderdeel te worden van haar eigen verhaal. Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Het verlies van succes 2

Het verlies van succes

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking. Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te... Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

 De blinddoek komt af

De blinddoek komt af

Vrouwe Justitia heeft haar blinddoek afgenomen. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer