nieuwsbrief
menu Asset 14

Nederlandse journalisten herkennen fascisme niet

Hard//talk: Nederlandse journalisten herkennen fascisme niet
Actueel Naomí Combrink
Mail

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Op 1 januari 2019 zal de oud-militair Jair Bolsonaro aantreden als president van Brazilië. De man die het dictatoriale verleden van Brazilië verheerlijkt, voorstander is van martelen en de komst van zijn dochter na vier zoons 'een moment van zwakte' noemde. Nederlandse media schrijven te verzachtend over Bolsonaro's verkiezing, en dat is een kwalijke zaak, schrijft Naomí Combrink.

Vorige week werd de extreemrechtse fascist Jair Bolsonaro tot president van Brazilië verkozen. Hoewel zijn verkiezing voor velen geen nieuws zal zijn, is het in verband brengen van fascisme met deze Bolsonaro misschien wel nieuw. In de Nederlandse media werd er voornamelijk van een ‘rechtse’ of ‘conservatieve’ populist gesproken. Terwijl er na een blik op zijn standpunten eigenlijk geen twijfel over zou moeten bestaan: Bolsonaro is, in de brede zin van het woord, een fascist. Toch lijkt er in de Nederlandse media een grote weerzin om dit te benoemen.

De Volkskrant kopte bijvoorbeeld ‘Missie van Bolsonaro is volbracht: nu kan hij Brazilië weer groot en veilig maken’. Dit werd onder druk van verontwaardigde twitteraars later aangepast met wat aanhalingstekens. Maar het heeft er toch gestaan, en het is tekenend voor een medialandschap waarin zelfs de meest extreme fascisten kunnen rekenen op een plekje in de normale politiek, vaak onder de noemer van ‘rechts populisme’. Dit gebeurt steeds vaker (zoals je in deze uitstekende analyse kan lezen). Bij Bolsonaro is het, gezien zijn openlijke fascistische houding, wel heel prangend. In veel artikelen wordt alleen gesteld dat Bolsonaro door zijn tegenstanders als 'racist en gevaar voor de democratie' wordt gezien, alsof beide dingen niet kraakhelder en gewoon feitelijk juist zijn. Oordeel zelf maar. Een klein overzicht van Bolsonaro’s plannen en standpunten:

- Hij wil het land zuiveren van zo ongeveer iedereen aan zijn linkerzijde. ‘It will be a cleansing never seen in Brazilian history’.
- Hij wil de reservaten voor inheemse Braziliaanse bevolking opheffen, en de ranchers bewapenen. Implicerend dat de inheemse bevolking mag worden afgeschoten.
- Hij gaat de politie een vrijbrief te geven om ‘verdachten’ neer of dood te schieten. De politie kan dan niet meer aansprakelijk worden gesteld voor het vermoorden van wie dan ook.
- Hij gaat wapenverkoop nog makkelijker te maken.
- Hij wil ngo’s ─ organisaties zoals Greenpeace en WNF ─ binnen Brazilië verbieden.
- Hij is van plan bepaalde vakbonden als terroristische organisaties te gaan rekenen.
- Hij is voor de afschaffing van mensenrechten (wat geen verrassing moet zijn als je naar de rest van zijn standpunten kijkt).
- Hij heeft gezegd dat er bij de vorige dictatuur 30.000 mensen te weinig zijn vermoord.

Al deze aankondigingen staan nog los van de plannen die onvermijdelijk zullen volgen op basis van zijn beruchte opvattingen over niet-cis mensen, niet-hetero’s, vrouwen en mensen van kleur.

In de Nederlandse media worden zijn plannen verbazingwekkend vaak gebagatelliseerd. Het nieuws van de dagen na de verkiezingen leunde vooral richting de conclusie dat Bolsonaro's beloftes campagnepraat waren en dat het nu hij verkozen is (net als bij Trump), vast wel zou loslopen. Ook werd geopperd dat hij noodgedwongen toch compromissen met de oppositie zal moeten sluiten.

Er is weinig reden om aan te nemen dat Bolsonaro volgens de spelregels van de democratie zal spelen.

Dit optimisme neemt alleen niet in ogenschouw dat Bolsonaro hoogstwaarschijnlijk een dictatuur zal invoeren. Dat is een veilige aanname: hij dweept met zijn nostalgie naar de vorige dictatuur in Brazilië, hij heeft nauwe banden met het leger en heeft voor de verkiezingen al aangekondigd dat hij mogelijk verlies sowieso niet zou accepteren. Er is weinig reden om aan te nemen dat Bolsonaro volgens de spelregels van de democratie zal spelen.

Ook is er weinig reden om aan te nemen dat hij al deze dingen slechts zei om de verkiezingen te winnen. Het in de media getoonde verlangen zijn verkiezing optimistisch te bekijken (waar dit stuk in De Groene Amsterdammer en deze blog belangrijke uitzonderingen op vormen), lijkt vooral voort te komen uit weerzin tegen het alternatief: als we Bolsonaro op zijn woorden geloven dan is zijn verkiezing behoorlijk vergelijkbaar met Hitler’s verkiezing in ‘33.

Het is al begonnen. In naam van Bolsonaro worden universiteiten binnengevallen door militaire politie, wordt opgeroepen om docenten die tegen Bolsonaro zijn aan te geven, wordt inheemse bevolking aangevallen en worden vrouwen verkracht en mensen van kleur en LHBT+’s bedreigd en vermoord. Het fascisme is in Brazilië zo goed als teruggekeerd. Extreemrechtse mensen in Nederland zullen zich gesterkt voelen door elke hate crime, afschaffing van fundamentele rechten (zoals recht op proces) en andere fascistische stappen aldaar. Om ons daartegen te wapenen hebben we op zijn minst journalisten nodig die het fascistische beestje bij zijn naam durven te noemen.

Lees verder Lees verder Lees verder

Beeld: Alessandro Dias via Flickr


Naomí Combrink (@naominarrates) is literatuur- en cultuurwetenschapper, gespecialiseerd in narratieve en kritische theorie. Tegenwoordig houdt ze zich vooral bezig met feministische zaken als emotional labour, representatie en #metoo.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Actueel Maarten Buser
Beeld Pirmin Rengers
Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Columns & Commentaar Iduna Paalman
Beeld Daphne Prochowski
Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

Best of 2018 Yentl van Stokkum
Beeld Ka-Tjun Hau
De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Best of 2018 Koen Schouwenburg
Beeld Merlijn van Bijsterveld
Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Actueel Hard talk-redactie

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Best of 2018 Selin Kuscu
Beeld Marijn van der Leeuw
Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Best of 2018 Wiard van der Kooij
Beeld Friso Blankevoort
Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Actueel Mathijs Hoogenboom
Beeld Chloé Pérès-Labourdette
Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Actueel Redactie
Beeld Friso Blankevoort
Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Actueel Lot Veelenturf
Beeld Evelien Cambré

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een artistieke en journalistieke vrijhaven voor jong talent en experiment. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Helemaal gratis. We kunnen dit niet blijven doen zonder jouw hulp. Als je ons steunt, dan sturen we je als dank de interessantste Hard//hoofd-kunstwerken toe. Word kunstverzamelaar en help Hard//hoofd het volgende decennium door.

Steun ons