nieuwsbrief
menu Asset 14

'Musea, onderschat je bezoeker niet’

Beeldbrekers (I): 'Musea, onderschat je bezoeker niet’

In deze gloednieuwe serie interviewt Hard//hoofd beeldbrekers: mensen die het kunst- en cultuurveld openbreken en de spelregels veranderen. Aflevering één: in gesprek met projectmanager bij N8 Aron Eilander.

Mail

Hoe breek je de kunstwereld open voor een diverser publiek? Een organisatie die hier bij uitstek in slaagt is N8, de stichting achter de Museumnacht Amsterdam, die dit jaar haar 19e editie beleeft. De nacht begon ooit als afstudeerproject van vier CMV-studenten, in opdracht van een groep Amsterdamse musea en geïnspireerd door de Berlijnse Lange nacht der Museen, om jonge mensen het museum in te krijgen. Nu trekt Museumnacht ruim dertigduizend opvallend jonge en diverse bezoekers.

Op één avond dertigduizend jongeren het museum in krijgen, hoe slagen jullie daarin?
‘Toen Stichting N8 werd opgezet – een paar jaar na de eerste editie – werd besloten dat mensen er maximaal drie jaar mogen werken. Daardoor blijft niemand te lang zitten en is er altijd een fris team met nieuwe input. Nu ik zelf mijn derde jaar in ga, begrip ik waarom. Ik ben onlangs ook dertig geworden, weet ik nog wel precies wat er bij achttienjarigen speelt? Echt nieuwe ideeën komen met nieuwe medewerkers, anders loop je het risico succesnummers te gaan herhalen. Je moet blijven experimenteren en fouten kunnen maken.’

Wat schuilt er, behalve de jonge organisatie, nog meer achter het Museumnachtsucces?
‘De vrijheid die de musea ons geven om dit te organiseren is belangrijk. Zij zijn gewend te conserveren en de collectie te bewaken. Dan is het best eng om jongeren over de vloer te krijgen, ’s nachts, met drank. Toch laten ze zich door ons adviseren. Bovendien ligt alle communicatie bij ons, niet bij de musea, zodat de kleinere musea evenveel aandacht krijgen als de grote. Een klein museum als het Multatulihuis zou nooit opgewassen zijn tegen de pr van het Rijksmuseum. Door dat eerlijk te verdelen, kunnen de bezoekers ook echt alle vijftig musea ontdekken die hun stad rijk is.’
‘Daarnaast maakt de nacht nu eenmaal iets magisch in mensen los. Het is spannend, er mag een drankje bij.’

Musea toegankelijker maken, hoe doe je dat zonder plat te worden?
‘Toegankelijker betekent niet: ‘makkelijker’ of ‘leuker’. De inhoud hoeft niet laagdrempelig te zijn. Je moet de bezoekers niet onderschatten, ze willen niet alleen maar een feestje. Het gaat om nieuwe mensen binnen krijgen en boeien. Dat bereik je door een andere manier van exposeren en informatie aanbieden, niet door informatie te versimpelen.
‘Zoals ik zei, er mag een drankje mee. Maar het is absoluut niet de bedoeling om lukraak een dj en een cocktailbar onder de Nachtwacht te zetten.’
Beeldbrekers (I): 'Musea, onderschat je bezoeker niet’ 1
Het publiek tijdens Museumnacht Amsterdam is, vergeleken met regulier museumpubliek, niet alleen jong, maar ook veel diverser.
‘Wij vragen ons altijd af hoe we een festival voor álle Amsterdammers kunnen zijn. Om dat te bereiken zoeken we samenwerkingen met instellingen in de stad, bijvoorbeeld met de Fatih-moskee op de Rozengracht. Ook werken we samen met culturele instellingen buiten het centrum, aan de randen van de stad. Door ons te richten op de stadsdelen waar we in het verleden relatief minder kaarten verkochten, hopen wij dat de Museumnachtbezoeker uiteindelijk steeds representatiever wordt voor de jonge Amsterdammer. En ‘jong’ is relatief: 60-plussers zijn ook van harte welkom. Het gaat om een open houding. Dat geldt voor alle mensen.’
‘Om een diverser publiek aan te spreken is het belangrijk om te kijken naar de verhalen áchter de kunst. Hoe is al die kunst eigenlijk in het museum terechtgekomen? Wat schuilt er achter het succesverhaal van de gouden eeuw? Musea moeten nieuwe verhalen durven vertellen. Ik heb gemerkt dat het vaak belangrijker is om de ogen van de musea te openen dan die van de bezoekers. De heersende opvatting is vaak: jongeren komen niet omdat ze geen interesse hebben. Terwijl het een gedeelde verantwoordelijkheid is. Ze willen wél, je moet ze alleen op de juiste manier aanspreken.’

Hoe krijg je de musea zo ver?
‘Het is soms zoeken, maar we stimuleren musea om jongeren, met verschillende achtergronden, een podium te bieden. Er wordt zo veel gesproken over ‘inclusiviteit’, maar niet altijd genoeg gedaan. De musea zijn zelf verantwoordelijk voor hun programmering voor de Museumnacht, maar wij houden het hele jaar contact en adviseren ze daarbij. Ook door vragen te stellen als: ‘hoe wit is jullie programma eigenlijk? Kan het ook anders?’

En jullie eigen inclusiviteitsbeleid?
‘In al onze projecten streven we ernaar samen te werken met jongeren uit de stad. Of dit nu gaat om merchandise, onze campagne of speciale rondleidingen in gebaren; we gaan op zoek naar jonge spannende samenwerkingspartners. Binnen ons team is Kimberly Willems gespecialiseerd in het opzoeken en initiëren van dergelijke samenwerkingen.’

Zie je buiten Museumnacht Amsterdam om ook al veranderingen?
‘Steeds meer musea proberen wel. Denk aan de Blikopeners van het Stedelijk Museum, de jongerentak Exposed van Filmmuseum Eye, en andere initiatieven waar jonge mensen aan het roer staan. Ook onze contactpersonen bij alle musea zijn steeds vaker jonge mensen. Zo wordt het meer voor én door jongeren.’
‘Verder worden er kleine stappen gezet: de zaalteksten bijvoorbeeld, zijn langzaam aan het veranderen. De gouden eeuw wordt minder verheerlijkt; er wordt meer rekening gehouden met diversiteit. Dat is nieuw. Ik hoop dat Stichting N8 hier de afgelopen negentien jaar een rol in heeft gespeeld. In ieder geval zetten we ons hier constant voor in.’

Een kleine rondgang door het programma: een joodse journalist, de geschiedenis van Suriname, islam en ecologie, een LHBTQI+-quiz. Is het hele programma zo geëngageerd?
‘Dat zijn natuurlijk maar enkele voorbeelden uit totaal ruim driehonderd programmaonderdelen. Er is ook entertainment, maar er zijn zeker inhoudelijke programma’s met ruimte voor verbinding. We proberen thema’s die nu spelen bespreekbaar te maken. Die relevantie moet je als museum nastreven. Het is bedoeld om mensen te inspireren, te raken. Een twee uur durende lezing is dan minder geschikt, maar een prikkelende performance van 20 minuten bijvoorbeeld wel.’
‘En er zijn natuurlijk musea die sowieso maatschappelijke thema’s behandelen: de Hollandsche Schouwburg, het Holocaustmuseum, het Anne Frankhuis, het Verzetsmuseum. Zelfs het Uitvaartmuseum doet mee! Dus ook een onderwerp als de dood heeft in deze ‘luchtige’ setting een plaats. Juist over zulke thema’s moeten we het hebben.’

Waar verheug je je dit jaar nog meer op?
‘In Museum Willet-Holthuysen is een programma samengesteld met WOW Amsterdam. Meer dan honderd jaar geleden werd dit pand als kunsthuis aan de gemeente geschonken. Om een nieuwe blik op het huis en de geschiedenis te werpen, hebben we een samenwerking met het collectief WOW geïnitieerd. Hun artists in residence doen in het pand allerlei interventies. Dat is Museumnacht: met bestaand erfgoed en jonge kunstenaars, zowel het werk van de jonge maker en als het erfgoed in een nieuw licht zetten.’
‘Ook in het Pianola Museum, een heel klein museum over pianola’s, vindt een kruisbestuiving plaats. De ruimte is heel statig en negentiende-eeuws, en tijdens Museumnacht verzorgt House of Hopelezz, een dragqueen-collectief, hier performances. Tot slot is richting de NDSM-werf een speciaal pontje ingezet met een nachtvullend programma: Pontcast. Dat past binnen ons streven om de hele stad te verbinden, en bezoekers het alledaagse van de stad op een andere manier te laten beleven.’
‘Dat wil niet zeggen dat er niets te doen is in het Rijksmuseum en het Stedelijk. Maar juist de onontdekte pareltjes maken de Museumnacht Amsterdam zo bijzonder.’

Museumnacht Amsterdam 2018 vindt dit jaar plaats op zaterdag 3 november. Bekijk hier de campagnevideo.

 

Fotografie: Elza Jo van Reenen

Lees verder Lees verder Lees verder
Ruby Sanders is chef Tekst bij Hard//hoofd, freelance eindredacteur (tijdens kantoortijden) en omnivoor film, televisie, literatuur en eten (in de avonduren).

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft. Lees meer

Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999. Lees meer

Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid. Lees meer

De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij. Lees meer

Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij. Lees meer

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal. Lees meer

Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij. Lees meer

Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.' Lees meer

Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som. Lees meer

Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt. Lees meer

Essay: ‘Dank voor jullie inzet!'

‘Dank voor jullie inzet!'

Mensen willen het liefst werk doen dat in een positieve zin bijdraagt aan het leven van anderen. Maar is dit wel een haalbaar ideaal? Lees meer

 1

Kerstbezoek voor Gavin Marley

Gavin en Susan lopen elkaar jaren na hun middelbareschooltijd weer tegen het lijf. Gavin, die inmiddels steenrijk is, nodigt de dakloze Susan bij hem thuis uit. Lees meer

Gedachtes over het imposter​syndroom

Gedachtes over het imposter​syndroom

Het jaar is bijna voorbij en daarom zet Hard//hoofd de beste stukken van 2018 nog één keer in de schijnwerpers.   Slimme, competente mensen die ervan overtuigd zijn dat ze hun succes niet verdienen. Het komt zo vaak voor dat er een term voor bestaat: het impostersyndroom. In het kader van de Fakeweek een persoonlijke... Lees meer

Tip: Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

In deze laatste tip van 2018 geeft Emma Stomp op de valreep een onmisbaar advies voor de feestdagen. Lees meer

Mentale maandag: kerst 1

All I Want for Christmas

Mentale gezondheid is belangrijk, maar we praten er weinig over. Daarom gidst Nastia Cistakova je in deze tweewekelijkse beeldcolumn langs de taboes, onhandige vragen en ongemakkelijke antwoorden over psychische problemen. Nastia weet hoe het voelt als het er in dat prachtige hoofd van je soms net wat anders aan toegaat dan ‘normaal’, en ze illustreert herkenbare... Lees meer

Willen wonen in een kerstetalage

Willen wonen in een kerstetalage

Ieder jaar met kerst willen we heel veel spullen kopen. Het zijn rekwisieten voor wanneer we ons even de protagonist in een kerstverhaal willen wanen. Maar doen we dit eigenlijk niet het hele jaar? Lees meer

Alles vijf sterren: Amstelveen, een kroeg en klassieke muziek 1

Stoofvlees, heiligen en de liefde

Deze week spraken drie hard//hoofd-redactieleden hun kersttip voor je in. Van stoofvlees, via Nick Cave, naar oude liefde. Lees meer

De komma in mijn komedie

De komma in mijn komedie

'Roken is niks anders dan spelen met de dood', iedereen weet dat het een slecht idee is, maar toch beginnen mensen eraan. Koen Schouwenburg schrijft over de absurditeit van een verslaving en hoe daarmee om te gaan. Lees meer

Hard//talk: Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Sociaal ondernemen is de beste keuzes maken in een imperfecte wereld. Stop daarom met elkaar afvallen, vorm samen een front, en focus op de positive impact van duurzame innovatie, betoogt Dylan Meert. Het wordt tijd dat duurzame, eerlijke en sociale initiatieven ophouden met elkaars... Lees meer

Column: Skaten is overleven

Olympisch gezien

Iduna Paalman wil nét naar bed gaan als haar broertje belt. Met gewéldig nieuws. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5