nieuwsbrief
menu Asset 14

Het boek van heimwee en verlangen

Mail

In de ban van Gerard Reve bedacht ik ooit de titel van het boek dat ik nog eens wilde schrijven: Het Boek van Heimwee en Verlangen. Het kwam er niet van, maar het verklaart wel waarom een recente promotie in Tilburg mijn belangstelling wekte. De betreffende cultuurhistoricus gaf zijn proefschrift over nostalgie de prachtnaam Het patina van de tijd mee. Om van te likkebaarden.

De jonge doctor in spe had ontdekt dat nostalgie - of heimwee - iets van alle tijden is. Hoe sneller de tijd naar ons gevoel gaat, hoe vaker we het gedroomde verleden oproepen. Gedroomd, omdat we er naar believen in schrappen en er dingen aan toevoegen, zodat we ons er behaaglijk bij voelen. Die vlucht in de veronderstelde veiligheid van het verleden hebben we nodig, aldus de promovendus, om de snelle veranderingen van de moderne tijd aan te kunnen.

Blij dat een ander het ook eens zegt. En hij heeft het nog wetenschappelijk onderbouwd ook. Ik dacht altijd dat mijn neiging tot heimwee een persoonlijke afwijking was. Ik zwelg graag in fijne herinneringen, vaak in het volle besef dat ik me de dingen mooier voorstel dan ze in werkelijkheid waren. Ik hoor Charles Aznavour het romantische She zingen, en ik ben weer dertig, dansend in de armen van mijn crush. Mijn crush? Welnee, een goede vriend; de man van mijn vriendin, ook dat nog. Maar om het nog lekkerder te maken, gooit mijn geheugen er een vette verliefdheidssaus overheen.

Over Charles Aznavour gesproken: waar de geleerde Brabander het niet over heeft, is het fenomeen van het – ik verzin maar een term – ‘anticiperend heimwee’. Of ben ik daar misschien wél alleen in? Ik kan nu al terugverlangen naar de tijd dat Aznavour nog leefde. Terwijl hij er nog ís! Onlangs stond hij met zijn 93 jaar nog voor een uitverkochte Amsterdamse zaal te zingen. Maar behalve blij werd ik er ook weemoedig van. Want straks is hij dood. Voorbij, voorbij en voorgoed voorbij - zowel de zanger als zijn tijdperk van het Franse chanson.

Ik heb het proefschrift niet gelezen, maar onze cultuurhistoricus zal ook niet hebben uitgevogeld hoe heimwee tegelijkertijd wrang en zoet kan zijn. Komt dat omdat een mooie herinnering je terugwerpt in het paradijs dat je verloren waande? Omdat de herinnering je doet samenvallen met degene die je toen was? Toen je man of vrouw nog leefde, toen je bij je moeder op schoot zat, toen je huwelijk nog goed was?

Zeker is dat ‘melancholie’, het zwartgallige zusje van heimwee, buiten beschouwing is gelaten: dan betreed je al snel het domein van de psychiatrie en daar gaan ze in Tilburg niet over. Ik ook niet, maar ik weet wel dat die ‘zachte motregen van jammerlijkheid’, zoals iemand het eens noemde, aan de basis ligt van het mooiste dat er op aarde ooit geschreven, gefilmd of gecomponeerd is. Bij mij leidt melancholie alleen tot een katterig gevoel van verlorenheid. In plaats van te willen dichten krijg ik vluchtneigingen bij de aanblik – meestal op doorreis - van een sleetse beddensprei, een zwerfhond in de regen, de wasem op de ruiten van een frietkot.

Nee, dat boek van mij komt er zeker niet.

Lees verder Lees verder Lees verder
Trudy Kunz werd in de jaren tachtig en negentig bekend door haar werk voor Libelle en Marie Claire. Voor Plus Magazine was zij bijna vijftien jaar columniste. Zij publiceerde meerdere interviewbundels en in 2013 verscheen haar eerste roman, Kroniek van een bange liefde. Als pensionado zonder pensioen verdeelt zij haar tijd, net als daarvoor, tussen schrijven, schilderen en ander (on)nuttigs.
Jesse Strikwerda is illustrator en één van de drie winnnaars van de Fiep Westendorp stimuleringsprijs 2015.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Essay: ‘Dank voor jullie inzet!'

‘Dank voor jullie inzet!'

Mensen willen het liefst werk doen dat in een positieve zin bijdraagt aan het leven van anderen. Maar is dit wel een haalbaar ideaal?

 1

Kerstbezoek voor Gavin Marley

Gavin en Susan lopen elkaar jaren na hun middelbareschooltijd weer tegen het lijf. Gavin, die inmiddels steenrijk is, nodigt de dakloze Susan bij hem thuis uit.

Gedachtes over het imposter​syndroom

Gedachtes over het imposter​syndroom

Het jaar is bijna voorbij en daarom zet Hard//hoofd de beste stukken van 2018 nog één keer in de schijnwerpers.   Slimme, competente mensen die ervan overtuigd zijn dat ze hun succes niet verdienen. Het komt zo vaak voor dat er een term voor bestaat: het impostersyndroom. In het kader van de Fakeweek een persoonlijke […]

Tip: Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

In deze laatste tip van 2018 geeft Emma Stomp op de valreep een onmisbaar advies voor de feestdagen.

Mentale maandag: kerst 1

All I Want for Christmas

Mentale gezondheid is belangrijk, maar we praten er weinig over. Daarom gidst Nastia Cistakova je in deze tweewekelijkse beeldcolumn langs de taboes, onhandige vragen en ongemakkelijke antwoorden over psychische problemen. Nastia weet hoe het voelt als het er in dat prachtige hoofd van je soms net wat anders aan toegaat dan ‘normaal’, en ze illustreert herkenbare […]

Willen wonen in een kerstetalage

Willen wonen in een kerstetalage

Ieder jaar met kerst willen we heel veel spullen kopen. Het zijn rekwisieten voor wanneer we ons even de protagonist in een kerstverhaal willen wanen. Maar doen we dit eigenlijk niet het hele jaar?

Alles vijf sterren: Amstelveen, een kroeg en klassieke muziek 1

Stoofvlees, heiligen en de liefde

Deze week spraken drie hard//hoofd-redactieleden hun kersttip voor je in. Van stoofvlees, via Nick Cave, naar oude liefde.

De komma in mijn komedie

De komma in mijn komedie

'Roken is niks anders dan spelen met de dood', iedereen weet dat het een slecht idee is, maar toch beginnen mensen eraan. Koen Schouwenburg schrijft over de absurditeit van een verslaving en hoe daarmee om te gaan.

Hard//talk: Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Sociaal ondernemen is de beste keuzes maken in een imperfecte wereld. Stop daarom met elkaar afvallen, vorm samen een front, en focus op de positive impact van duurzame innovatie, betoogt Dylan Meert. Het wordt tijd dat duurzame, eerlijke en sociale initiatieven ophouden met elkaars […]

Column: Skaten is overleven

Olympisch gezien

Iduna Paalman wil nét naar bed gaan als haar broertje belt. Met gewéldig nieuws.

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5