nieuwsbrief
menu Asset 14

Grapje

Actueel Julius Koetsier
Mail

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Terwijl de een na de ander voor beroepsslachtoffer wordt uitgemaakt, klinkt steeds vaker de klacht dat niemand meer tegen een grapje kan. Maar grappen zijn nu eenmaal niet allemaal gelijk geschapen, betoogt Julius Koetsier.

'Het is maar een grapje.' Je hoort het vaak als rechtvaardiging van een onverdedigbare uitspraak, ook uit de mond van komieken. Zeker in dat laatste geval is de verdediging ironisch: hoezo, 'maar' een grapje? Wie wel eens stand-upcomedians over het belang van humor heeft horen praten, weet dat de grap voor hen heilig is. Volgens de Britse komiek Ricky Gervais heeft humor zelfs de evolutionaire functie ons te helpen over 'bad shit' heen te komen. Veel van de beroemdste en meest geciteerde uitspraken uit de geschiedenis zijn grappen. De populairste reclames zijn doorgaans grappig, en politici als Thierry Baudet en Boris Johnson zetten humor met succes in als propagandamiddel. De invloed van grappen op de samenleving wegwuiven is onzinnig.

Als groot liefhebber van alle soorten komedie ben ik het eens met het cliché dat grappen over ieder onderwerp moeten kunnen – het gaat erom wat de grap is. Ook dat is een uitspraak die Ricky Gervais vaak doet. In zijn laatste special Humanity maakte hij grappen over transvrouwen, die hij vergeleek met mensen die chimpansees willen worden. Hij kreeg er veel kritiek op. Terecht: de transfobe vergelijking komt uit dezelfde koker als die tussen het homohuwelijk en trouwen met een hond. Niet voor niets wordt dergelijke onzin al jaren gepredikt door mensen die transvrouwen hun rechten willen afnemen.

Als kankergrappen niet meer gemaakt zouden worden, zou ik niet opeens genezen

Gervais maakt grappen over meer controversiële onderwerpen, en als hij om een grap bekritiseerd wordt, is zijn repliek altijd dezelfde: ik maak grappen over heel veel erge dingen, dus je bent hypocriet omdat je alleen op dit onderwerp richt. Maar er is een verschil tussen een 'foute' grap over transvrouwen en een over, bijvoorbeeld, kanker.

Als kankerpatiënt neem ikzelf geen aanstoot aan Gervais' grappen over kanker, of aan welke kankergrappen dan ook. Die grappen hebben namelijk geen invloed op de ernst van mijn ziekte. Als ze niet meer gemaakt zouden worden, zou ik niet opeens genezen. Er zijn kankerpatiënten, en familieleden van hen, wier avond verpest is na het horen van een harde kankergrap. Dat is een vervelende, maar onvermijdelijke consequentie van zwarte humor.

Bij grappen over transvrouwen echter – of transmannen, of homo's, of zwarte mensen, of moslims – zijn er zwaardere consequenties. Als je kanker hebt, is dat erg, ongeacht de manier waarop mensen tegen kanker aankijken. Als je trans bent, is daar niets mis mee – behalve dan de manier waarop mensen tegen je aankijken. Door andermans blik kun je je rechten verliezen. Transgender zijn kan dodelijk zijn; niet omdat je trans bent, maar door wat anderen daarvan vinden.

Daar zit het verschil tussen een gewone harde grap en een grap die bijdraagt aan onderdrukking en discriminatie. Natuurlijk zullen een paar grappen niemand in een gewelddadig monster veranderen, maar humor is een retorisch middel met een grote maatschappelijke invloed. Het beïnvloedt onze cultuur niet van buitenaf; het maakt er een belangrijk onderdeel van uit.

Lees verder Lees verder Lees verder

Beeld: HAI IM RYAN via Flickr


Julius Koetsier is Hard//hoofd-redactielid. Studeerde Filmwetenschappen aan de UvA en werkt sindsdien als filmcriticus, scenarist en regisseur. // julius@hardhoofd.com

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Actueel Maarten Buser
Beeld Pirmin Rengers
Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Columns & Commentaar Iduna Paalman
Beeld Daphne Prochowski
Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

Best of 2018 Yentl van Stokkum
Beeld Ka-Tjun Hau
De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Best of 2018 Koen Schouwenburg
Beeld Merlijn van Bijsterveld
Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Actueel Hard talk-redactie

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Best of 2018 Selin Kuscu
Beeld Marijn van der Leeuw
Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Best of 2018 Wiard van der Kooij
Beeld Friso Blankevoort
Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Actueel Mathijs Hoogenboom
Beeld Chloé Pérès-Labourdette
Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Actueel Redactie
Beeld Friso Blankevoort
Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Actueel Lot Veelenturf
Beeld Evelien Cambré

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een artistieke en journalistieke vrijhaven voor jong talent en experiment. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Helemaal gratis. We kunnen dit niet blijven doen zonder jouw hulp. Als je ons steunt, dan sturen we je als dank de interessantste Hard//hoofd-kunstwerken toe. Word kunstverzamelaar en help Hard//hoofd het volgende decennium door.

Steun ons