nieuwsbrief
menu Asset 14

Glenn Helberg in Zomergasten

Mark Bakker was onder de indruk van Glenn Helberg en zijn pleidooi om de mens en zijn individuele vrijheid als uitgangspunt te nemen. Het zou mooi zijn als dat in combinatie met meer historisch besef patstellingen in de samenleving kon doorbreken.

Mail

De redactie van Zomergasten wil met de keuze van de gasten steeds vaker aanhaken bij een bepaald debat, dan dat er echt een keuze voor de persoon zelf wordt gemaakt. Vooraf kon je al uittekenen dat van Glenn Helberg verwacht werd dat hij het vooral over seksualiteit en racisme zou hebben.

Het debat over seksuele en  etnische identiteit wordt meestal gevoerd in de context van collectieve identiteiten. Als individu kun je afwijken van de heteronorm, maar dan word je wel meteen als niet-hetero in één vergaarbak gegooid. Maxim Februari merkte dit op 28 juli op wat betreft de zogenaamde LHBTQI-gemeenschap: ‘de categorieën hebben weinig met elkaar te maken, maar door ze samen te voegen hebben de normale mensen alle afwijkingen overzichtelijk bij elkaar.’

Over ras kun je hetzelfde zeggen. Tegenwoordig heeft men het over witte mensen en mensen van kleur. In principe is dat hetzelfde als de indeling autochtoon en allochtoon, maar met nieuwe labels. Het effect lijkt overigens vooral de versterking van de groepsidentiteit van de witte Nederlanders tegenover de landgenoten met een andere etnische of culturele achtergrond, die samen ‘de rest’ vormen. Op sociale media en de gebruikelijke websites is dit duidelijk zichtbaar.

‘Helbergs uitgangspunt is niet een groep of label, maar het individu.’

Daarom was ik onder de indruk van het verhaal van Helberg. Zijn uitgangspunt is niet een groep of label, maar het individu. Aan de hand van fragmenten over de Braziliaanse psychiater Nise da Silveira, de Stonewall-rellen en Quentin Crisp brak Helberg een lans voor de individuele vrijheid. De vrijheid om jezelf te zijn en te mógen zijn van anderen. Helberg legde naar aanleiding van de Stonewall-rellen van 1969 de link tussen de burgerrechtenbeweging in de VS en de homo-emancipatie aldaar, waarvoor zwarte homo’s de basis legden. In ieder geval was het in beide gevallen een strijd voor acceptatie in een overwegend witte en heteroseksuele maatschappij.

Helberg benadrukte dat het belangrijk is dat minderheden het voor elkaar opnemen. De succesvolle, hoger opgeleide homo heeft meer privileges dan anderen met een van de heteronorm afwijkende seksuele voorkeur. En sommige mensen van kleur zijn ‘zwarter’ dan anderen. ‘De rest’ is dus zeker geen homogene groep, maar individueel verschillend: mensen, die idealiter solidair zijn aan elkaar. Ook als psychiater benadrukt hij dat het belangrijk is vooral de mens te zien, en iemand zichzelf mens te laten voelen.

‘Aan het eind van het fragment verzucht een van de Nederlandse werknemers of ze het verleden niet gewoon kunnen vergeten.’

De fragmenten spitsten zich later vooral toe op Curaçao, zijn geboorteland. Helberg focuste zich op de erfenis van het slavernijverleden van het eiland. Een dieptepunt vormde het fragment over de pogingen van Neerlands bekendste grootgrutter om Curaçaose vrouwen de waarden en normen van de Nederlandse supermarktcassière bij te brengen. Aan het eind van het fragment verzucht een van de Nederlandse werknemers of ze het verleden niet gewoon kunnen vergeten. Later stelde Janine Abbring eigenlijk dezelfde vraag: waarom kennis van het Nederlandse slavernijverleden belangrijk voor háár is.

Wellicht speelde Abbring advocaat van de duivel, maar het is een typisch Nederlandse houding. Nergens iets vanaf weten, en ook nergens iets vanaf willen weten. Zelfs niet als het onze eigen geschiedenis betreft. Want de slavenhandel is niet alleen de geschiedenis van de Curaçaoënaars, maar de gedeelde geschiedenis van Nederland, de Antillen en Suriname. En om elkaar beter te begrijpen is kennis van die geschiedenis onmisbaar. Wat betreft de trans-Atlantische slavernij weten we zeker dat ‘we’ fout zaten. Ik zie niet in waarom het zo moeilijk is dit te erkennen en er meer aandacht aan te besteden.

‘Ik hoop dat Helbergs pleidooi elkaars menselijkheid te zien en elkaars individuele positie te erkennen patstellingen kan doorbreken.’

Maar het racismedebat in Nederland dat via de ‘discussies’ over zwarte piet in de mainstream beland is, lijkt gestagneerd te zijn. Eenieder heeft zijn positie ingenomen en het is moeilijker geworden om elkaar te bereiken. Ik hoop dat Helbergs pleidooi elkaars menselijkheid te zien en elkaars individuele positie te erkennen patstellingen kan doorbreken.

Het voornaamste is dat er erkenning en besef komt dat de voorouders van de huidige Curaçaoënaars iets verschrikkelijks is aangedaan. En dat het zijn sporen heeft nagelaten in de cultuur en het collectieve bewustzijn van dat land. Dat lijkt me dan de eerste stap naar meer begrip en respect voor elkaar in de Nederlandse samenleving. Pas als onze gezamenlijke geschiedenis bespreekbaar wordt kunnen we elkaar ook als individu accepteren en respecteren.

Beeld: still uit Zomergasten

Lees verder Lees verder Lees verder
Mark Bakker (1984) is historicus en freelance redacteur.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Essay: ‘Dank voor jullie inzet!'

‘Dank voor jullie inzet!'

Mensen willen het liefst werk doen dat in een positieve zin bijdraagt aan het leven van anderen. Maar is dit wel een haalbaar ideaal?

 1

Kerstbezoek voor Gavin Marley

Gavin en Susan lopen elkaar jaren na hun middelbareschooltijd weer tegen het lijf. Gavin, die inmiddels steenrijk is, nodigt de dakloze Susan bij hem thuis uit.

Gedachtes over het imposter​syndroom

Gedachtes over het imposter​syndroom

Het jaar is bijna voorbij en daarom zet Hard//hoofd de beste stukken van 2018 nog één keer in de schijnwerpers.   Slimme, competente mensen die ervan overtuigd zijn dat ze hun succes niet verdienen. Het komt zo vaak voor dat er een term voor bestaat: het impostersyndroom. In het kader van de Fakeweek een persoonlijke […]

Tip: Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

In deze laatste tip van 2018 geeft Emma Stomp op de valreep een onmisbaar advies voor de feestdagen.

Mentale maandag: kerst 1

All I Want for Christmas

Mentale gezondheid is belangrijk, maar we praten er weinig over. Daarom gidst Nastia Cistakova je in deze tweewekelijkse beeldcolumn langs de taboes, onhandige vragen en ongemakkelijke antwoorden over psychische problemen. Nastia weet hoe het voelt als het er in dat prachtige hoofd van je soms net wat anders aan toegaat dan ‘normaal’, en ze illustreert herkenbare […]

Willen wonen in een kerstetalage

Willen wonen in een kerstetalage

Ieder jaar met kerst willen we heel veel spullen kopen. Het zijn rekwisieten voor wanneer we ons even de protagonist in een kerstverhaal willen wanen. Maar doen we dit eigenlijk niet het hele jaar?

Alles vijf sterren: Amstelveen, een kroeg en klassieke muziek 1

Stoofvlees, heiligen en de liefde

Deze week spraken drie hard//hoofd-redactieleden hun kersttip voor je in. Van stoofvlees, via Nick Cave, naar oude liefde.

De komma in mijn komedie

De komma in mijn komedie

'Roken is niks anders dan spelen met de dood', iedereen weet dat het een slecht idee is, maar toch beginnen mensen eraan. Koen Schouwenburg schrijft over de absurditeit van een verslaving en hoe daarmee om te gaan.

Hard//talk: Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Sociaal ondernemen is de beste keuzes maken in een imperfecte wereld. Stop daarom met elkaar afvallen, vorm samen een front, en focus op de positive impact van duurzame innovatie, betoogt Dylan Meert. Het wordt tijd dat duurzame, eerlijke en sociale initiatieven ophouden met elkaars […]

Column: Skaten is overleven

Olympisch gezien

Iduna Paalman wil nét naar bed gaan als haar broertje belt. Met gewéldig nieuws.

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5