nieuwsbrief
menu Asset 14

Herdenken in vrijheid

Actueel Jaap Hoeve
Mail

De voorgenomen herdenking van omgekomen vluchtelingen zorgde ervoor dat er ook dit jaar ophef ontstond rondom 4 mei. Het CIDI wilde de vluchtelingenherdenking zelfs laten verbieden. Jaap Hoeve vindt dat het CIDI niet moet bepalen wie we herdenken.

Ruzie over Nationale Dodenherdenking lijkt net zo’n oer-Hollandse traditie te worden als de jaarlijkse zwartepietendiscussie. Inclusief de bijbehorende verharding en polarisatie van het debat op sociale media. Vijf jaar geleden was er ophef over een gedicht en vorig jaar liep een oproep tot een boycot volledig uit de hand. En deze week werd een geplande herdenking van omgekomen vluchtelingen uiteindelijk afgeblazen nadat het CIDI had gepleit voor een verbod.

Het ‘kapen’ van de Nationale Herdenking om aandacht te vragen voor vluchtelingen kun je ongepast vinden. Er zijn immers 364 dagen in het jaar waarop dat kan. Maar er is een aantal redenen waarom het CIDI in zijn bemoeienis met 4 mei de plank misslaat.

Op 4 mei herdenken we, volgens de officiële website van het Comité 4 en 5 mei, “allen – burgers en militairen – die in het Koninkrijk der Nederlanden of waar ook ter wereld zijn omgekomen of vermoord sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, in oorlogssituaties en bij vredesoperaties.”

Ten eerste is die herdenking dus allang 'verwaterd' zoals het CIDI dat noemt. Indië, Korea, Bosnië, Afghanistan en nog veel meer worden allemaal officieel herdacht. Waarom zij wel en de vluchtelingen niet? Het lijkt een tamelijk arbitraire grens.

Ten tweede is 4 mei dus iets anders dan een herdenking van de slachtoffers van de Jodenvervolging. Die vindt elk jaar plaats op 27 januari, de dag van de bevrijding van Auschwitz. Hoe begrijpelijk ook, een Joodse organisatie die het morele gezag meent te hebben over de Nationale Herdenking is net zozeer het ‘kapen’ van 4 mei als het herdenken van vluchtelingen.

Bovendien, en dat is misschien wel het belangrijkste: op 5 mei vieren we onze vrijheid. Daaronder valt volgens mij ook de vrijheid om in dit land te herdenken wie of wat we willen. Er is natuurlijk een verschil tussen wat en wie er officieel, expliciet wordt herdacht en de vrijheid om in privékring te herdenken wat je wilt. Maar de geplande vluchtelingenherdenking behoort niet tot het officiële programma. Dus die verbieden, zoals het CIDI wilde? Alleen de gedachte al is in strijd met alles waar 4 en 5 mei voor staan.

Ook dit keer volgt het overgrote deel van de Nederlanders gewoon weer de ‘mainstream’ herdenking zoals die op tv wordt uitgezonden en waar de nadruk ligt op de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Daarnaast heeft iedereen er zijn eigen persoonlijke bespiegelingen bij. Rouw en herdenking zijn intiem en persoonlijk. Het idee dat je daar met een officieel nationaal programma iets aan verandert is net zo’n grote illusie als de gedachte dat heel Nederland tijdens de oorlog in het verzet zat. Onze definitie van herdenken verandert, net als elk andere traditie. Dat de manier van herdenken van de één, door de ander als ongepast wordt ervaren, is de keerzijde van de medaille die vrijheid heet.

Beeld via Flickr.com

Lees verder Lees verder Lees verder

Jaap Hoeve is historicus en tekstschrijver en gelooft ondanks alles in het delen van kennis.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Actueel Maarten Buser
Beeld Pirmin Rengers
Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Columns & Commentaar Iduna Paalman
Beeld Daphne Prochowski
Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

Best of 2018 Yentl van Stokkum
Beeld Ka-Tjun Hau
De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Best of 2018 Koen Schouwenburg
Beeld Merlijn van Bijsterveld
Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Actueel Hard talk-redactie

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Best of 2018 Selin Kuscu
Beeld Marijn van der Leeuw
Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Best of 2018 Wiard van der Kooij
Beeld Friso Blankevoort
Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Actueel Mathijs Hoogenboom
Beeld Chloé Pérès-Labourdette
Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Actueel Redactie
Beeld Friso Blankevoort
Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Actueel Lot Veelenturf
Beeld Evelien Cambré

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een artistieke en journalistieke vrijhaven voor jong talent en experiment. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Helemaal gratis. We kunnen dit niet blijven doen zonder jouw hulp. Als je ons steunt, dan sturen we je als dank de interessantste Hard//hoofd-kunstwerken toe. Word kunstverzamelaar en help Hard//hoofd het volgende decennium door.

Steun ons