nieuwsbrief
menu Asset 14

Historisch narcisme

Actueel Vincent Tijms
Mail

De wereld staat in brand en dat kan niet onbeschreven blijven. Vincent Tijms ziet populisten succesvol beroep doen op narcisme en roept progressieven op daarvan te leren.

Het referendum in Turkije eindigde met een overwinning voor de Turkse president Erdoğan. Op een van de persfoto's die het goed deden bij het nieuws zijn drie jonge vrouwen in Istanbul te zien, die vol blijdschap zwaaien met de Turkse vlag en twee evet-spandoeken. Evet, Turks voor 'ja', is de uitkomst die Erdoğan wilde zien en de foto intrigeerde me om precies die reden. Blote navels en losse haren zijn natuurlijk niet het exclusieve domein van progressieve liberalen, maar past het bij aanhangers van Tayyip 'kindloze vrouwen zijn deficiënt' Erdoğan en zijn conservatieve AKP?
Om te controleren of deze gedachten meer dan Hollandse bekrompenheid waren, stelde ik de vragen aan vrienden en kennissen in Istanbul. De eerste reacties waren cynisch ('vast betaald, kijk die kop van die chauffeur maar'), maar ik kreeg ook een bedachtzamer verhaal te horen: niet alleen religieus conservatieven zijn gevoelig voor de retoriek van Erdoğan, maar ook mensen die maar wat graag zijn verhalen over grootse verandering horen. Bij hen leeft de gedachte dat Turkije zich op een kantelpunt bevindt en dat zij meehelpen om geschiedenis te schrijven. Die rol streelt hun ego: het is eerder een soort ‘historisch narcisme’ dan conservatisme dat hun gedrag verklaart.
Of deze analyse werkelijk van toepassing is op de drie vrouwen op de foto zal waarschijnlijk nooit duidelijk worden, maar de redenering is desondanks belangrijk. Politieke bewegingen zijn niet alleen te begrijpen via de macht van leiders (hoe groot die macht ook is in het geval van Erdoğan) of via de concrete plannen die die leiders bieden. Ze moeten ook begrepen worden via de psychologie van de achterban. Dat geldt voor de facto dictaturen als Turkije, waarin die psychologie haarfijn bespeeld kan worden via staatspropaganda, net zo goed als voor liberale democratieën.
En als je naar die psychologie kijkt, zie je ook bij nieuwrechtse bewegingen in Europa en de Verenigde Staten ‘historisch narcisme’. Het is niet voor niets dat Trumpaanhangers afbeeldingen van LePen als een soort Jeanne d’Arc delen op Twitter, dat een eigen iconografie is ontwikkeld, dat het op bijeenkomsten van Forum voor Democratie gonsde van praat over een omwenteling en dat rechtsextremisten zichzelf bestempelen tot een nieuw type nationalist. Dit is het vocabulaire van een groep die zichzelf historische betekenis toekent.

Foto: Wikipedia

Lees verder

Lees verder

Vincent Tijms is cognitief neurowetenschapper en ontwikkelt onderwijs om kinderen weerbaar te maken tegen slechte ideeën.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Actueel Maarten Buser
Beeld Pirmin Rengers
Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Columns & Commentaar Iduna Paalman
Beeld Daphne Prochowski
Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

Best of 2018 Yentl van Stokkum
Beeld Ka-Tjun Hau
De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Best of 2018 Koen Schouwenburg
Beeld Merlijn van Bijsterveld
Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Actueel Hard talk-redactie

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Best of 2018 Selin Kuscu
Beeld Marijn van der Leeuw
Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Best of 2018 Wiard van der Kooij
Beeld Friso Blankevoort
Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Actueel Mathijs Hoogenboom
Beeld Chloé Pérès-Labourdette
Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Actueel Redactie
Beeld Friso Blankevoort
Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Actueel Lot Veelenturf
Beeld Evelien Cambré

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een artistieke en journalistieke vrijhaven voor jong talent en experiment. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Helemaal gratis. We kunnen dit niet blijven doen zonder jouw hulp. Als je ons steunt, dan sturen we je als dank de interessantste Hard//hoofd-kunstwerken toe. Word kunstverzamelaar en help Hard//hoofd het volgende decennium door.

Steun ons