nieuwsbrief
menu Asset 14

De prairiewoelmuis

Literair Lisanne van Aert
Beeld Merlijn van Bijsterveld
Mail

Als ik tegen mensen zeg dat ik troosten lastig vind, kijken de meesten me bedenkelijk aan. Pas, bijvoorbeeld, zei een collega tegen me: ‘Wij drinken op moeilijke momenten gewoon een biertje met elkaar.’ Ik dacht er achteraan: ‘Ja, maar jij studeert bedrijfskunde, zit bij een tafelvoetbalvereniging en gaat iedere avond naar de sportschool, dat is anders.’ Met deze gedachte tilde ik mezelf en mijn geliefden een trapje hoger, naar een afgezonderd plateau voor hypergevoelige wezens met een doorgewinterd wereldbeeld en een alleenrecht op het ware lijden. Dat is onzin en onaardig.
Daarbij, er zijn ook genoeg mensen die ik hoog heb zitten (mijn vriendje, wat familie, oud-huisgenoten, etcetera), die mijn probleem met troosten niet begrijpen. Iemand troosten is iets vanzelfsprekends, een oerdrang, vinden ze.

Toen ik naging welke mensen mijn ongemak meteen snapten, dacht ik: het zijn de mensen die sowieso het meest klagen, die alles moeilijk vinden. De mensen die het meest van zichzelf en anderen verwachten, en eerder teleurgesteld zijn dan tevreden. Die niet geloven in vanzelfsprekendheid en al helemaal niet in vanzelfsprekend het goede doen, die ‘oerdrang’ een lachwekkend smoesje voor veel modern wreeds vinden.
Het zijn de melancholici, mensen die verlangen naar ontroostbaarheid, zoals Patricia de Martelaere in haar gelijknamige essay zo mooi zegt: 'Het is alleen door het compromisloze lijden, de onvoorwaardelijke bereidheid om te sterven, dat in deze vergankelijke wereld de absoluutheid van een waarde aangetoond kan worden.'
Het zijn mensen waar ik een beetje van walg, maar waar ik er zelf een van ben. Je herkent ons aan een taalgebruik dat bol staat van ‘och’ en ‘heftig’ en ‘jeetje’.

Troost_72ppi

Het probleem met dit soort mensen is dat ze stiekem het verdriet van de ander willen conserveren, omdat de momenten van hartverscheurend verdriet aantonen dat het leven stiekem doodsimpel is. Het zit als volgt: 1. Mensen houden van mensen en dingen, 2. Mensen houden er niet van deze mensen of dingen te verliezen. Klaar.
Als iemand een gebroken hart heeft en vervolgens drie maanden lang zijn tanden niet poetst, niet terugmailt en alleen chocolademousse eet, is het zo klaar als een klontje: een mens kan zonder tandenborstel, zonder laptop en zonder gezond eten, maar niet zonder geliefde, niet zonder Liefde. Dat is een zalving voor de melancholicus, die in z’n hoofd al twintig schreeuwerige pamfletten over liefdeloosheid in de eenentwintigste eeuw heeft geschreven.

De melancholicus is lui en hij zoekt op de verkeerde plek. De wallen en de blauwe plekken van de ander leiden niet naar het beloofde land. Hartverscheurend verdriet is niet het stoffelijke bewijs van onvergankelijkheid en duizend andere grote woorden. De Liefde bestond ook al voor het grote hart, de Strijdlust ook al voor het ontslag. Minder in-your-face misschien, maar daardoor niet minder echt.
De melancholicus is een ramptoerist. Hij snelt naar traanwatervallen toe en staart er naar; het glinstert zo angstaanjagend mooi en blijft maar doorgaan. Het brokkelt snot, scheldwoorden, rotsblokken. Hij ervaart iets subliems, voelt dat hij leeft, zonder zelf over het randje te gaan. Een ramptoerist kan niet troosten. Hij vernietigt er zijn gekoesterde bezienswaardigheden mee. Na een tijdje zal hij afstompen, hoe hard hij ook probeert dat te voorkomen. De zoveelste huilbui is net als de zoveelste Boeddhistische tempel, minder indrukkend. Ik wil daar ver van wegblijven. Ik hoop niet dat ik ooit mijn schouders ophaal en wegloop.
De melancholicus, ik, moet leren mensen en dingen op waarde te schatten, vóórdat ze zijn verloren. Dan pas kan ik inzien hoe jammer het is om voor eeuwig diep ongelukkig te wezen. Dat is meer zielig dan romantisch. Er valt nog zoveel te zien.

Troosten is iemand helpen het verloren mens of ding te conserveren, niet het hartverscheurende verdriet. Het kwijtgeraakte mag blijven, maar wel in een radicaal andere vorm dan voor het verlies. In herinneringen, in foto’s, in een huilbui om drie uur ’s nachts. Soms in een nieuwe kans.
Als het verdriet hierbij een beetje slijt, is dat geen schande. Dat mag. Graag zelfs. Met biertjes of jarenlange groepstherapie. Het is oneerlijk om iemand op z’n rouwproces af te rekenen.

Over mijn collega: hij doet het goed. En toch weet ik zeker dat hij zich nog ooit machteloos gaat voelen, en dat daar geen bierfust tegen op kan. Ik gun hem dat ook, en dat bedoel ik aardig. Het is iets menseigens en je kan er mooie dingen van leren. Een prairiewoelmuis likt en vlooit gewoon, dat is met stroomstoten bewezen. De graslandwoelmuis daarentegen laat zijn soortgenootjes creperen. Ze hebben niks met elkaar, leven niet intiem genoeg samen.

Dat mensen elkaar proberen te troosten en dat dat soms moeilijk is laat twee dingen zien: 1) mensen hebben iets met elkaar, 2) ze kunnen naast likken en vlooien ook praten, bier drinken, moppen tappen, filosoferen, tongen, snikken, huilen, janken en dansen.

Laat dat een troost zijn voor de melancholicus, die nog geen idee heeft waar hij in hemelsnaam die grote waardes moet vinden. Mij lukt het ook nog niet. Ik zag het pas geloof ik een keer in een oud stelletje op twee elektrische fietsen.

Lees verder Lees verder Lees verder

Lisanne van Aert is schrijfster van ode, pamflet en bouqetreeksroman. lisanne@hardhoofd.com
Merlijn van Bijsterveld is illustrator. Zijn illustraties zijn vaak humoristisch van aard waarbij hij een andere draai aan de context geeft.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Actueel Maarten Buser
Beeld Pirmin Rengers
Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Columns & Commentaar Iduna Paalman
Beeld Daphne Prochowski
Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

Best of 2018 Yentl van Stokkum
Beeld Ka-Tjun Hau
De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Best of 2018 Koen Schouwenburg
Beeld Merlijn van Bijsterveld
Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Actueel Hard talk-redactie

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Best of 2018 Selin Kuscu
Beeld Marijn van der Leeuw
Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Best of 2018 Wiard van der Kooij
Beeld Friso Blankevoort
Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Actueel Mathijs Hoogenboom
Beeld Chloé Pérès-Labourdette
Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Actueel Redactie
Beeld Friso Blankevoort
Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Actueel Lot Veelenturf
Beeld Evelien Cambré

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een artistieke en journalistieke vrijhaven voor jong talent en experiment. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Helemaal gratis. We kunnen dit niet blijven doen zonder jouw hulp. Als je ons steunt, dan sturen we je als dank de interessantste Hard//hoofd-kunstwerken toe. Word kunstverzamelaar en help Hard//hoofd het volgende decennium door.

Steun ons