nieuwsbrief
menu Asset 14

Schaamte voor Zwarte Piet

Artikel Mark Bakker
Mail

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Mark ergert zich aan de buitenlandse bemoeienis met Zwarte Piet. Met het in de ban doen van racistische karikaturen is niet ineens racisme de wereld uit.

Williams onthult naar eigen zeggen ons  ‘het smerige geheimpje’ en hoopt dat we ons zullen schamen. Ook verwacht hij dat het economische gevolgen voor Nederland zal hebben nu hij ons ‘geheim’ bekend heeft gemaakt. Dit laatste lijkt me nogal overtrokken. In 2013 verscheen bijvoorbeeld een mooi opinieartikel van Arnon Grunberg over Zwarte Piet in de NY Times, maar toen interesseerde het Amerika blijkbaar nog niet.

Ook ik erger me aan de buitenlandse bemoeienis met het Sinterklaasfeest. Het maakt daarbij niet uit dat ik het inhoudelijk wel met ze eens ben, ik wil ze er niet over horen. Want zijn Nederlanders racistischer dan inwoners van andere landen? Lijkt me niet.

Deze week kwam er iets opvallends op mijn Facebooktijdlijn voorbij. Een plaatje van een zwart mannetje met rode lippen en een pot jam. ‘Press like if you think this is NOT a racist post.’ Het had op dat moment 697.126 likes. Het vrolijke poppetje is een golliwog, en komt uit een Brits kinderboek uit 1895. Het werd destijds een grote hit in de vorm van poppen en speelgoed, en het werd de mascotte van de jamfabrikant Robertson’s.

De golliwog werd vanaf de jaren ‘80 steeds vaker als racistisch aangemerkt. Robertson’s besloot in 2001 echter om Golly de golliwog als mascotte te vervangen vanwege een gebrek aan naamsbekendheid. Van enig verband met racisme was volgens het bedrijf geen sprake. Een aantal jaar later was de publieke opinie veranderd. In 2009 bleek dat er golliwogpoppen te koop waren in de souvenirwinkel van koninklijk landgoed Sandringham. Koningin Elizabeth moest zich toen publiekelijk verontschuldigen.

Maar zoals het genoemde Facebookbericht aantoont, is niet iedereen het ermee eens dat de golliwog een racistisch fenomeen is. Veel Engelsen wilden de traditie behouden: `Een golliwog is een sprookjesfiguur voor kinderen!’ `Een golliwog is helemaal niet gebaseerd op zwarte mensen, maar oorspronkelijk gewoon gemaakt van vieze lappen!’ Klinkt dit bekend?

De golliwog en Zwarte Piet kunnen beide gezien worden als racistische karikaturen. Wanneer je dit aan iedereen uitlegt conditioneer je mensen bepaalde symbolen te associëren met racisme, maar bestrijd je nog niet per se racisme zelf. Het is symptoombestrijding. Dit moet uiteraard gebeuren, maar daarmee zijn we er nog niet.

Ik keek Zwart als roet nog eens terug. Sunny Bergman confronteert nietsvermoedende Londenaren in een park met Zwarte Piet. Ze vertonen ontwijkend gedrag, boosheid, maar kunnen niet uitleggen waaróm. Zij zien niet Zwarte Piet, maar de golliwog, waar zij zich voor hebben leren schamen. Eerst voelde ik ergernis, nu sympathie. Dit zijn wij in de toekomst. Deze mensen speelden vroeger met een golliwog-pop of aten jam uit een foute pot. Zo kijken wij over een paar jaar terug op Zwarte Piet. In schaamte. Maar of we dan ook minder racistisch geworden zijn is de vraag.

 

Screenshot

banner HH


Mark Bakker (1984) is historicus en freelance redacteur.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Actueel Maarten Buser
Beeld Pirmin Rengers
Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Columns & Commentaar Iduna Paalman
Beeld Daphne Prochowski
Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

Best of 2018 Yentl van Stokkum
Beeld Ka-Tjun Hau
De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Best of 2018 Koen Schouwenburg
Beeld Merlijn van Bijsterveld
Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Actueel Hard talk-redactie

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Best of 2018 Selin Kuscu
Beeld Marijn van der Leeuw
Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Best of 2018 Wiard van der Kooij
Beeld Friso Blankevoort
Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Actueel Mathijs Hoogenboom
Beeld Chloé Pérès-Labourdette
Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Actueel Redactie
Beeld Friso Blankevoort
Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Actueel Lot Veelenturf
Beeld Evelien Cambré

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een artistieke en journalistieke vrijhaven voor jong talent en experiment. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Helemaal gratis. We kunnen dit niet blijven doen zonder jouw hulp. Als je ons steunt, dan sturen we je als dank de interessantste Hard//hoofd-kunstwerken toe. Word kunstverzamelaar en help Hard//hoofd het volgende decennium door.

Steun ons