nieuwsbrief
menu Asset 14

De pijn van de moderniteit

Artikel Jules Roosenboom
Mail

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. De scheidslijn tussen "wij" en "zij" is weer volop in het nieuws. Jules ontleedt deze scheidslijn en komt op een hele andere tweedeling uit.

Ik denk dat de grote scheidslijn in de wereld eerder ligt tussen conservatief en progressief. Een scheidslijn die zich niet houdt aan lands- of cultuurgrenzen, maar dwars door zowel islamitische als westerse landen loopt. Aan de ene kant staat een groep mensen die op de trein van de globalisering is gesprongen; de wereldburger die andersheid omarmt als een aanvulling op de eigen cultuur en zich staande weet te houden in een wereld die snel verandert. Aan de andere kant staan de mensen die huiverig zijn voor verandering, zich naar binnen richten en veel waarde hechten aan het cultiveren en conserveren van het eigene.

Sociologen hebben vergelijkbare analyses gemaakt: er is een groep mensen die zich niet thuis voelt in de moderniteit en terugverlangt een versie van het verleden die waarschijnlijk nooit bestaan heeft. Conservatieve (en soms fundamentalistische) moslims verlangen naar een ouderwetse staat die hoogstwaarschijnlijk alleen in hun hoofd bestaat. Ze zoeken veiligheid in het idee dat er weer sprake kan zijn van een eenvoudige moslimnatie die niet aangetast wordt door alle invloeden van de moderniteit, maar gebaseerd is op een ‘zuivere’ versie van het geloof.

Het idee van het eenvoudige ouderwetse is niet beperkt tot fundamentalistische moslims; overal in de wereld wordt er door conservatieven gezocht naar de onschuldige versie van hun land of cultuur, voordat de kwalen van de moderne tijd hun invloed kregen. In Nederland zoekt de PVV van Geert Wilders, weliswaar op een totaal andere manier, naar een geromantiseerd beeld van het verleden. De kiezers van Wilders verlangen naar de rust en orde van de jaren 50, terug naar een tijd waarin Zwarte Piet nog onbetwistbaar zwart was, autoriteit werd gerespecteerd en de bevolking nog bestond uit een homogene groep hardwerkende, godvrezende burgers. Accepteren dat deze versie van Nederland nooit heeft bestaan en nooit zal bestaan is onverkwikkelijk voor hen.

Kort na een aanslag van dit kaliber, midden in een van de centra van de westerse wereld, is er kennelijk behoefte een heldere identificatie van goed en kwaad langs de bekende breuklijnen. Maar de Botsing der Culturen-verklaring schiet wat mij betreft te kort en verdient, zeker nu het zeer actueel is, een nuancering. Het is het overwegen waard dat we te maken hebben met een botsing tussen voor- en tegenstanders van de moderniteit. Cultuur en religie aanwijzen als oorzaak van dit conflict is te kort door de bocht. Ze zijn eerder een vehikel om de hang naar het oude vertrouwde te legitimeren en het geheel van een (vaak gebrekkige) historische context te voorzien.

Foto: Een slagveld tijdens de Reconquista uit de 'Cantigas de Santa Maria' via wikipedia


Jules Roosenboom is Hard//hoofd-redactielid, woont en werkt in Zuid-Limburg. Hij is bezig met zijn master politieke cultuurwetenschappen en werkt daarnaast als freelance tekstschrijver. // jules@hardhoofd.com

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Actueel Maarten Buser
Beeld Pirmin Rengers
Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Columns & Commentaar Iduna Paalman
Beeld Daphne Prochowski
Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

Best of 2018 Yentl van Stokkum
Beeld Ka-Tjun Hau
De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Best of 2018 Koen Schouwenburg
Beeld Merlijn van Bijsterveld
Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Actueel Hard talk-redactie

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Best of 2018 Selin Kuscu
Beeld Marijn van der Leeuw
Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Best of 2018 Wiard van der Kooij
Beeld Friso Blankevoort
Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Actueel Mathijs Hoogenboom
Beeld Chloé Pérès-Labourdette
Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Actueel Redactie
Beeld Friso Blankevoort
Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Actueel Lot Veelenturf
Beeld Evelien Cambré

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een artistieke en journalistieke vrijhaven voor jong talent en experiment. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Helemaal gratis. We kunnen dit niet blijven doen zonder jouw hulp. Als je ons steunt, dan sturen we je als dank de interessantste Hard//hoofd-kunstwerken toe. Word kunstverzamelaar en help Hard//hoofd het volgende decennium door.

Steun ons