nieuwsbrief
menu Asset 14

Rothko en Europa's rafelranden

Artikel Bien Borren
Mail

Op een enkele Letse vlag na hoef je in Daugavpils geen vaderlandslievend decor te verwachten – deze stad, omringd door dikke naaldbossen in de oostelijke regio van Letland, voelt en spreekt Russisch. Verveloze betonbouw loopt moeiteloos over in een grauwe lucht en hoewel de bijtende januarikou uitblijft, ligt de stad gehuld in een vaal laken waar de zon af en toe bleke lichtplekken in brandt. Oude Sovjet-trammetjes rammelen voorbij. Het is een haveloze industriestad, toen genadeloos geteisterd door twee wereldoorlogen, nu geplaagd door een meedogenloze emigratie. Men spreekt hier Russisch, kijkt naar de Russische tv, leest Russische geschiedenisboeken en gaat naar het Russisch theater. Een rijkere voedingsbodem voor Russisch vervaardigd separatisme zal Poetin binnen de Europese Unie niet snel treffen.

Maar ergens te midden van dit epicentrum van rauw verdriet en betonrot vind je een ode aan de beroemdste zoon van de stad: Mark Rothko. De Amerikaanse abstract expressionist werd in 1903 in Dvinsk, zoals Daugavpils destijds heette, als Marcus Rothkowitz geboren. Zoon van een geliefd apotheker in een stad die toen nog binnen de Russische landsgrenzen lag.

Net buiten de vale stad ligt, aan de oever van de Daugavu, een oude militaire vesting. Sinds twee jaar huist daar een Rothkocentrum met zes werken van hem, het enige in Oost-Europa. Het miezert een zure regen als ik in de berm van de weg, de enige route uit het verpauperde centrum, richting het fort loop.


Bien_Rothko
Beeld: Jason Rogers

Het museum kan nauwelijks een groter contrast bieden met een stad waar elke straathoek teleurstelt en de afgebladderde muren cyrillische scheldwoorden dragen. Het is er proper en licht. Er is niemand, de zalen zijn verlaten. Ik struin zoals het een museumbezoeker betaamt. Rothko beoogde met zijn kunst een zeker emotie over te dragen. ‘De mensen die staan te huilen voor mijn schilderijen hebben dezelfde religieuze ervaring als ik toen ik ze schilderde,’ zei hij ooit.

Eerder dit jaar bezocht ik in het Haags Gemeentemuseum de overzichtstentoonstelling van Mark Rothko. In de zalen van het Haagse museum was het ver zoeken naar enige vorm van ontroering. De schilderijen kwamen niet tot hun recht, de voorbijtrekkende drommen mensen zorgden voor afvlakking en verveling. De tentoonstelling miste elke vorm van bezieling, hetgeen niet aan de kunstenaar noch zijn werk lag.

Aan het rafelrandje van Oostelijk Europa zat ik in een verlaten museum urenlang voor zijn doeken. Ik begreep waarom de gekwelde schilder geïnspireerd raakte door emoties en zijn schilderproces als een spirituele ervaring zag, welke ik als toeschouwer meebeleefde. Rothko moet je ervaren door de wimpers en met gesloten oren, verborgen voor al het andere. Filter en verban elk storend impuls, reinig je bereik. Voor Rothko en zijn religieuze eigenschappen reis je af naar de sleetse uithoeken van ons continent. Je zult er een bedevaartsoort bij hebben – een plek waar je de stuiptrekkingen van de wereldgeschiedenis nog na voelt.

--
Bien Borren (1993) studeert journalistiek aan de Hogeschool Utrecht en houdt van reizen.


Bien Borren Bien Borren is Hard//hoofd-redactielid en journalist.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Actueel Maarten Buser
Beeld Pirmin Rengers
Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Columns & Commentaar Iduna Paalman
Beeld Daphne Prochowski
Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

Best of 2018 Yentl van Stokkum
Beeld Ka-Tjun Hau
De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Best of 2018 Koen Schouwenburg
Beeld Merlijn van Bijsterveld
Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Actueel Hard talk-redactie

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Best of 2018 Selin Kuscu
Beeld Marijn van der Leeuw
Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Best of 2018 Wiard van der Kooij
Beeld Friso Blankevoort
Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Actueel Mathijs Hoogenboom
Beeld Chloé Pérès-Labourdette
Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Actueel Redactie
Beeld Friso Blankevoort
Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Actueel Lot Veelenturf
Beeld Evelien Cambré

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een artistieke en journalistieke vrijhaven voor jong talent en experiment. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Helemaal gratis. We kunnen dit niet blijven doen zonder jouw hulp. Als je ons steunt, dan sturen we je als dank de interessantste Hard//hoofd-kunstwerken toe. Word kunstverzamelaar en help Hard//hoofd het volgende decennium door.

Steun ons