nieuwsbrief
menu Asset 14

Een schedel op je bureau

Artikel Gastbijdrage
Beeld Erik Wallert
Mail

Wat te doen als het leven even tegenzit? Je verwachtingen bijstellen, of de verwachtingen gewoon helemaal maar overboord zetten? Seneca en de aikidoleraar hebben misschien het antwoord.

Vanochtend luisterde ik naar een lezing van Alain de Botton over pessimisme. Het is een goed idee, zei de Botton, om een schedel op je bureau te zetten. Als je dan even opkijkt van je werk, staat daar een effectief memento mori. 'Binnenkort ben ik zoals hij', denk je dan.

Maar ja, wat dan? Dan zie je de betrekkelijkheid der dingen in? Dan zie je hoe weinig tijd je eigenlijk hebt op dit ondermaanse en besluit je die dag niet te werken en al je vrienden te bellen om samen te proosten op dit tragische feit? Of zie je dan hoe weinig tijd je eigenlijk hebt en besluit je vanaf dat moment alleen nog maar te werken, omdat je anders niet hebt gedaan wat je wilde doen?

Toen ik er vanmiddag, tijdens een schilderklus achter kwam dat al mijn werk van de vorige dag voor niets was geweest wilde ik het liefst - behalve schreeuwen en tieren - alles kapot maken. Ik was boos, omdat dit veel extra werk betekende en verdrietig, omdat ik nooit had gedacht dat ik op mijn dertigste als 'tijdelijke oplossing' nog kieren zou kitten en kozijnen zou lakken. Ik was teleurgesteld, moe en woest. En toen moest ik aan Alain de Botton - of liever aan iets wat hij zei over Seneca - en aan mijn aikidoleraar denken.

Seneca adviseerde om vooral niet te veel goeds te verwachten en om ons geluk niet afhankelijk te maken van externe factoren, die toch niet onder onze controle zijn. Hij praktiseerde het stoïcisme, een van oorsprong Hellenistische levensfilosofie, die de mens beoogt te brengen tot een zekere innerlijke kalmte. De (hoge of optimistische) verwachting is de moeder der teleurstelling en frustratie en een uitspraak als 'het glas is half vol', was Seneca niet bepaald op het lijf geschreven. Relativeren kon Seneca dan ook als de beste, getuige deze uitspraak in een van zijn brieven aan Lucilius: 'En ik vraag je, zou je niet zeggen dat iemand een enorme stommeling is als die gelooft dat een lamp er slechter aan toe is wanneer hij gedoofd is, dan voordat hij werd aangestoken? Wij stervelingen worden ook aangestoken en gedoofd; een periode van lijden daartussenin met aan weerszijden een diepe rust.'

Illustratie: Erik Wallert

Als je niet per se lage verwachtingen tot je uitgangspositie wilt maken, dan kun je altijd nog proberen in ‘het nu’ te leven en niet te veel met straks bezig te zijn. Dit is waar de aikidoleraar om de hoek komt kijken. Ik wil mijn leraar geen levensvisie in de schoenen schuiven, ik wil hier alleen iets aanhalen wat hij ooit tijdens een les zei: 'Ik verheug me erop. Oh nee, dat mag niet, geloof ik. Ik moet gewoon hier in het nu zijn.'

De verworvenheid van de mens op andere dieren, enkele primaten daargelaten, is dat hij zich een voorstelling kan maken van dingen en situaties die er niet zijn. Gevaar kan worden ingeschat, eten kan worden opgeslagen, of zelfs verbouwd. Ik kan mij een voorstelling maken bij het leven dat ik zou willen leiden, ik kan me daarop verheugen. Als ik vervolgens een discrepantie waarneem tussen de realiteit en die voorstelling, volgt frustratie. Ik kan mijn verwachtingen verlagen, naar het voorbeeld van Seneca, of ik kan proberen in het nu te leven, zonder verwachtingen. De frustratie blijft dan uit. Maar wat gebeurt er met mijn daadkracht, mijn motivatie en mijn sterke drang mijn leven te verbeteren? Sta me toe, als onverlicht wezen, te denken dat ik niet zonder deze drie kan. Hoe praktiseer je relativering zonder op een een hellend vlak terecht te komen en vervolgens niet meer uit bed te komen? Hoe leef je in het nu met de wens van (persoonlijke of maatschappelijke) vooruitgang?

Ik schrijf dit stuk aan de schedel, die hier op mijn bureau ligt, maar ook aan die schedel die op mijn schouders rust, want ik weet niet wat ik met beide aan moet. Ze hard tegen elkaar slaan wellicht. En het opnieuw proberen.

Merel Kamp (1983) is ontwerper en mede-hoofdredacteur van VOOD, online tijdschrift over eten. Ze studeerde filosofie, meubelmaken en industrieel ontwerp.


Erik Wallert gaf zijn baan als journalist eraan om aan de Koninklijke Academie te Antwerpen schilderkunst te studeren. Op die academie worden nog technische vaardigheden geleerd, vaardigheden die Erik nu inzet in autonome tekeningen en illustraties. Hij put inspiratie uit oude grafiek, zoals krantenillustraties en strips uit het fin-de-siècle waarvan hij de sfeer en gratie toepast in tekeningen die evenwel over hedendaagse onderwerpen handelen.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Actueel Maarten Buser
Beeld Pirmin Rengers
Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Columns & Commentaar Iduna Paalman
Beeld Daphne Prochowski
Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

Best of 2018 Yentl van Stokkum
Beeld Ka-Tjun Hau
De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Best of 2018 Koen Schouwenburg
Beeld Merlijn van Bijsterveld
Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Actueel Hard talk-redactie

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Best of 2018 Selin Kuscu
Beeld Marijn van der Leeuw
Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Best of 2018 Wiard van der Kooij
Beeld Friso Blankevoort
Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Actueel Mathijs Hoogenboom
Beeld Chloé Pérès-Labourdette
Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Actueel Redactie
Beeld Friso Blankevoort
Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Actueel Lot Veelenturf
Beeld Evelien Cambré

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een artistieke en journalistieke vrijhaven voor jong talent en experiment. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Helemaal gratis. We kunnen dit niet blijven doen zonder jouw hulp. Als je ons steunt, dan sturen we je als dank de interessantste Hard//hoofd-kunstwerken toe. Word kunstverzamelaar en help Hard//hoofd het volgende decennium door.

Steun ons