nieuwsbrief
menu Asset 14

Anne

Anna bezoekt... Anna van Leeuwen
Mail

Opeens zat Anna bij Leon de Winters Anne. Was die scheet geïmproviseerd? Of staat hij in het dagboek beschreven?

Wegens omstandigheden. Ik ga naar 'Anne' wegens omstandigheden, zo leg ik van tevoren uit aan wie het wil horen. De omstandigheden: de uitgever waar ik werk, huist naast Theater Amsterdam. Wij hebben die zwarte doos in een razend tempo zien verrijzen. De bomen ervoor gekapt zien worden, vervangen voor jonge aanplant. De weg was een keer afgesloten en o ja, ze hebben ons parkeerterrein ingepikt. Dus mogen we komen kijken, niet allemaal, er was een loting. Ik wist eigenlijk niet eens dat ik meedeed aan die loting. Een collega die ook een kaartje kreeg ging niet mee: “Ik weet al hoe het afloopt.”

Wegens omstandigheden. De omstandigheden: een kleine 72 jaar geleden kreeg een meisje van dertien een dagboek voor haar verjaardag. En de rest is geschiedenis.

Maar vanavond niet. Vanavond ga ik zien hoe ze lacht, danst, ruziet en zoent. In een voorstelling die 'multimediaal' heet te zijn, een spektakel belooft te worden.

Maar eerst moet ik die zwarte doos betreden. Op de stoep ervoor zijn twee abri's neergezet met erin de bekende poster. Steeds probeer ik de typografie te begrijpen. Zijn de letters van ANNE uit gatenkaas gehouwen? Geel met bloedspetters? Geel met inktvlekken? Waarom geel? Omdat de jodenster geel was?

Deze avond staan een moeder en dochter voor de poster, ze maken een selfie. Ze giechelen. De foto moet een paar keer over. Misschien dat die abri's hier speciaal voor zijn neergezet.

Toen het theater uit de grond gestampt werd. Toen we nog dachten dat het een musical zou worden. Toen dacht ik steeds: Ik zou er zo veel voor over hebben om dit aan Anne Frank te vertellen. Omdat het zo bizar is allemaal.
Ik zit voor en/of achter een dame met nogal hevig riekend parfum. De voorstelling beleef ik dus hevig geparfumeerd, wat weinig bij het onderwerp past, maar wel prettig is.

Anne blijkt een springerig kind dat na haar dertiende verjaardag nog met een knuffelbeer rondzeult, niet de slimme schrijfster die ik uit haar dagboek dacht te kennen en van wie ik een beetje was gaan houden. Ergens is dat wel een geruststelling. Dit heeft met Anne Frank weinig te maken. Dat maakt dit minder bizar.

De gigantische bewegende decorstukken doen me denken aan de Efteling. Dat Anne af en toe uit het roterende Achterhuis stapt (dat draait voortdurend en de gevels zijn er aan beide kanten af, waardoor het publiek niet wordt opgezadeld met gevoelens als verveling of opsluiting) is een knap staaltje acrobatiek. En daar doet ze kort een dansje in het raam van de raamvertelling en eigenlijk weten we niet waarom of met wie. Dan stapt ze het Achterhuis weer in, verzuchtende dat het boek dat ze schrijft nog niet af is. Kennelijk beschouwt deze Anne het onderduiken als een soort schrijvers-residency.

In de pauze trakteren we onszelf op een drankje en op elkaars meningen. Er staan puntzakken snoep op de bar, maar omdat ik een vermoeden heb welke wending het stuk na de pauze zal nemen, blijf ik daar maar vanaf. “Dit was bij Soldaat van Oranje beter geregeld”, weet iemand. Verder bespreken we de scheet die Fritz Pfeffer in het gezicht van Anne liet en waar de zaal besmuikt om durfde te lachen. “Misschien was het geïmproviseerd?”, raadt iemand. “Misschien is die scheet in het dagboek beschreven?”, vermoedt een ander.

Dat we dat dagboek nu willen (her)lezen staat vast. Op de schermen aan de zijkant van het toneel zien we voortdurend flarden dagboek voorbijkomen die benadrukken hoe waarheidsgetrouw wat we zien is. Het leidt een beetje af en nodigt ook uit tot ongewild ‘zoek de verschillen’. Anne zegt ‘maandverband’, Anne Frank schreef ‘damesverband’. Daar zal over nagedacht zijn.

De wending na de pauze komt abrupt en verloopt snel. Deze Duitsers schreeuwen geen “Aufmachen!” Ze zeggen weinig. In een paar minuten is iedereen het toneel af, behalve Otto Frank. Hij vertelt wat vervolgens gebeurde, links en rechts van hem zien we beelden van deportaties. Dat komt allemaal heel dichtbij en ik hoor wat snifjes in de zaal. Even denk ik dat het theaterspektakel is afgelopen.

Maar zoals zo veel toneelstukken (films hebben dat meestal niet) heeft Anne een stuk of vier slotscènes achter elkaar. En natuurlijk wordt ook iets van het ‘lekkerst’ voor het laatst bewaard. Ik zal niet alle vier eindes verklappen, maar stel je een soort Bergen-Belsensneeuwschudbol voor. En Anne die haar boek nog even onder de aandacht komt brengen en zegt: “Schrijven heeft me door deze tijd heen geholpen.” Dat dus. Alsnog behoorlijk bizar. En dan nog als aftiteling op het scherm voor wie het niet heeft begrepen dat ze maar vijftien jaar oud werd. En het werkt. Achter mij hapt een dame (die van het parfum?) naar adem: “Zo jong! Zo zonde...”

Een dag later zegt een collega dat ze het wel een geslaagd toneelstuk vond: “Het komt goed over hoe claustrofobisch het moet zijn met zo’n puber opgesloten te zitten.”

Wegens omstandigheden raad ik u aan het dagboek te lezen.


Anna van Leeuwen is Hard//hoofd-redactielid, freelance kunstjournalist en schrijft korte verhalen. Ze zou graag een alpaca hebben voor op haar balkon. Alvast bedankt.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Actueel Maarten Buser
Beeld Pirmin Rengers
Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Columns & Commentaar Iduna Paalman
Beeld Daphne Prochowski
Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

Best of 2018 Yentl van Stokkum
Beeld Ka-Tjun Hau
De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Best of 2018 Koen Schouwenburg
Beeld Merlijn van Bijsterveld
Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Actueel Hard talk-redactie

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Best of 2018 Selin Kuscu
Beeld Marijn van der Leeuw
Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Best of 2018 Wiard van der Kooij
Beeld Friso Blankevoort
Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Actueel Mathijs Hoogenboom
Beeld Chloé Pérès-Labourdette
Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Actueel Redactie
Beeld Friso Blankevoort
Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Actueel Lot Veelenturf
Beeld Evelien Cambré

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een artistieke en journalistieke vrijhaven voor jong talent en experiment. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Helemaal gratis. We kunnen dit niet blijven doen zonder jouw hulp. Als je ons steunt, dan sturen we je als dank de interessantste Hard//hoofd-kunstwerken toe. Word kunstverzamelaar en help Hard//hoofd het volgende decennium door.

Steun ons