nieuwsbrief
menu Asset 14

Pfauth en De Botton

Artikel Melle Kromhout
Mail

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Over Alain de Botton en zijn Post-Its in Het Rijksmuseum.

Gisteren kwam Ernst-Jan Pfauth op De Correspondent in het geweer tegen de storm van kritiek die Het Rijksmuseum te verwerken kreeg naar aanleiding van de samenwerking met filosoof en schrijver Alain de Botton. De critici, zegt Pfauth, moeten eens stoppen met hun eigen, vaak hoogdravende en goed geïnformeerde beleving op te leggen aan een grote groep museumbezoekers die wel degelijk behoefte heeft aan alledaagse, concrete en prikkelende interpretaties van kunstwerken. In plaats van je er enkel aan te vergapen, kan je, citeert Pfauth De Botton, Vermeers 'Straatje' ook zien als “een ode aan 'de Nederlandse bijdrage aan het universele begrip geluk,' te weten: 'dat het voldoende is om de bescheiden taken uit te voeren die van ons allen worden verwacht.'”
Nu ben ik het met Pfauth eens dat kunstkritiek en de informatie in musea te vaak gevangen blijven in een ivoren toren, door gebruik te maken van een voortdurend kunstmatig rondgepompt vertoog waaraan alleen kunsthistorici en grote kenners een boodschap hebben. En toch vind ik de oplossing van De Botton zo mogelijk nog ergerlijker. Niet zozeer vanwege zijn idee van kunstkritiek, maar vanwege zijn eindeloze vertrouwen in het idee van “zelfhulp.”
Natuurlijk kan kunst je iets leren over jezelf, over de wereld en over het leven. Kunst is bij uitstek de plek waar de vraag naar de “condition humaine” telkens opnieuw gesteld wordt. Maar bij De Botton wordt die vraag volkomen leeg. Waar de schier oneindige hoeveelheid ‘zelfhulpboeken’ ons voortdurend een beeld van optimisme, zelfverbetering en eindeloze mogelijkheden voorschotelt, toont veel kunst ons juist dat de wereld niet zelden een grimmige, onduidelijke en onaangename plek is. Vermeers Straatje kan je immers ook confronteren met het besef dat het dagelijks leven oneindig saai en frustrerend was, en is.
Er is niets mis met meer ruimte voor een subjectieve en minder hautaine kunstbeleving, maar wat De Botton levert heeft uiteindelijk maar weinig met kunst, laat staan met kunstkritiek te maken. Pfauth kan nog zo hard roepen dat de ‘toevoegingen’ van De Botton een andere interpretatie van of verhouding tot het werk niet in de weg staan, en natuurlijk kan je zijn post-its prima negeren, maar het is onzin om te beweren dat ze de werken in kwestie niet reduceren tot nogal eendimensionale spreekbuizen. Kunst is in sommige gevallen een prima therapie, maar als er compleet voorbij wordt gegaan aan het feit dat het ook grenst aan waanzin, depressie en pijn, dan verhoudt Rembrandt zich ineens tot de menselijke emotie zoals Vijftig Tinten Grijs tot erotiek.


Melle Kromhout

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Actueel Maarten Buser
Beeld Pirmin Rengers
Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Columns & Commentaar Iduna Paalman
Beeld Daphne Prochowski
Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

Best of 2018 Yentl van Stokkum
Beeld Ka-Tjun Hau
De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Best of 2018 Koen Schouwenburg
Beeld Merlijn van Bijsterveld
Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Actueel Hard talk-redactie

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Best of 2018 Selin Kuscu
Beeld Marijn van der Leeuw
Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Best of 2018 Wiard van der Kooij
Beeld Friso Blankevoort
Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Actueel Mathijs Hoogenboom
Beeld Chloé Pérès-Labourdette
Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Actueel Redactie
Beeld Friso Blankevoort
Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Actueel Lot Veelenturf
Beeld Evelien Cambré

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een artistieke en journalistieke vrijhaven voor jong talent en experiment. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Helemaal gratis. We kunnen dit niet blijven doen zonder jouw hulp. Als je ons steunt, dan sturen we je als dank de interessantste Hard//hoofd-kunstwerken toe. Word kunstverzamelaar en help Hard//hoofd het volgende decennium door.

Steun ons