nieuwsbrief
menu Asset 14

Museum van de namaak

Frederik Willem Daem stuitte op een reproductie van Picasso’s Guernica in kinderverf, David Bowie vertelt hem dat zes verstandelijk gehandicapten er evenveel dagen onophoudelijk aan hadden gewerkt. Het was beter dan het origineel en hij pinkte een traan weg.

Mail

Waar zouden Samir en Mürsel nu mee bezig zijn? Zouden ze nog steeds op diezelfde hoek aan de kerk van Jette staan, wachtend tot er niets gebeurt? Zijn ze afgestudeerd? Werkende? Zouden we elkaar nog steeds met een knuffel begroeten of zou de tijd onze vriendschap gereduceerd hebben tot een knik of minder? Uit het oog is bij mij veelal uit het hart, besef ik wanneer ik in de Rue de la Faisanderie richting de Eiffeltoren wandel. Zij probeert het gevoel waarmee het Musée de la Contrefaçon ons achterliet te begrijpen. Ik denk terug aan dat samenraapsel dat wij 3WeWi noemden. Het lukt haar maar niet de vinger op de wonde te leggen. Ze blijft er rustig onder. Dit is mijn museum, niet het hare.

Ik koesterde hoge verwachtingen van iets dat zichzelf hét museum van de namaak gedoopt had. Op de weg naar daar verzon ik de geweldigste scenario’s. Etalagepoppen, uitgedost als museumwachters, die in elke hal met robotstem ‘no pictures’ fluisteren. Misschien kan je er de stem van je audiogids kiezen (twijfelen tussen Hulk Hogan en Oprah om uiteindelijk toch voor David Bowie te gaan), in de museumshop liggen ongeschreven boeken van gevestigde auteurs, ik blader door een iPad-handleiding van Paul van Ostaijen. De parketten vloeren zijn er eigenlijk trampolines en, u bent gewaarschuwd, de trampolines zijn van parket, maar ze lijken zo echt dat ik me bezeer. Ik stuiter door een draaideur en bevind me in een donkere hal: spotlights op een reproductie van Picasso’s Guernica in kinderverf, Bowie vertelt me dat zes verstandelijk gehandicapten er evenveel dagen onophoudelijk aan hebben gewerkt, het is beter dan het origineel, ik pink een traan weg. Op de muur een door Banksy geschilderde nooduitgang – ik wil hier wonen, tussen de Rodins en Giacometti’s geboetseerd in kleurrijke Play-Doh, de door Escher geïnspireerde speleobox, de Rubensiaanse naaktmodellen en de urinoirs van Duchamps. Waar mijn urine heen loopt weet ik niet, maar hij is weg. In de overvolle metro glunder ik nog meer dan de toeristen die mij omringen. Wat een geweldige dag ga ik tegemoet.

Beeld: Lisa-Marie van Barneveld

Wanneer ik voor nummer 16 sta, besluit ik dat ik, om verdere ontgoochelingen te voorkomen, vanaf nu minder van het leven moet gaan verwachten. Of dat ik dringend aangesteld moet worden als creatief directeur van een museum. Ik weet niet wat het haalbaarst is. We wachten voor de poort van het museum tot we zien dat er aangebeld moet worden. Een vrouw doet vriendelijk open en snelt dan terug haar hokje in. Wanneer we aan de balie komen, doet ze alsof ze ons voor het eerst ziet. We weten haar te overtuigen dat we journalisten zijn en hoeven niet te betalen. Ik stel me voor dat de Parijzenaren het ook zo doen. Hoewel we ons best doen Frans te spreken, krijgen we de brochures in het Engels. Ik kijk naar boven. Ik sta in een in een beschermd hôtel particulier, lees ik. Uit de eerste alinea van de brochure leid ik af dat dit een serieuze bedoening wordt. Ik word door de UNIFAB, de unie van fabrikanten in wier museum ik nu dwaal, gevraagd te begrijpen wat imitatie al dan niet betekent: BIJ NAMAAK MOET ER NIET NAAR DE VERSCHILLEN GEKEKEN WORDEN MAAR NAAR DE GELIJKENISSEN.

De eerste ruimte is gevuld met antieke vitrinekasten. De objecten worden er per thema uitgestald. Het zou een spelletje op internet kunnen zijn: onderscheid het origineel van de imitatie. Een heel gemakkelijk spelletje in dit geval en waar, gezien de hoeveelheid bezoekers, maar weinig mensen interesse in zouden hebben. Wanneer ik naar de exemplaren kijk die tentoongesteld worden, kan ik ze dat niet kwalijk nemen. Twee handtassen van Gucci met een roze leren bloem erop gestikt springen in het oog. De vorige eigenares lijkt één van beide tassen, vermoedelijk de nagemaakte, te hebben laten vallen in de Nieuwstraat op de eerste dag van de solden. Haar roos hangt er wat verwelkt bij. Naast haar een rood bordje Faux. Bij het origineel geen bordje. Hetzelfde scenario iets verderop met twee horloges van Hermès. Ik ben heel goed in dit spel. Of ze maken het mij hier heel makkelijk. Zo gemakkelijk dat ik halverwege de eerste zaal, bij de nagemaakte ontbijtgranen, een licht vermoeden krijgen dat ze het er om doen. Zoals de boodschap van filmdiefstal.nl die vroeger bij het begin van elke film onvermijdelijk begon te spelen en tot mijn ergernis niet viel door te spoelen. ‘Piraterij is een misdrijf,’ besloot de voice-over na een epileptische 44 seconden van auto’s en televisies stelen. “Waarom zegt ge dit tegen mij? Ik heb de film toch al gekocht...”
“Downloaden is diefstal!” herhaalt hij.

Namaak zal dat dan ook wel zijn. Maar lijden de fabrikanten dan zo hard onder de gevolgen dat ze er een onpopulair museum aan willen wijden in één van de hoofdsteden van de mode? Zijn de producenten dan zo bang om inkomsten te verliezen? Misschien voor de bedrijven die waspoeder, Frosties of Tabasco ontwikkelen, als je al weet waar je die buiten het supermarktcircuit kan vinden. Maar is de toerist die een DKNY-tas uit een doek koopt in Tunesië aan 45 euro een potentiele klant van het authentieke model dat tien keer die prijs kost? Zo’n aankoop lijkt me eerder deel uitmaken van de reiservaring, net als het rijden op gebulte dieren. Het marktbezoek, het afpingelen en het gevoel dat je waar voor je geld gekregen hebt. “Hij vroeg tachtig euro maar ons Rita heeft hem voor 55 gekregen,” wordt er thuis nonchalant bij de diavoorstelling gepronkt. Zijn het die mensen waarvoor ik hier gewaarschuwd word? Maken zij de mode-industrie kapot?

Of zijn de fabrikanten achter dit museum gewoon bezorgd? Willen zij de consument waarschuwen voor de gevolgen van ontploffende namaakgsm’s en andere desastreuze gevolgen van nepperij? Zij die zich de Dafalgans in de apotheek niet kunnen veroorloven aanmanen dieper in hun buidel te tasten en deze niet meer op de zwarte markt te zoeken? Zouden die Burberryslippers, die u natuurlijk niet in de officiële verkooppunten vindt, u dan niet behoeden van uit te glijden in de badkamer of vrezen zij dat wij binnenkort allemaal blind worden van de per toeval aangekochte zelfgestookte rum in Bacardiflessen?

Hoe meer ik erover nadenk, hoe onverschilliger ik word. Op de zijkant van mijn Wayfarer zonnebril staat ‘Rojo Bom’ in de font die Ray-Ban uitvond. Er bestaat geen twijfel over dat hij namaak is. Toch draag ik hem graag. En zijn het niet wij, mijn generatiegenoten en ik, die het model zijn gaan dragen, die bijgedragen hebben tot de verkoop van veel van de echte Ray-Ban’s? Als mensen het origineel willen, dan zullen ze daarvoor sparen en de bril met trots laten rondgaan zodat mensen het gewicht ervan kunnen voelen als bewijs van zijn authenticiteit. Maar als modegoeroe Paul Smith al schaamteloos het model van de Ray-Ban Clubmaster – om een even herkenbaarder voorbeeld te schetsen – imiteert, behoort dit model naar mijn mening tot het collectief erfgoed en moet niets mij weerhouden van een soortgelijk, goedkoper, model te dragen.

Maar die redenering blijkt hier niet aan de orde. Uit de foto’s leid ik af dat ze liever alle namaak zonnebrillen op een hoopje gooien om er vervolgens met een wals over te rijden onder het toeziend oog van een twintigtal liefhebbers van krakend plastiek. Hoe langer hoe liever meen ik te denken dat dit de bestaansreden is van le Musée de la Contrefaçon. Niet omdat 300.000 Europeanen jaarlijks hun baan verliezen, zoals een sip kijkend trio mij op een poster probeert duidelijk te maken, maar omdat de fabrikanten die geld pompen in dit spektakel liever gewoon niet willen dat sommigen erbij horen. Dat een deel van de mensen maar beter geen reistas koopt van Louis Vuitton opdat het merk exclusief blijft. Het beeld van tennissende jeugd dat Lacoste wil uitsturen mag zeker niet stroken met de realiteit zoals wij die kennen.

Illustratie: Frederik Willem Daem

En dat is de reden van mijn plotse afkeer jegens het museum van de namaak. De reden waarom ik richting de uitgang van deze ontgoocheling wil wandelen. Want ik ben diegene die twee valse polo’s bezit van Lacoste, maar toch zou ik door uiterlijke kenmerken, waar ik verder geen aandeel in heb, eerder bij de linker afbeelding horen dan bij de rechter. Net zoals het merk Lonsdale zich ooit wilde ontdoen van zijn neonazistische aanhangers – skinheads eigenden het merk zich toe omdat met opengeritste jas enkel de letters NSDA op hun trui zichtbaar waren en hier de link gelegd kon worden met de arbeiderspartij van Hitler – wil Lacoste de associatie met die jongens uit de voorsteden, waar de Parijzenaar zoals wij hem denken te kennen weinig tot niet komt, de wereld uit helpen.

Wat zouden Mürsel en Samir nu aan het doen zijn? Twee van de zoveel jongens uit de probleemwijken van Brussel die met mij de schoolbanken deelden in de hoop dat zij het niveau in het derde jaar Wiskunde-Wetenschappen aankonden. De jongens die het wél belangrijk vonden een echte Lacoste polo te bezitten. Dat zag ik uitgebreid op de dag na het Suikerfeest, de dag waarop mijn klasgenoten na een maand vasten betaald werden voor bewezen diensten. De ontgoocheling was groot die ochtend toen bleek dat J-P en Mürsel hetzelfde paar Air Max 90’s hadden gekocht. In de speeltijd bespraken ze elkaars heuptasjes en voelden ze aan de peau de pêche van hun nog ongewassen Adidastraining.

Ik beslis toch de derde zaal aan te doen. Al is het maar omdat ik wil weten wat er achter die quote van Jean-Jacques Rousseau schuilgaat. "Le faux est susceptible d’une infinité de combinaisons, mais la vérité n’a qu’une manière d’être." Vermoedelijk voor interpretatie vatbaar. De kamer is ingericht als een oude bibliotheek. Misschien is het dat ook ooit geweest. Toen hier nog Fransen woonden, rookten ze hier hun sigaren en dronken ze cognac. Overal hangt of staat kunst. Om financiële redenen ditmaal niet in het bijzijn van zijn originelen. Ik weet niet hoe de originele “Les Poissons Rouges” van Matisse er uitziet maar dit hadden die eerder vermelde verstandelijk gehandicapten beter gedaan. De rest van de beeldhouwwerken en schilderijen leken alsof ze gekocht konden worden in een museumshop. Ze doen mij lachen. De rijken met hun bekommernissen. Hebben ze te veel tijd? Te veel geld? Te weinig gevoel voor humor? Ik ben niet arm, maar ik lach tranen als ik die Nike schoenen met Gucciprint of de ronde basketbalzak van Louis Vuitton zie. Ze hebben toch wat ze willen. Wij willen wat zij maken. Willen erbij horen. Weten soms niet meer wat we eerst moeten kopen. Staan in de rij voor hun nieuwe collecties in onze winkelstraten. Matisse en consoorten mogen blij zijn. Blij dat ze zo groot geworden zijn, zo alomtegenwoordig dat ze moeten nagemaakt worden. Dat is meer dan zoveel andere kunstenaars kunnen zeggen. Veel meer dan ik kan zeggen.

Bij het buitengaan beslis ik een nieuw citaat aan te reiken in het gastenboek. Naast de ‘Excelente!’ die Maria uit Venezuela neerpende en de ‘Very interesting!’ van Daniele, die vervolgens een lachende kat tekende, citeer ik de Amerikaanse journalist Sydney J. Harris: “Mensen maken namaakgeld, maar geld maakt mensen namaak.”

Dit artikel is geschreven door Frederik Willem Daem, en ontstond op basis van een residentieproject van het Vlaams-Nederlands Huis deBuren in samenwerking met de Stichting Biermans-Lapôtre.

Lisa-Marie van Barneveld is editorial illustrator. Ze houdt van korte deadlines en moeilijke onderwerpen. Haar geheime superkracht is meer verf op haar handen/kleren/tafel/kat krijgen dan op het papier.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft. Lees meer

Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999. Lees meer

Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid. Lees meer

De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij. Lees meer

Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij. Lees meer

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal. Lees meer

Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij. Lees meer

Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.' Lees meer

Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som. Lees meer

Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt. Lees meer

Essay: ‘Dank voor jullie inzet!'

‘Dank voor jullie inzet!'

Mensen willen het liefst werk doen dat in een positieve zin bijdraagt aan het leven van anderen. Maar is dit wel een haalbaar ideaal? Lees meer

 1

Kerstbezoek voor Gavin Marley

Gavin en Susan lopen elkaar jaren na hun middelbareschooltijd weer tegen het lijf. Gavin, die inmiddels steenrijk is, nodigt de dakloze Susan bij hem thuis uit. Lees meer

Gedachtes over het imposter​syndroom

Gedachtes over het imposter​syndroom

Het jaar is bijna voorbij en daarom zet Hard//hoofd de beste stukken van 2018 nog één keer in de schijnwerpers.   Slimme, competente mensen die ervan overtuigd zijn dat ze hun succes niet verdienen. Het komt zo vaak voor dat er een term voor bestaat: het impostersyndroom. In het kader van de Fakeweek een persoonlijke... Lees meer

Tip: Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

In deze laatste tip van 2018 geeft Emma Stomp op de valreep een onmisbaar advies voor de feestdagen. Lees meer

Mentale maandag: kerst 1

All I Want for Christmas

Mentale gezondheid is belangrijk, maar we praten er weinig over. Daarom gidst Nastia Cistakova je in deze tweewekelijkse beeldcolumn langs de taboes, onhandige vragen en ongemakkelijke antwoorden over psychische problemen. Nastia weet hoe het voelt als het er in dat prachtige hoofd van je soms net wat anders aan toegaat dan ‘normaal’, en ze illustreert herkenbare... Lees meer

Willen wonen in een kerstetalage

Willen wonen in een kerstetalage

Ieder jaar met kerst willen we heel veel spullen kopen. Het zijn rekwisieten voor wanneer we ons even de protagonist in een kerstverhaal willen wanen. Maar doen we dit eigenlijk niet het hele jaar? Lees meer

Alles vijf sterren: Amstelveen, een kroeg en klassieke muziek 1

Stoofvlees, heiligen en de liefde

Deze week spraken drie hard//hoofd-redactieleden hun kersttip voor je in. Van stoofvlees, via Nick Cave, naar oude liefde. Lees meer

De komma in mijn komedie

De komma in mijn komedie

'Roken is niks anders dan spelen met de dood', iedereen weet dat het een slecht idee is, maar toch beginnen mensen eraan. Koen Schouwenburg schrijft over de absurditeit van een verslaving en hoe daarmee om te gaan. Lees meer

Hard//talk: Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Sociaal ondernemen is de beste keuzes maken in een imperfecte wereld. Stop daarom met elkaar afvallen, vorm samen een front, en focus op de positive impact van duurzame innovatie, betoogt Dylan Meert. Het wordt tijd dat duurzame, eerlijke en sociale initiatieven ophouden met elkaars... Lees meer

Column: Skaten is overleven

Olympisch gezien

Iduna Paalman wil nét naar bed gaan als haar broertje belt. Met gewéldig nieuws. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5