nieuwsbrief
menu Asset 14

Disaster porn

Artikel Miriam van Ommeren
Mail

In Re: kijkt hard//hoofd van een afstandje naar actuele zaken. Deze week leest Miriam alles wat ze kan vinden over de revolutie in Oekraïne.

Mijn moeder is nooit ergens van op de hoogte. Dat vindt ze zelf, en het is ook haar eigen keus. Ze leest enkel dat gedeelte van de krant dat gaat over de niet al te enerverende regio van Frankrijk waar mijn ouders wonen; het avondnieuws vermijdt ze zoveel mogelijk, omdat ze niet kan slapen van “die ellende”. Ze is niet op de hoogte en wil dat ook niet zijn. Omdat ze er toch niets aan kan veranderen, zegt ze, en dat klopt. Maar is dat een valide argument? Lang vond ik van niet. Ik kon mijn onbegrip over zoveel ‘doelbewuste onwetendheid’ niet altijd voor me houden en ging soms met haar in discussie, toen ik nog wat jonger en wijsneuzeriger was. Ik vond het niet alleen onbegrijpelijk, maar bijna ook egocentrisch.

Mijn moeder kreeg begin deze maand, uiteraard zonder het zelf te weten, onverwacht enige bijval van ieders favoriete huis-tuin-en-keukenfilosoof Alain de Botton, die op de site van zijn nieuwe hobbyproject The Philosophers Mail (een parodie op The Daily Mail) de blogpost ‘Kiev is in flames and I don’t care’ plaatste, geschreven toen Kiev nog letterlijk in brand stond. Het land wankelde aan de rand van de afgrond, “[a]nd yet you don't care. […] Not because you are bad, but because you are somewhere else. You can't take it on board. This isn't your struggle; you're needed elsewhere on subjects that, while they're tiny in the grand scheme of things, matter a lot within your context.” Bas Heijne had het ook gelezen en refereerde eraan in zijn column in NRC Handelsblad, afgelopen weekend. Hij begreep de boodschap van de Botton (“Betrokkenheid laat zich niet opleggen”), maar was het er niet mee eens: “Het nieuws maakt je murw, het verhaal erachter juist niet. Het beeld stompt misschien af, de nieuwsstroom maakt wellicht passief […] maar achtergrondverhaal en beschouwing doen eerder het tegenovergestelde.”

Ik heb mijn moeders voorbeeld nooit kunnen volgen. ‘Nieuwsjunkie’ is een zware term, maar ik ben graag op de hoogte, en gebruik daarvoor een krant, een paar tijdschriften, talloze feeds, Twitter en Radio 1. Kiev heb ik (‘uiteraard’) zoveel mogelijk op de voet gevolgd.

Naast de blogpost van de Botton las ik afgelopen week ook een artikel op het Amerikaanse Politico met de wellicht nog wrangere titel ‘The day we pretended to care about Ukraine’. De schrijver ging nog een stap verder dan De Botton: de crisis in Oekraïne begon de vorm van clickbait te krijgen. De revolutie als ‘apocalypsticle’. Een land dat de meesten van ons niet eens op de kaart zouden kunnen aanwijzen (en in het geval van Amerikanen geloof ik dat direct) werd nu door iedereen ‘gevolgd’ via social media en nieuwssites; de Hieronymus Bosch-achtige foto’s van de gebeurtenissen op Maidan werden gretig beklikt en gedeeld, en de ‘why?’ werd hierbij vervangen door ‘whoa!’. Kiev had de status van een kattenplaatje gekregen, met ditto virality. “Ask not what Buzzfeed can do for Ukrainians, but what dying Ukrainians can do for Buzzfeed.

Zo cynisch had ik het nog niet bekeken, maar ik begon me direct af te vragen of ik me hier ook schuldig aan maakte. In een mailwisseling met vrienden deelde ik immers ook gretig een link naar foto’s van het slagveld, waarvan ik zelf amper kon geloven dat ze niet van een filmset afkomstig waren. “We seem to get off on destruction as a visual experience, removed from participation and consequence”, schreef Politico. Was ik me onbewust aan het verlekkeren aan ‘disaster porn’?

Opeens wist ik niet meer zo goed hoe zuiver mijn eigen intenties waren. Was ik werkelijk begaan met de Oekraïners, voor zover je begaan kan zijn met de bevolking van een land dat je nooit bezocht hebt, of was het de nieuwsjunk in mij die z’n wekelijkse fix nodig had? Waarom vond ik het eigenlijk nodig om overal zo van op de hoogte te zijn? “En waarom Oekraïne en niet Venezuela?” vroeg een vriendin. Tja… en waarom Venezuela en niet Syrië? Of Egypte, waar het ook nog steeds hommeles is?

En waarom niet gewoon helemaal niks: krant wegleggen en laptop dichtklappen en een boek lezen, bij voorkeur een boek waarin niets gebeurt? Omdat, eerlijk is eerlijk, ik me dan schuldig voel. Blijkbaar ben ik iemand die zich beter voelt over zichzelf als ze zich op de hoogte stelt van andermans ellende. Maar waarom? Om vooral maar niet onwetend te zijn? Een onthutsend idee. Dát is pas egocentrisch.

Ik troostte mezelf met de laatste woorden uit Bas Heijnes column. Want goede journalistiek "[geeft] diepte en verschaft inzicht, ook in onszelf." Het vergroot juist het bewustzijn over jezelf en de wereld om je heen… dat klinkt behoorlijk altruïstisch, toch?


Miriam van Ommeren

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Actueel Maarten Buser
Beeld Pirmin Rengers
Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Columns & Commentaar Iduna Paalman
Beeld Daphne Prochowski
Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

Best of 2018 Yentl van Stokkum
Beeld Ka-Tjun Hau
De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Best of 2018 Koen Schouwenburg
Beeld Merlijn van Bijsterveld
Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Actueel Hard talk-redactie

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Best of 2018 Selin Kuscu
Beeld Marijn van der Leeuw
Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Best of 2018 Wiard van der Kooij
Beeld Friso Blankevoort
Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Actueel Mathijs Hoogenboom
Beeld Chloé Pérès-Labourdette
Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Actueel Redactie
Beeld Friso Blankevoort
Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Actueel Lot Veelenturf
Beeld Evelien Cambré

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een artistieke en journalistieke vrijhaven voor jong talent en experiment. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Helemaal gratis. We kunnen dit niet blijven doen zonder jouw hulp. Als je ons steunt, dan sturen we je als dank de interessantste Hard//hoofd-kunstwerken toe. Word kunstverzamelaar en help Hard//hoofd het volgende decennium door.

Steun ons