nieuwsbrief
menu Asset 14

Over intellectuelen en hoeren

Artikel Gastbijdrage
Beeld Liesbeth de Feyter
Mail

Met het jongste schandaal rondom het overspel van President Hollande, tekent zich zowaar een trend af. Maar niet alleen Franse presidenten denken recht te hebben op veel seks. Ook Franse intellectuelen wanen zich onschendbaar wanneer het om de lusten gaat.

Het Franse parlement nam 4 december 2013 een wetsvoorstel aan dat in navolging van het Zweedse model prostitutiebezoek strafbaar stelt. Volgens goed Frans gebruik ging hier een publiek debat aan vooraf waarin intellectuelen voorop liepen. Tijdens dit debat bleek eens te meer dat de Franse intellectueel zichzelf alles toestaat. Vooral als het om seks gaat.

343 smeerlappen

Een klassiek Frans debat voltrekt zich vaak volgens een vast patroon en een manifest ondertekend door intellectuelen is één van de pijlers waar het op stoelt. Begin november 2013 tekenden een aantal Franse intellectuelen een manifest getiteld Touche pas à ma pute (Blijf van mijn hoer af) tegen de invoering van de wet van de Minister voor Vrouwenrechten. Onder de naam van de 343 Salauds (smeerlappen) pleitten zij voor “het recht van eenieder vrij haar charmes te verkopen – en dat zelfs leuk te vinden.” De geuzennaam waaronder de smeerlappen in kwestie hun strijd voeren is overigens afgekeken van een eerder, en ironisch genoeg, feministisch protest. ‘343 smeerlappen' is namelijk een verwijzing naar een manifest dat in 1971 door 343 vrouwen werd ondertekend, onder wie Catherine Deneuve en Simone de Beauvoir. Het manifest riep op tot de legalisatie van abortus en de ondertekenaars gaven toe illegaal abortus te hebben gepleegd. De vrouwen die het manifest tekenden werden in de pers al snel de 343 salopes (sletten) genoemd en droegen deze verwensing vervolgens als geuzennaam.

Illustratie: Liesbeth de Feyter

De hedendaagse actievoerders, veel minder in aantal dan hun vrouwelijke voorgangers, zijn voornamelijk schrijvers, acteurs en zangers, en allemaal man. Zij stellen hun eigen recht vrijelijk gebruik te mogen maken van seksuele diensten rechtstreeks in verband met hun creatieve vakmanschap. “Wij houden van vrijheid, literatuur en intimiteit. En op het moment dat de staat zich met onze reet bemoeit, zijn deze alle drie in het geding.” Voilà, zie hier de Franse intellectueel op zijn best. Uit hoofde van zijn buitengewone werk en status staat hij zichzelf een grotere morele vrijheid toe dan de gemiddelde burger. De Franse intellectueel heeft de staat niet nodig, hij vaart op zijn eigen morele kompas.

Van DSK tot Polanski

Een andere ondertekenaar van het manifest van de 343 smeerlappen is Richard Malka, de advocaat van voormalig directeur van het Internationaal Monetair Fonds Dominique Strauss-Kahn. Strauss-Kahn gaf in 2012 een kijkje in de keuken van de Franse seksuele moraal toen aan het licht kwam dat hij deelnam aan orgieën met prostituees in het Cartlon-hotel in Lille. Hierop werd hij in staat van beschuldiging gesteld voor vrouwenhandel. Strauss-Kahn deed deze avonden af met het gezellige woord ‘libertinage’. Een typisch Frans begrip dat het beste kan worden omschreven als 'vrijzinnige uitspattingen van seksuele lust'.

In een essay over de DSK-affaire verklaart de Franse filosoof Pascal Bruckner in een introspectieve bui de Franse libertijnse traditie vanuit het katholicisme. De DSK-affaire werd in Frankrijk schouderophalend ontvangen omdat Frankrijk, in tegenstelling tot het puriteinse Amerika, geen protestantse inborst heeft. In het debat over de invoering van de nieuwe prostitutiewet haalt schrijver Jean-Michel Delacomptée hetzelfde argument aan. In Le Nouvel Observateur schrijft hij “Ja maar, zegt men dan, Zweden bestraft de klant, is dat niet heel erg modern? Ik weet niet of Zweden modern is. Ik weet wel dat er een protestantste strengheid heerst, die wij in Frankrijk niet kennen.”

Vóór de DSK-affaire was er de affaire-Polanski. Polanski woonde meer dan dertig jaar in Parijs nadat hij in 1978 in de Verenigde Staten werd aangeklaagd voor seks met een dertienjarig meisje en het land ontvluchtte. Toen de zaak weer oplaaide in 2009 noemde Frankrijks bekendste intellectueel Bernard Henri-Lévy de vermeende verkrachting een ‘jeugdzonde’. Dit zorgde voor veel ophef onder de Franse bevolking, waarvan een meerderheid vond dat Polanski alsnog vervolgd moest worden. Toen Polansksi werd gearresteerd in Zwitserland liet de minister van Cultuur Frédéric Mitterrand weten dit "volkomen verwerpelijk" te vinden. Polanski was namelijk volgens hem niet alleen een Frans burger, maar ook “een filmmaker met een internationale dimensie.” Toen de Verenigde Staten Frankrijk om uitlevering van Polanski vroegen, voegde Mitterrand daaraan toe: “Er bestaat een genereus Amerika waar we van houden, maar er bestaat ook een Amerika dat ons beangstigt en daarvan zien we nu het gezicht.” In het Franse tijdschrift Le Point werden Mitterrand en de andere Franse verdedigers van Polanski in een ingezonden brief omschreven als de "crypto-intelligentsia van ons land" die “eloquente frasen leveren die het gezonde verstand tarten”.

Meer dan die zogenaamde Franse libertijnse traditie en katholieke frivoliteit is het de ijdelheid van de Franse intellectueel die maakt dat hij zich onschendbaar waant. Anders dan in Nederland wordt er in Frankrijk naar de intellectueel geluisterd wanneer hij het woord neemt. De estheet en de denker worden er zelfs op handen gedragen. Het moet deze afgoderij zijn geweest die ervoor heeft gezorgd dat de Franse intellectueel is gaan geloven dat er voor briljante mensen andere normen gelden.

Dit is een gastbijdrage van Lise Evers (1986). Ze studeerde in Groningen en Parijs en is freelance journaliste.


Liesbeth de Feyter studeerde schilderkunst en beeldverhalen aan Sint Lucas in Brussel. Ze werkt als freelance illustrator en striptekenaar en maakt poëtische beelden met een luguber kantje.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Actueel Maarten Buser
Beeld Pirmin Rengers
Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Columns & Commentaar Iduna Paalman
Beeld Daphne Prochowski
Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

Best of 2018 Yentl van Stokkum
Beeld Ka-Tjun Hau
De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Best of 2018 Koen Schouwenburg
Beeld Merlijn van Bijsterveld
Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Actueel Hard talk-redactie

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Best of 2018 Selin Kuscu
Beeld Marijn van der Leeuw
Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Best of 2018 Wiard van der Kooij
Beeld Friso Blankevoort
Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Actueel Mathijs Hoogenboom
Beeld Chloé Pérès-Labourdette
Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Actueel Redactie
Beeld Friso Blankevoort
Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Actueel Lot Veelenturf
Beeld Evelien Cambré

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een artistieke en journalistieke vrijhaven voor jong talent en experiment. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Helemaal gratis. We kunnen dit niet blijven doen zonder jouw hulp. Als je ons steunt, dan sturen we je als dank de interessantste Hard//hoofd-kunstwerken toe. Word kunstverzamelaar en help Hard//hoofd het volgende decennium door.

Steun ons