nieuwsbrief
menu Asset 14

Drie portretten

Artikel Floris Solleveld
Mail

De Belgische theatermaker Sarah van Lamsweerde maakte Three Portraits. Floris bezocht de voorstelling en schreef een kritiek.

Hoeveel informatie bevat een beeld? De taalfilosoof Donald Davidson schreef ooit: “A picture is not worth a thousand words, or any other number. Words are the wrong currency to exchange for a picture.” Er zijn oneindig veel mogelijke uitspraken die je over een beeld kunt doen, maar het beeld is zelf geen uitspraak. Het grootste deel van wat we zien gaat onopgemerkt aan ons voorbij; reden waarom het zo moeilijk is een route te beschrijven of een gezicht uit je hoofd na te tekenen. Tegelijk is het overgrote deel van de informatie die we overbrengen op één of andere manier visueel van oorsprong, al is het maar omdat je stilstaande beelden relatief gemakkelijk kunt weergeven en analyseren, in vergelijking met geluid, smaak, gevoel en geur.

Sarah van Lamsweerdes theatertrilogie Three Portraits is een oefening in beter kijken. Uitgangspunt zijn drie foto’s: een reproductie van een schilderij van een onbekende vrouw door de Vlaamse primitief Petrus Christus; een familiefoto van de Van Lamsweerdes uit de negentiende eeuw; en een groepsportret tegen een rotswand dat Sarah ooit op de vlooienmarkt heeft opgesnuffeld. Elke voorstelling is gebaseerd op één foto. Een simpel uitgangspunt.

De simpelste uitwerking is in Montage, het stuk gebaseerd op de groepsfoto. Het enige wat er gebeurt, is dat de foto op de vloer wordt geprojecteerd, en dat twee performers in de straal van de beamer een muur van witte dozen bouwen. Zodoende worden steeds nieuwe figuren op de foto scherp zichtbaar, omkaderd door de randen van de dozen. Wie die mensen zijn, weet Sarah ook niet; ergens op de achtergrond schijnt “1923” gekrast te staan en ze dragen inderdaad wat ouderwetse nette kleding. Het valt op dat ze allemaal een medaille met een kruis op hun borst dragen. Een lezeres die de foto zag bij een bespreking in de Volkskrant suggereerde dat het pelgrimstekens van Lourdes waren; en aangezien er twee kreupelen en een schijnbaar blinde vrouw tussen staan, is dat niet onwaarschijnlijk.


With Guest Appearances By… is een doolhof. Letterlijk. Met een koptelefoon op word je door ruimtes en gangen geleid, van elkaar gescheiden door gordijnen. De voice-over beschrijft ondertussen een imaginair landhuis. Gaandeweg wordt het lichter, gaan er meer gordijnen open en verschijnen er performers. Ze zeggen niks maar nemen houdingen aan, gaan in stoelen zitten of leunen ertegenaan. De voice-over wordt meerstemmig en gaat steeds meer over in monologue intérieur. Zelfs als je het uitgangspunt van de voorstelling kent, duurt het even voor het kwartje valt: dit zijn mensen op een foto. Die foto krijg je pas na afloop.

Meeting You is eigenlijk geen voorstelling maar een installatie. Je zit in het duister tegenover een 15e-eeuws vrouwenportret. Het is een geïdealiseerd portret, met nauwelijks uitgesproken gelaatstrekken, en het is kunsthistorisch niet vast te stellen of er wel een echte vrouw mee gemoeid is. Allengs verschijnt je eigen gezicht door het beeld heen. Ondertussen hoor je in de koptelefoon een liefdesgeschiedenis vanuit twee perspectieven – genre 'someone that I used to know'.

Een groot deel van Three Portraits is projectie: dingen zien die er niet zijn. Maar daar is het theater voor. Of liever gezegd: voor zover het theater is. Als oefening in beter kijken kun je het beter als beeldende kunst kenmerken, en om nog wat genregrenzen te doorbreken wordt het opgevoerd bij het dans- en performancefestival Something Raw. Dat laatste is niet eens zo heel curieus: elders in het festival maken drie dansers met speelse ernst een soort bewegende tableaux vivants (Horizon(s) van Laurent Chétouane) en creëren vier performers met twee camera’s en een beamer een kaleidoscoop aan rolverwisselingen en Droste-effecten (Point of View van Benjamin Vandewalle). Allemaal zijn het voorstellingen waarin eigenlijk verdomd weinig gebeurt en toch allemachtig veel te zien is. De choreografie wordt een soort montage. Het zijn bewegende stilstaande beelden.

Sarah van Lamsweerde: Three Portraits. (Meeting You |With Guest Appearances By… | Montage)
Brakke Grond / Frascati, 18-19 oktober


Floris Solleveld is Hard//hoofd-redactielid en overdag historicus en filosoof. Tussendoor tekent hij met inkt en penseel en schrijft over interdisciplinaire podiumkunsten. Of over politiek. Soms ook poëzie.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Actueel Maarten Buser
Beeld Pirmin Rengers
Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Columns & Commentaar Iduna Paalman
Beeld Daphne Prochowski
Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

Best of 2018 Yentl van Stokkum
Beeld Ka-Tjun Hau
De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Best of 2018 Koen Schouwenburg
Beeld Merlijn van Bijsterveld
Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Actueel Hard talk-redactie

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Best of 2018 Selin Kuscu
Beeld Marijn van der Leeuw
Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Best of 2018 Wiard van der Kooij
Beeld Friso Blankevoort
Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Actueel Mathijs Hoogenboom
Beeld Chloé Pérès-Labourdette
Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Actueel Redactie
Beeld Friso Blankevoort
Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Actueel Lot Veelenturf
Beeld Evelien Cambré

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een artistieke en journalistieke vrijhaven voor jong talent en experiment. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Helemaal gratis. We kunnen dit niet blijven doen zonder jouw hulp. Als je ons steunt, dan sturen we je als dank de interessantste Hard//hoofd-kunstwerken toe. Word kunstverzamelaar en help Hard//hoofd het volgende decennium door.

Steun ons