nieuwsbrief
menu Asset 14

Magisch nootmuskaat

Artikel Maartje Smits
Mail

Tijdens de vredesonderhandelingen bij de Tweede Engels-Nederlandse Oorlog in 1667 ruilden de Nederlanders Manhattan voor nootmuskaat (en Suriname). “Van ruilen komt huilen”, zei mijn oppas, toen ik haar trots de ijzeren knikker liet zien die ik geruild had tegen een zakje mini’s. Ik kende deze uitdrukking niet, maar van het idee dat ik later spijt zou krijgen van deze fantastische transactie (niemand in groep 1 had een ijzeren knikker) kreeg ik tranen in mijn ogen.

Natuurlijk is het nu makkelijk om te zeggen dat ‘we’ Nieuw Amsterdam niet hadden moeten weggeven, maar toentertijd waren exotische kruiden, peper en zout zeer waardevol. Specerijen gaven (bedorven) voedsel smaak en een goed gevuld kruidenrekje aan tafel was hét statussymbool voor elke rijke huisvrouw. Nootmuskaat werd echter niet alleen in het eten gebruikt, het zou ook mystieke krachten hebben. Tijdens de hoogtijdagen van de pest droegen bijgelovige mensen het ter bescherming in een buisje om hun nek. Die krachten waren destijds aannemelijker dan dat de sterke geur van nootmuskaat de ziekteverspreidende vlooien op afstand hield.

In de zeventiende eeuw groeide nootmuskaat alleen op de Banda-eilanden bij Indonesië. Op het kleinste eiland Pulau Run na, was de hele eilandengroep in Nederlandse handen. Het leek dan ook winstgevend om dit rijk begroeide eiland van de Engelsen over te nemen, in ruil voor het moerassige Manhattan. De Nederlanders waren nog zo gewiekst om elk nootmuskaatnootje met limoensap onvruchtbaar te maken, maar dat kon niet voorkomen dat de Engelsen op andere eilanden nieuwe nootmuskaatplantages aanlegden. Weg monopolie. Van dit ruilen kwam dus inderdaad huilen, Manhattan werd daarom maar kwaadschiks heroverd.

Nootmuskaat is een vaste gast in de Hollandse keuken. Toen mijn internationale klasgenoten en ik tijdens de introductiedag van de Rietveld Academie (lang geleden) ieder een bolletje nootmuskaat in zo’n wietzakje kregen, dacht ik eerst nog dat we die avond gezellig stamppot zouden eten. Ik was een ietwat koket meisje uit een middelgroot dorp, mijn lievelingsschilders waren Karel Appel en Dalí, ik had nog nooit gerookt en ik lustte geen bier. De kunstacademie had mij die eerste dag al op zoveel niveaus van mijn sokjes geblazen dat ik me hier onmogelijk nog om kon verbazen.

De coördinator legde ons in kunstacademie-Engels uit wat er van ons als studenten verwacht werd. De spreekwoordelijke box die telkens weer over ons heen gezet zou worden, moesten we kapot trappen. Voldoe nooit aan de opdracht, was het devies voor de komende vier jaar. Als een schilderij gevraagd wordt, maak dan een installatie van opgedroogde verfdruppels of beschilder jezelf. Elke kunstacademiestudent moet een keer naakt, het liefst in het basisjaar, dan heb je dat maar gehad. “Elk materiaal heeft meerdere mogelijkheden, wat je ermee doet bepaalt de waarde”, zei de docent glimlachend. Hij pakte een stukje schuurpapier en raspte daarmee op hoog tempo het nootmuskaatnootje. Daarna bracht hij het papier naar zijn neus en snoof het poeder in een keer op.

Als er iets is wat ik op de kunstacademie geleerd heb, dan is het dat er zoveel dingen zijn die je kunt snuiven. Nootmuskaat is een goeie; je wordt er best wel high van en het is lustopwekkend. Ik begrijp wel waarom Nederland het enige kindje in de klas wilde zijn met een grote berg magische noten. Maar we hebben het aan de Engelsen te danken dat deze biopartydrug tegenwoordig gewoon in de supermarkt ligt. Voor een Hollands prijsje, dat wel.


Maartje Smits Maartje Smits is schrijvend detective en imker. In 2015 verscheen haar dichtbundel Als je een meisje bent bij uitgeverij De Harmonie.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Actueel Maarten Buser
Beeld Pirmin Rengers
Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Columns & Commentaar Iduna Paalman
Beeld Daphne Prochowski
Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

Best of 2018 Yentl van Stokkum
Beeld Ka-Tjun Hau
De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Best of 2018 Koen Schouwenburg
Beeld Merlijn van Bijsterveld
Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Actueel Hard talk-redactie

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Best of 2018 Selin Kuscu
Beeld Marijn van der Leeuw
Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Best of 2018 Wiard van der Kooij
Beeld Friso Blankevoort
Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Actueel Mathijs Hoogenboom
Beeld Chloé Pérès-Labourdette
Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Actueel Redactie
Beeld Friso Blankevoort
Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Actueel Lot Veelenturf
Beeld Evelien Cambré

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een artistieke en journalistieke vrijhaven voor jong talent en experiment. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Helemaal gratis. We kunnen dit niet blijven doen zonder jouw hulp. Als je ons steunt, dan sturen we je als dank de interessantste Hard//hoofd-kunstwerken toe. Word kunstverzamelaar en help Hard//hoofd het volgende decennium door.

Steun ons