nieuwsbrief
menu Asset 14

Dwangriten en Prodent

Artikel Joyce de Badts
Mail

Soms lijkt dit in een tijd waarin niks moet en alles mag. Joyce weet wel beter: ritueeltjes zijn er om het heelal niet in te laten storten en om te verzekeren dat je moeder de nacht overleeft.

In de badkamer, staand in mijn pyjama aan de wastafel en met de tandenborstel in de aanslag, zing ik een liedje. Het reclamedeuntje voor Prodent: 'Ik poets met Prodent, ik poets met Prodent, ik poets met Prooohooodééééént!' Dan kan het tandenpoetsen aanvangen. Mijn broer lacht besmuikt en mijn moeder geeft hem een tik op het achterhoofd. “Niet lachen”, sist ze.

In bed leest mijn moeder het verhaaltje voor dat ik van buiten ken en woord voor woord mee opzeg. Vervolgens zegt zij dat het tijd is om te gaan slapen. Ik maak mij op voor het afscheidsritueel. “Bie”, zeg ik. “Bie”, antwoordt zij. “Baa”, zeg ik nu harder, ze is al op de gang. “Baa”, zegt zij terug. “BIEHIE!”, roep ik, nu is ze op de trap. “Biehie”, zegt zij kalmpjes terug.

Foto: David Street/Flickr

Nu moet ik haast maken, mijn moeder is bijna aan de huiskamerdeur, waarachter ze onverbiddelijk zal verdwijnen. Voor die tijd moet ik nog drie keer 'tot morgen' zeggen. Zij moet nog drie keer hetzelfde antwoorden. Zo niet, dan sterft zij vannacht.

Als dat achter de rug is, moet ik nog meer werkzaamheden verrichten: er moet gebeden worden. Ik lig op mijn buik en richt me half op, mijn vingers in elkaar gevlochten. Eerst bid ik voor alle arme kinderen, om God niet te ontrieven. Hij moet weten dat ik mijn eigen nietigheid besef, dat ik mijn geluk niet boven dat van Zijn schepping stel. Dan komen de dieren aan de beurt. Dat niemand ze mishandelt, en dat dierenproeven afgeschaft mogen worden. Ten slotte mag ik aan mijn eigen familieleden beginnen, ik heb nu wel genoeg altruïsme getoond. Ik bid dat mijn moeder en mijn broer deze nacht mogen overleven en bestendig mijn gebed met twintig keer amen.

Amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen amen.

Als ik de tel kwijtraak moet ik opnieuw beginnen.

Wij gingen thuis nooit naar de kerk; wij noemden Jezus grappend 'je zus'; zelfs mijn oma vond God flauwekul. Maar ik bad toch. Omdat het moest. Omdat precies net die keer dat ik het niet zou doen, het onheil zou geschieden.

Mijn moeder heeft mijn dwangneuroses altijd liefdevol 'ritueeltjes' genoemd. Het ritueel heeft volgens Van Dale, naast de maatschappelijke betekenis van het woord, nog een andere betekenis: 'het geheel van onbelangrijke bezigheden die te vaak en/of met veel ostentatie uitgevoerd worden'. Dat had mijn moeder dus goed verwoord. Maar dat ik die rituelen moest uitvoeren om haar in leven te houden, dag in dag uit, met de zwaarte van een voltijdse betrekking, dat kon ze niet weten. Ik mocht er immers met niemand over praten, deze last moest ik in mijn eentje dragen.

Het geloof in God is een collectieve psychiatrische aandoening. Iedereen die verzekeringen betaalt, lijdt er ook aan.

Obsessief schoonmaken, alles tellen, handen wassen, kastjes open en dicht doen, vragen stellen, aan je oorlel trekken als je een hond ziet, tegels ontwijken, knipperen in ritmes, voortdurend slikken, lichten aan en uit, haar uittrekken, twintig keer je gat afvegen, alles dubbel doen, eerst links dan rechts en nog eens opnieuw: het geeft grip op het leven van de angstige mens. Maar eens een dagje vrijaf nemen van deze innerlijke opdrachten, dat kan simpelweg niet. Als ze je leven gaan beheersen, wordt het een psychiatrische aandoening. Het geloof in God, en vooral de angst voor de toorn van God, is een collectieve psychiatrische aandoening. Iedereen die verzekeringen betaalt, lijdt er ook aan. Maar laat ik niet afdwalen.

Een vriend met wie ik een tijdje samenwoonde, hoorde ik op een avond plots wild uit bad springen en er na een halve minuut weer in plonzen. Later biechtte hij mij op dat hij zichzelf altijd even moest straffen voor het genot en het privilege te kunnen baden in een heerlijk warm bad. Verplicht een halve minuut eruit, op de koude badkamertegels.

Rafael Nadal, jarenlang nummer één in de tenniswereld, is een wandelende compulsieve stoornis. Waterflesjes angstvallig nauwgezet langs de lijn ordenen, oorlel aanraken, links, rechts, aan de neus trekken, handdoek over het gezicht halen en nog een keer, haar glad strijken, en zo werkt hij een ritueel van twaalf stappen af.

David Beckham heeft drie koelkasten: een voor sla, een voor ander eten en een voor drankjes. Alles moet symmetrisch gerangschikt staan, in even getallen. Leonardo Di Caprio keert soms op zijn schreden terug om de tweede keer ‘correct’ over de rand van de stoeptegels te lopen. Hij moet zich vaak beheersen om niet meerdere keren door dezelfde deur te gaan en heeft een zwak voor kauwgom op de stoep: daar moét hij overheen wandelen.

Woody Allen koketteert met zijn dwangneuroses en zet ze om in fantastisch neurotische films. Het lijstje succesvolle sporters en kunstenaars met compulsieve afwijkingen is wellicht nog veel langer.

Met de tijd ben ik van mijn rituelen afgeraakt. Of tenminste: gedeeltelijk. De relatief onschuldige dwanghandelingen die overbleven, kan ik nu perfect verbergen. Welke dat zijn ga ik niet vertellen, ik hou ze graag voor mezelf. Soms dreunt het Prodentdeuntje nog wel eens door mijn hoofd, maar het geeft niet, want ik weet: ik ben in goed gezelschap.

Dit is een gastbijdrage van Joyce de Badts (1981), ze studeerde taal- en letterkunde in Gent en woont nu in Antwerpen.


Joyce de Badts is Hard//hoofd-redactielid.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Actueel Maarten Buser
Beeld Pirmin Rengers
Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Columns & Commentaar Iduna Paalman
Beeld Daphne Prochowski
Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

Best of 2018 Yentl van Stokkum
Beeld Ka-Tjun Hau
De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Best of 2018 Koen Schouwenburg
Beeld Merlijn van Bijsterveld
Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Actueel Hard talk-redactie

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Best of 2018 Selin Kuscu
Beeld Marijn van der Leeuw
Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Best of 2018 Wiard van der Kooij
Beeld Friso Blankevoort
Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Actueel Mathijs Hoogenboom
Beeld Chloé Pérès-Labourdette
Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Actueel Redactie
Beeld Friso Blankevoort
Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Actueel Lot Veelenturf
Beeld Evelien Cambré

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een artistieke en journalistieke vrijhaven voor jong talent en experiment. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Helemaal gratis. We kunnen dit niet blijven doen zonder jouw hulp. Als je ons steunt, dan sturen we je als dank de interessantste Hard//hoofd-kunstwerken toe. Word kunstverzamelaar en help Hard//hoofd het volgende decennium door.

Steun ons