Maartje zou willen dat Oek de Jong haar buurman was." /> Maartje zou willen dat Oek de Jong haar buurman was." />
nieuwsbrief
menu Asset 14

Brief aan een jonge Atlas

Artikel Maartje Smits
Mail

Oek de Jong is een man waar ik graag toevallig naast zou willen wonen. In eerste instantie zou ik niets merken. Gewoon een buurman, in zijn vriendelijkheid niet opdringerig, spaarzaam met advies, maar ook de kwaadste niet als iemand tijdens een feestje op zijn balkon pist. Enigszins onzichtbaar, tot we elkaar een keer spreken in het trappenhuis. Dan zal hij heel terloops iets opmerken. Een simpele observatie, maar een die zo verhelderend werkt, dat ik niet snap hoe ik de wereld zonder deze kleine wijsheid begrepen heb.

Dat gevoel had ik toen Een brief aan de jonge Atlas las en af en toe kon ik me moeilijk inhouden. De essaybundel las ik in de trein. Tegenover me zat een puber, een boos meisje met headphones. Ik stond op het punt haar aan te tikken, maar herinnerde me net op tijd hoe irritant ik het vond wanneer mijn moeder vroeger hardop uit de krant voorlas. Trouwens, The Catcher in the Rye vond ik ook niets toen ik 15 was. Bovendien zaten we in een stiltecoupé.

Het verhalende essay werd in journalistieke en literaire kringen, in de jaren tachtig veel minder geaccepteerd dan nu. Dat Oek de Jong, in zijn prozaïsche stijl, persoonlijke herinneringen en observaties gebruikte om zijn betoog te onderbouwen, is waarschijnlijk een van redenen dat deze essays nooit eerder gebundeld zijn. Toch is dat juist wat dit autobiografisch-essayerend proza, zoals hij het zelf noemt, zo goed maakt. Grote thema's als religie, literatuur en liefde worden beschreven vanuit een persoonlijk perspectief. Hierdoor is er geen ruimte voor de arrogantie van een alwetende schrijver. Oek de Jong observeert en blijft oprecht. Je krijgt het gevoel dat hij schrijft om te begrijpen wat hij ziet. Door je te laten meelezen, lijkt hij je haast om jouw mening te vragen.

Oek de Jong is niet mijn buurman. Maar als ik deze bundel lees, krijg ik het gevoel dat ik hem ken. Ik kom hem tegen op de trap, sjouwend met een zware koffer, vraag waar de reis naar toe gaat. Hij vertelt dat zijn tweede roman eindelijk af is, dat hij nu naar een eiland gaat om te wandelen. In zijn eentje, want reizen doe je het beste alleen, zegt hij. Zonder sigaretten, zonder koffie, zonder te lezen of te schrijven. Hij zegt dat je soms in een roes moet komen, om jezelf van een afstandje te bekijken.

Zoals een duiker vanuit de diepte omhoogkijkt en aan de oppervlakte het gekrioel van zwemmers ziet, zo zag ik ergens boven in die grote ruimte waarin ik me bevond mijn alledaagse problemen. Ze waren er, ze gingen me aan, maar ik viel er niet mee samen.


Maartje Smits Maartje Smits is schrijvend detective en imker. In 2015 verscheen haar dichtbundel Als je een meisje bent bij uitgeverij De Harmonie.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Actueel Maarten Buser
Beeld Pirmin Rengers
Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Columns & Commentaar Iduna Paalman
Beeld Daphne Prochowski
Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

Best of 2018 Yentl van Stokkum
Beeld Ka-Tjun Hau
De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Best of 2018 Koen Schouwenburg
Beeld Merlijn van Bijsterveld
Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Actueel Hard talk-redactie

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Best of 2018 Selin Kuscu
Beeld Marijn van der Leeuw
Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Best of 2018 Wiard van der Kooij
Beeld Friso Blankevoort
Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Actueel Mathijs Hoogenboom
Beeld Chloé Pérès-Labourdette
Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Actueel Redactie
Beeld Friso Blankevoort
Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Actueel Lot Veelenturf
Beeld Evelien Cambré

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een artistieke en journalistieke vrijhaven voor jong talent en experiment. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Helemaal gratis. We kunnen dit niet blijven doen zonder jouw hulp. Als je ons steunt, dan sturen we je als dank de interessantste Hard//hoofd-kunstwerken toe. Word kunstverzamelaar en help Hard//hoofd het volgende decennium door.

Steun ons