Illustratie: Onno van der Veen

Anna bezoekt een burgerforum. Al snel lopen de emoties hoog op." />

Illustratie: Onno van der Veen

Anna bezoekt een burgerforum. Al snel lopen de emoties hoog op." />
nieuwsbrief
menu Asset 14

Wat vindt u een goede straf?

Anna bezoekt... Anna van Leeuwen
Mail

In burgerfora krijgen burgers de kans mee te discussiëren over strafmaten. En het Openbaar Ministerie doet daar iets mee, naar het schijnt. Anna praat mee over diefstal. "Al snel is de groep verdeeld in de milde mensen en de kwade mensen."

Ik zal een van de weinige Nederlanders zijn die verheugd was een brief van het Openbaar Ministerie te ontvangen. Ondertekend door de hoofdofficier van justitie Utrecht-Lelystad himself. De bijeenkomst duurt van 19.00 tot 22.00, het onderwerp is 'diefstal'. Hoeveel andere deelnemers er zullen zijn voor dit burgerforum en of ik nog specifieke dingen wel of niet moet weten of wel of niet moet meebrengen, daar rept de brief niet over. Wel is er een routebeschrijving. En bijgevoegd een paar prints met verschillende diefstalsituaties. Hamvraag: "Wat vindt u een goede straf?" Of ik daar alvast gedachten over zou willen vormen. Dat doe ik.

Illustratie: Onno van der Veen

In het Gerechtsgebouw wordt geen recht meer gesproken om 19.00. Er heerst een wat jolige stemming bij de jongemannen van de receptie, de veiligheidspoortjes zijn al uit en aan de andere kant word ik opgevangen door twee vrolijke dames. Burgerfora zijn de kersjes op de taart van het werk in het Gerechtsgebouw, denk ik.

We nemen plaats in een rechtszaal. Speciaal voor deze avond is er een scherm uit het plafond naar beneden gekomen waarop straks een powerpoint begint. Er is koffie, thee en cake en er zijn veel mensen met grijs haar. Op iedere stoel liggen blanco velletjes papier en een stapeltje gekleurde post-its.

Amper voorbereid

Een van de burgers heeft in de rechtspraak gewerkt, blijkt uit opmerkingen rondom me. Verder zijn we leken of geven we ons liever niet prijs, zoals ik. De vrouw die in dit zaaltje mijn hand schudt zegt na een korte blik op mijn naambordje: "Er is ook een burgerforum in Amsterdam hoor!". Ik lach wat schaapachtig. Vanmiddag moest ik naar de tandarts, die zit in Utrecht daarom heb ik enige weken geleden gegoogled 'de datum van vandaag + Utrecht', zo ben ik hier terechtgekomen. Amper voorbereid bovendien.

Sommigen hebben de situaties uitgebreid bestudeerd zie ik en hun antwoorden op de vraag "Wat vindt u een goede straf?" uitgewerkt op de computer en geprint. Een mevrouw, twee stoelen verder, heeft haar brief, de situaties en haar antwoorden in een witte map gestoken met erop een etiket met 'Burgerforum OM Utrecht'. Even voel ik een steek jaloezie jegens gepensioneerden, als ik tussen mijn inlegkruisjes, huissleutels, vissenvoer en vier brieven die ik nog moet posten mijn prints uit mijn tas tevoorschijn tover, gekreukeld en wel.

Goedgemutste powerpoint

Meneer de hoofdofficier Johan Bac doorloopt goedgemutst een Powerpoint over het OM. Hij vertelt ook dat hij altijd moet opstaan in de rechtszaal en dat soms ook per ongeluk thuis aan tafel doet als hij iets wil zeggen. Wij lachen. En hij zegt dat de strafmaten eens in de zoveel tijd tegen het licht worden gehouden. Daarvoor is dit burgerforum.

Dan gaan de stoelen aan de kant, lege kopjes op schoteltjes worden per ongeluk omgestoten en de vier flipover-borden worden gearrangeerd zodat we posities kunnen innemen. Taakstraf, gevangenisstraf, celstraf of combinatiestraf zijn de opties. Op onze post-it mogen we ook zetten hoelang of hoeveel. Ik heb geen idee en doe maar wat.

Al snel is de groep verdeeld in de milde mensen en de kwade mensen. De kwade mensen beargumenteren: "Nou ik heb het zelf meegemaakt en..." De milde mensen hebben het bijvoorbeeld over de kans dat de dader foute vrienden maakt in de gevangenis of door een geldboete nog dieper in de schulden terechtkomt.

Best ingewikkeld

Veel situaties zijn best ingewikkeld. Straf je iemand heviger die met een 'speciaal geprepareerde tas' een fles shampoo jat dan iemand zonder speciale tas? Als iemand opmerkt dat die tas niet zo speciaal is, omdat een diepvriestas van de Albert Heijn ook volstaat wordt er gelachen: "Die workshop kunt u na afloop van dit burgerforum volgen." Er valt sowieso wel wat te lachen, al loopt de spanning ook hoog op. Een vrouw heeft al 25 jaar last van de keer dat haar huis werd leeggeroofd. Als de gespreksleider zegt: "En als ik u nou zeg dat ik dat deed omdat ik anders mijn kinderen niet te eten kon geven?" schudt ze zwijgend haar hoofd. Het argument "Nou ik heb het zelf meegemaakt en..." wint gedurende de avond aan kracht. De milde mensen worden eerder moe dan de kwaaie mensen, lijkt het. Over taakstraffen zijn we allemaal niet zo zeker, al schijnen gerichte taakstraffen goed te helpen 'en je haalt iemand niet uit de maatschappij'.

Is uit een auto jatten minder erg dan uit een huis? Is van een particulier stelen erger dan van een bedrijf? Het is maar goed dat we geen beleid hoeven te maken met elkaar, want de hoofden lopen rood aan en er wordt hevig gediscussieerd, waarbij soms een gesprekspartner hoofdschuddend en de handen naar het plafond richtend afhaakt. Mensen vliegen elkaar niet in de haren, maar het scheelt niet veel.

De meest emotionele reacties komen in de laatste ronde als we in een kring zitten en de situaties: 'het stelen van koperen belettering van grafstenen' en 'babbeltruc aan de deur’ ("Ik sta zonder benzine, kunt u mij geld lenen") worden afgewogen. Men is vooral bang dat hun ouders of diens graven van deze soorten diefstal het slachtoffer worden. Mensen worden hier ook kwaad van, maar dan op een verdrietige, ontroerende manier. Het argument: "Je geeft het geld toch zelf, uiteindelijk, bij zo'n babbeltruc..." dat mijn milde buurvrouw te berde brengt, wordt met veel verontwaardiging terzijde geschoven.

Diefstal is nogal persoonlijk, dat had ik me niet eerder gerealiseerd. In november is het onderwerp 'doodslag' aan de beurt. Dat belooft wat.

Hier meer informatie over het burgerforum in Den Haag, Amsterdam of Utrecht.


Anna van Leeuwen is Hard//hoofd-redactielid, freelance kunstjournalist en schrijft korte verhalen. Ze zou graag een alpaca hebben voor op haar balkon. Alvast bedankt.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Actueel Maarten Buser
Beeld Pirmin Rengers
Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Columns & Commentaar Iduna Paalman
Beeld Daphne Prochowski
Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

Best of 2018 Yentl van Stokkum
Beeld Ka-Tjun Hau
De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Best of 2018 Koen Schouwenburg
Beeld Merlijn van Bijsterveld
Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Actueel Hard talk-redactie

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Best of 2018 Selin Kuscu
Beeld Marijn van der Leeuw
Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Best of 2018 Wiard van der Kooij
Beeld Friso Blankevoort
Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Actueel Mathijs Hoogenboom
Beeld Chloé Pérès-Labourdette
Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Actueel Redactie
Beeld Friso Blankevoort
Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Actueel Lot Veelenturf
Beeld Evelien Cambré

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een artistieke en journalistieke vrijhaven voor jong talent en experiment. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Helemaal gratis. We kunnen dit niet blijven doen zonder jouw hulp. Als je ons steunt, dan sturen we je als dank de interessantste Hard//hoofd-kunstwerken toe. Word kunstverzamelaar en help Hard//hoofd het volgende decennium door.

Steun ons