Illustratie: Gijs Deddens

Bij gebrek aan oorlog of kernramp, duik onder voor de kunst." />

Illustratie: Gijs Deddens

Bij gebrek aan oorlog of kernramp, duik onder voor de kunst." />
nieuwsbrief
menu Asset 14

Onderduiken

Artikel Maartje Smits
Mail

Ondanks het gure (politieke) klimaat hoef je in Nederland niet vaak te schuilen. Het weeralarm is alleen voor de spoorwegen problematisch, de Friezen voeren geen gewelddadige onafhankelijkheidstrijd en de kernreactor in Putten staat ook nog. Alleen politici en pedofielen kunnen nog opscheppen over geheime verblijfplaatsen. Kortom: we kunnen rustig doorgaan met het dichtmetselen en opblazen van bunkers. Als er al wordt ondergedoken, is dat niet uit zelfbescherming maar voor de broodnodige reflectie en rust.
 
Lang voor Big Brother werd het zich afzonderen van de maatschappij al als experiment ingezet. In 1971, twee jaar nadat de gemeente Amsterdam besloot de schuilkelder in het Vondelpark te verbouwen tot beatkelder voor de hoofdstedelijke jeugd, kampeerden Godfried Bomans en Jan Wolkers op Rottumerplaat. Ieder verbleven ze een week op het onbewoonde eiland. Hun enige contact was een dagelijks radiogesprek. De schrijvers reageerden totaal verschillend op eenzaamheid en natuur. Bomans werd ziek. De meeuwen bezorgden hem slapeloze nachten en hij voelde zich bang en ellendig. Wolkers was helemaal in zijn element. Hij plaatste een deur met een naambordje, ging vissen, fotografeerde en deed tijdens de gesprekken met Willem Ruis uitgebreid verslag van de zeehondenpopulatie. Later zei hij daarover dat hij zich niet gek wilde laten maken. Hij had geleerd van de ervaring van Bomans, een week eerder, en ging niet in op Willem Ruis, die hem telkens naar zijn gevoelens bleef vragen.
 
In 2010 organiseerde VPRO’s De Avonden een soortgelijk project. Voor Een kamer in het verleden verbleven 15 gasten ieder een week in een boothuis op het Lauwersmeer. Ook dit keer leverde het kluizenaarschap mooie radio op. Afgesloten van de maatschappij, zonder internet en televisie, is er blijkbaar ruimte om te reflecteren en geconcentreerd aan het werk te gaan. Wie wil dat nou niet? Een weekje vakantie in de 19e eeuw, maar dan met koelkast. Wie was er niet jaloers op Maartje Wortel, toen zij op Hard//hoofd verslag deed vanaf haar onderduikadres in Castrum Peregrini?

Onderduiken is hot! Het spreekt tot de verbeelding. Gretig lezen we de zielenroerselen van schrijvers en kunstenaars die zich vrijwillig laten opsluiten. Als klap op de vuurpijl maken onderduikers vaak ook nog mooi werk. Vanaf 18 juni sluit Extrapool de kunstenaar en illustrator Gijs Deddens op. Twee weken lang zal Gijs werken aan een publicatie, een project dat je via Voordekunst kunt steunen. Op Hard//hoofd zal te zien zijn hoe Gijs het er vanaf brengt, als onderduiker. En zolang de wereld nog niet vergaat, zullen we het daarmee moeten doen.

Illustratie: Gijs Deddens


Maartje Smits Maartje Smits is schrijvend detective en imker. In 2015 verscheen haar dichtbundel Als je een meisje bent bij uitgeverij De Harmonie.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Actueel Maarten Buser
Beeld Pirmin Rengers
Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Columns & Commentaar Iduna Paalman
Beeld Daphne Prochowski
Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

Best of 2018 Yentl van Stokkum
Beeld Ka-Tjun Hau
De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Best of 2018 Koen Schouwenburg
Beeld Merlijn van Bijsterveld
Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Actueel Hard talk-redactie

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Best of 2018 Selin Kuscu
Beeld Marijn van der Leeuw
Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Best of 2018 Wiard van der Kooij
Beeld Friso Blankevoort
Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Actueel Mathijs Hoogenboom
Beeld Chloé Pérès-Labourdette
Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Actueel Redactie
Beeld Friso Blankevoort
Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Actueel Lot Veelenturf
Beeld Evelien Cambré

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een artistieke en journalistieke vrijhaven voor jong talent en experiment. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Helemaal gratis. We kunnen dit niet blijven doen zonder jouw hulp. Als je ons steunt, dan sturen we je als dank de interessantste Hard//hoofd-kunstwerken toe. Word kunstverzamelaar en help Hard//hoofd het volgende decennium door.

Steun ons