Een speciale spoededitie met vier geheven vingers. Over frustratie, cijfers, stokpaardjes en gejuich." /> Een speciale spoededitie met vier geheven vingers. Over frustratie, cijfers, stokpaardjes en gejuich." />
nieuwsbrief
menu Asset 14

De Breuk

Binnen een uur was het zaterdag zover. Na een 'moeilijke fase' enkele weken terug, was de breuk nu definitief. Vanmiddag bood Rutte aan Beatrix het ontslag van het kabinet aan. Daarom een speciale spoededitie van onze vaste commentaarrubriek.

Mail

Illustratie: Joost de Haas

Diepe frustratie

Kamerbreed gedragen

Ik durf het niet met zekerheid te zeggen, maar het zou zomaar kunnen dat zaterdagmorgen gedurende enkele ogenblikken één emotie “kamerbreed werd gedragen”: diepe frustratie. Ik stel me voor hoe de VVD en CDA-onderhandelaars hun achterban informeerden over het echec vlak voordat de pers, en dus de oppositie, lucht kreeg van het feit dat Wilders met een vermoeid gezicht in een auto stapte en zo de zeven onderhandelingsweken in crisistijd definitief vergeefs verklaarde. (Even een rondje 130 om het hoofd leeg te maken voordat de campagne weer begon?) Heel even was er eenheid in de Nederlandse politiek, iedereen dacht hetzelfde: Dit is slecht voor Nederland. Alleen dacht de helft dat op basis van verouderde informatie.
Emile Roemer en Diederik Samsom waren in hun eerste reactie nog terughoudend, het gênante gejuich tijdens de 'moeilijke fase' lag nog vers in het geheugen. Jolande Sap kon zich niet inhouden: “Dit is goed voor Nederland”, zei ze opgewonden. Ik volgde via Twitter de reacties op de ingelaste journaals. Saps uitspraak werd met onbegrip ontvangen. Goed voor Nederland? Een kabinetscrisis tijdens een economische crisis? Heeft ze niet gezien hoe Frankrijk in een zwart gat werd gezogen toen ze haar AAA-status verloor? Die Sap is niet goed snik, leek de consensus.
En toch, ik kan het me zo goed voorstellen. Toen ik zag hoe Maxime Verhagen met nauwelijks verholen woede tijdens de persconferentie naast een getergde Mark Rutte stond, voelde ik voor het eerst enig begrip voor de man die het CDA wederom naar centrum van de macht, en naar de rand van de afgrond, loodste. Dit is hoe “de andere helft van het land” zich al voelt sinds die even triomfantelijke als misplaatste woorden “een kabinet waar rechts Nederland de vingers bij kan aflikken”. Die afgelikte vinger zat inmiddels op een voor Verhagen ongemakkelijk plaats en, aan zijn verwrongen gezicht te zien, best diep ook. Dat Mark Rutte ook “persoonlijk geraakt” was, wilde ik ineens best geloven. Zelf werd ik de volgende ochtend wat ongemakkelijk van Stef Blok die, ondanks een paar ferme uithalen, geen moment de indruk wekte helemaal klaar te zijn met zijn maatje “Geert”.

Door Jan Postma

Macht van de getallen

Zege van de feiten?

En toen kwamen de cijfers. Het is leuk als je op hoofdlijnen akkoord bent over beleidskeuzes, belangrijker is dat ze geld opleveren. Dat was immers de aanleiding voor het hele onderhandelingscircus; er moest bezuinigd worden om aan de eisen van 'Brussel' te voldoen. En belangrijker dan dat, de overheidsfinanciën moesten op orde om te voorkomen dat volgende generaties worden opgezadeld met een ondraaglijke schuldenlast.
In de notitie ‘Doorrekening Catshuispakket: Hoofdtabellen’ van het CPB staan de economische effecten van het pakket aan beleidsmaatregelen. Zo zou het Nederlandse begrotingstekort onder de 3%-eis van Brussel uitkomen (dat was mooi). Tegelijkertijd zou de koopkracht van de Nederlanders flink dalen en de werkloosheid de komende jaren boven de 6% blijven schommelen. Dat, en de snellere verhoging van de AOW-leeftijd, lijkt teveel van het goede te zijn geweest voor de PVV.
Confronterende cijfers leidden dus tot de val van het kabinet. Dat is opvallend, omdat cijfers de afgelopen jaren telkens multi-interpretabel leken en eenvoudig om te buigen naar een eigen gelijk. Het inspelen op emotie en het inzetten van 'breekpunten' leek beter te werken dan het aandragen van op kennis gestoelde argumenten.
Wordt hiermee het einde van de opmars van 'fact free politics' ingeluid? De onderbuik gelaten voor wat die is? Dat lijkt me sterk. Toch is het goed om te weten dat cijfers nog een rol van betekenis spelen.

Door Manon Korthals

Ongeloofwaardig stokpaardje

Houdgreep van Geert

Echt verrast konden ze niet zijn, Rutte en Verhagen. De fragiele constructie van dit kabinet kon niet tot een andere uitkomst leiden. Politieke betrouwbaarheid komt niet tot stand door de invloed van je gedoogpartner te ontkrachten op momenten dat dit handig blijkt. Door het Polenmeldpunt als niet meer dan een partijstandpunt te typeren, bagatelliseerde Rutte de cruciale rol van de PVV in zijn kabinet. Afgelopen zaterdag bewees Wilders wederom Rutte's ongelijk. Nu definitief. Aan de gedoogconstructie kwam een einde, aan de houdgreep van Geert ook. "Buigen voor de dictaten van Brusselse bureaucraten", dat wilde hij niet.
Wie moesten dat koste wat het kost wel? Wie kregen – niet onterecht – het label 'onverantwoordelijk' opgespeld? De Grieken. Nu valt ons hetzelfde lot ten deel. Met verkiezingen na Prinsjesdag betekent het vallen van het kabinet ook een afscheid van een gedegen begroting voor het volgend jaar. Het pakket dat het begrotingstekort fors moest terugdringen zal na zaterdag de conceptfase niet ontstijgen.
Hypocriet want Grieks onverantwoordelijk, vindt Verhofstadt. Ongeloofwaardig is het ook, omdat Wilders het AOW-stokpaardje dat hij na de vorige verkiezingen binnen een dag op stal parkeerde, nu weer met volle overtuiging berijdt. De AOW blijkt niet meer te zijn dan een handigheidje waarmee een kabinet wordt gemaakt of gebroken.
Inmiddels vliegen de speculaties en waarschuwingen je om de oren. Wat de nieuwe koers moet worden, kan niemand met zekerheid zeggen. Maar dat onze staatsschuld flink zal oplopen, het rentepercentage zal worden verhoogd en dat onze rol als financiële draagkracht in Europa zal verkleinen, ligt in de directe lijn der verwachtingen. Dat betekent hogere lasten voor iedereen, met als saillant detail de afwezigheid van een 'werkbaar' kabinet, dat in staat is ons op korte termijn uit dit zich vergrotende gat te helpen.

Door Esther Wertwijn

Te vroeg juichen

Over de zoveelste val

“Yes, verkiezingen!” Zo kon je de stemming in mijn news feed op Facebook afgelopen zaterdag ongeveer samenvatten. Mijn vrienden buitelden over elkaar heen met hun gejuich over de zoveelste val van een kabinet.
De afgelopen tien jaar (sinds Balkenende I) hielden de Nederlandse kabinetten het gemiddeld 18 maanden vol – net iets langer dan een iPhone. Dat is zeer zorgelijk. Ons meerpartijenstelsel draagt een corrigerende werking in zich: de benodigde coalities en daartoe behorende compromissen voorkomen dat extreme denkbeelden ooit regeringsbeleid kunnen worden. Maar de kiezer heeft genoeg van deze softe, in achterkamertjes bekokstoofde middenpolitiek en straft de gematigde partijen al een decennium lang genadeloos af. Wat overblijft is een enorm verdeeld electoraat, een bijna onwerkbare situatie, waarbinnen extreme ideeën via de symboolpolitiek toch hun weg naar de politieke mainstream hebben gevonden.
In Amerika heeft een uitgebluste Obama zijn strijd tegen deze polarisatie inmiddels gestaakt (zoals ik vorige week schreef), en in ons eigen land kreeg de verbinder Job ‘Yes we’ Cohen geen poot aan de grond van het Binnenhof. Er lijkt geen antwoord op de enorme kloof tussen A- en B-zeggers (in Nederland vergezeld door C-, D- en Z-zeggers). Niemand doet een stap naar het midden; sterker nog, iedereen loopt achteruit, met een blik vol achterdocht gericht op de anderen. Waarom zou je juichen over deze teloorgang van onze democratische beginselen?
Het is bovendien waarschijnlijk dat de meer zakelijke, harde toon van de rechtse politiek binnen dit klimaat zal zegevieren. In de Amerikaanse politiek is rechts verder naar rechts opgeschoven, terwijl links gematigd links is gebleven. Bij de PvdA is de genuanceerde Cohen vervangen door de humorloze straatcoach Diederik Samsom en Alexander Pechtold zet bij D66 alles op alles om niet met ‘links’ geassocieerd te worden. Blijft over voor de linkse stemmer: Jolande ‘Stekkerdoos in Kunduz’ Sap en de Mao-populisten van de SP.
Dit kabinet was gevaarlijk. Maar wat komt ervoor in de plaats? Kan ons politieke systeem überhaupt nog functioneren? Ik wacht nog even met juichen.

Door Rutger Lemm

Redactie

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft. Lees meer

Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999. Lees meer

Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid. Lees meer

De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij. Lees meer

Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij. Lees meer

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal. Lees meer

Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij. Lees meer

Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.' Lees meer

Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som. Lees meer

Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt. Lees meer

Essay: ‘Dank voor jullie inzet!'

‘Dank voor jullie inzet!'

Mensen willen het liefst werk doen dat in een positieve zin bijdraagt aan het leven van anderen. Maar is dit wel een haalbaar ideaal? Lees meer

 1

Kerstbezoek voor Gavin Marley

Gavin en Susan lopen elkaar jaren na hun middelbareschooltijd weer tegen het lijf. Gavin, die inmiddels steenrijk is, nodigt de dakloze Susan bij hem thuis uit. Lees meer

Gedachtes over het imposter​syndroom

Gedachtes over het imposter​syndroom

Het jaar is bijna voorbij en daarom zet Hard//hoofd de beste stukken van 2018 nog één keer in de schijnwerpers.   Slimme, competente mensen die ervan overtuigd zijn dat ze hun succes niet verdienen. Het komt zo vaak voor dat er een term voor bestaat: het impostersyndroom. In het kader van de Fakeweek een persoonlijke... Lees meer

Tip: Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

In deze laatste tip van 2018 geeft Emma Stomp op de valreep een onmisbaar advies voor de feestdagen. Lees meer

Mentale maandag: kerst 1

All I Want for Christmas

Mentale gezondheid is belangrijk, maar we praten er weinig over. Daarom gidst Nastia Cistakova je in deze tweewekelijkse beeldcolumn langs de taboes, onhandige vragen en ongemakkelijke antwoorden over psychische problemen. Nastia weet hoe het voelt als het er in dat prachtige hoofd van je soms net wat anders aan toegaat dan ‘normaal’, en ze illustreert herkenbare... Lees meer

Willen wonen in een kerstetalage

Willen wonen in een kerstetalage

Ieder jaar met kerst willen we heel veel spullen kopen. Het zijn rekwisieten voor wanneer we ons even de protagonist in een kerstverhaal willen wanen. Maar doen we dit eigenlijk niet het hele jaar? Lees meer

Alles vijf sterren: Amstelveen, een kroeg en klassieke muziek 1

Stoofvlees, heiligen en de liefde

Deze week spraken drie hard//hoofd-redactieleden hun kersttip voor je in. Van stoofvlees, via Nick Cave, naar oude liefde. Lees meer

De komma in mijn komedie

De komma in mijn komedie

'Roken is niks anders dan spelen met de dood', iedereen weet dat het een slecht idee is, maar toch beginnen mensen eraan. Koen Schouwenburg schrijft over de absurditeit van een verslaving en hoe daarmee om te gaan. Lees meer

Hard//talk: Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Sociaal ondernemen is de beste keuzes maken in een imperfecte wereld. Stop daarom met elkaar afvallen, vorm samen een front, en focus op de positive impact van duurzame innovatie, betoogt Dylan Meert. Het wordt tijd dat duurzame, eerlijke en sociale initiatieven ophouden met elkaars... Lees meer

Column: Skaten is overleven

Olympisch gezien

Iduna Paalman wil nét naar bed gaan als haar broertje belt. Met gewéldig nieuws. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5