Vroeger was alles voorhanden. Alle muziek die ooit gemaakt was, alle films, met een paar muisklikken waren ze van jou." /> Vroeger was alles voorhanden. Alle muziek die ooit gemaakt was, alle films, met een paar muisklikken waren ze van jou." />
nieuwsbrief
menu Asset 14

Download- nostalgie

We leven in duistere tijden. Soms vraag ik mij af in wat voor wereld mijn dochter volwassen zal worden. Zullen de verworvenheden die voor onze generatie zo vanzelfsprekend leken, niet een fata morgana uit een onbereikbaar verleden zijn voor haar? “Vroeger,” zo zal ik haar zeggen, wanneer ze de leeftijd heeft bereikt om de waarheid aan te kunnen, “was alles voorhanden. Alle muziek die ooit gemaakt was, alle films, met een paar muisklikken waren ze van jou. Voor nop.”

Mail

Met grote ogen zal ze me aankijken. “Maar hoe kan dat nou?” zal ze dan met een vies gezicht zeggen. “Wie kon daar dan iets aan verdienen?” Ik zal glimlachend mijn hoofd schudden. “Niemand. Daarom noemden sommigen het ook diefstal. Maar wij vonden dat een verouderde manier van denken. Een dief heb ik mij nooit gevoeld, want er was geen plek waar ik liever mijn geld uitgaf dan in een platenzaak. Dat was een plek waar je muziek kon kopen, waarvoor je de deur uit moest. Nu zijn ze verdwenen, want te veel mensen bleven liever thuis. Al die gekke schijfjes en plaatjes die wij in de kast hebben staan, pas als ik ze in mijn hand kon houden had ik het idee dat ze echt van mij waren. Maar misschien was ik wel ouderwets. Bijna alles wat ik kocht kende ik echter al via een upload- of torrentsite - wat dat zijn leg ik je nog wel een keertje uit. Nu is het internet één grote winkel, maar ooit was het een plek waar bezit niet bestond, een wereldwijd web waar iedereen naar hartelust in mocht verdwalen. Misschien was het naïef van ons om te denken dat dit zou kunnen voortbestaan, maar heel even leek het toch echt te werken.” Nors staat mijn dochter op van tafel. “Ik blijf je een vuile dief vinden papa, en een hebberd. Als alles gratis is, dan wordt het toch waardeloos.”

Illustratie: Tejo Verstappen

Wat het eerste liedje was dat ik downloadde weet ik niet meer, wel dat het een hele onderneming moet zijn geweest. Om het internet überhaupt op te kunnen moest ik eerst bij mijn ouders nagaan of zij geen belangrijke telefoontjes verwachtten. Als dat niet zo was, ging ik er eens goed voor zitten. Tegenwoordig kan men constant en overal online zijn – op de fiets, in bad, u zegt het maar - het is zoiets als ademen. Maar in vroegere tijden moest ik mij hiervoor terugtrekken in een aparte kamer. Daar was waar het gebeurde, waar ik het wereldwijde web betreden kon. Met ingehouden adem maakte ik verbinding. Dat heerlijke piep-brom-tuut-geluid droeg de belofte in zich van een misselijkmakende gelukzaligheid. Tergend traag ging het allemaal. Via Kazaa of Napster, of hoe het ook heette, klikte ik dan op een nummer dat ik op mijn harde schijf wilde hebben staan. Ik wachtte, met mijn neus tegen het scherm gedrukt, tot het balkje steeds verder gevuld was. Soms kon dat dagen duren. Er waren geen sociale media of grappige filmpjes om in de tussentijd te bekijken, er was alleen het wachten tot het liedje kon worden afgespeeld.

En als het dan eindelijk zo ver was, draaide ik het zo’n honderd keer achter elkaar, door mijn logge krakende computerboxen. Soms klonk er ‘oh oh’ door die boxen, dan stuurde een schoolvriend via ICQ een berichtje. Maar dat was meestal geen verrassing, we spraken doorgaans ruim van tevoren af dat we elkaar daar zouden treffen. Als ik genoeg liedjes op mijn computer had staan brandde ik ze op een cd. Vol trots stopte ik die in de stereo om mijn ouders te laten horen wat de reden was geweest van onze wekenlange telefonisch onbereikbaarheid. Vaak bleek die cd dan niet afspeelbaar, of zat het vol met irritante tikjes. Soms bleken het heel andere nummers te zijn dan erbij stond vermeld. Maar ik wist dat alles alleen maar mooier, sneller en makkelijker zou worden, dat we op weg waren naar een nieuwe wereld.

Tegenwoordig is mijn laptop in een constante sessie geruisloos muziek en films aan het binnenhalen. Ik heb een externe harde schijf gevuld met complete discografieën en filmografieën die ik grotendeels weer in de digitale prullenmand zal smijten zonder ze ooit een blik te hebben gegund. Alles heb je voordat je hebt kunnen bedenken of je het wel wil, in de allerhoogste kwaliteit. Maar ondanks de overdaad die dit gemak met zich meebrengt, blijft de gratis toegang tot wat ik wil zien of horen voor mij een onschatbare waarde hebben. Geld betalen voor downloaden of streamen gaat tegen alles in waar het internet ooit voor stond, de belofte die het in zich droeg. Dat was het idee dat iedereen overal ter wereld informatie en content kon plaatsen, delen en halen, zonder dat verdiensten een rol speelden.

Dat tijdperk lijkt nu ten einde te zijn. Steeds vaker stuit ik tijdens het surfen op sites die uit de lucht zijn gehaald, omdat daarop ‘illegale content’ werd gedeeld. Het gaat dan niet om kinderporno, maar om de liedjes waarvoor ik twaalf jaar geleden dagenlang met mijn neus tegen het scherm zat gedrukt. Uiteindelijk overwint de oude wereld en zal het lijken alsof die nieuwe wereld nooit bestaan heeft.

Maar misschien dat we nu slechts met een oprispring van die oude wereld te maken hebben en de toekomst de toekomst zal mogen zijn. Misschien zal het gesprek tussen mij en mijn dochter, waaruit de generatiekloof van een omgekeerde wereld blijkt, nooit plaatsvinden. Ik zal immers niet de enige zijn die dezer dagen geconfronteerd wordt met een nostalgie naar iets wat even zo vanzelfsprekend leek. Wanneer mijn generatiegenoten, opgegroeid met de opwinding van het downloaden, het voor het zeggen hebben, blijken de waarden wellicht toch omkeerbaar te zijn, Maar misschien is niet iedereen zo nostalgisch aangelegd als ik, en zijn we morgen onze jeugdige opwinding weer vergeten. Met copyright en verdienmodellen had die opwinding niets te maken, met een liefde om werelden te ontdekken des te meer.

Kasper van Royen is Hard//hoofd-redactielid, is naast vader ook filosoof, ex-docent, ex-dichter, ex-echtgenoot, popfetisjist en postbode.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft. Lees meer

Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999. Lees meer

Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid. Lees meer

De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij. Lees meer

Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij. Lees meer

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal. Lees meer

Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij. Lees meer

Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.' Lees meer

Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som. Lees meer

Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt. Lees meer

Essay: ‘Dank voor jullie inzet!'

‘Dank voor jullie inzet!'

Mensen willen het liefst werk doen dat in een positieve zin bijdraagt aan het leven van anderen. Maar is dit wel een haalbaar ideaal? Lees meer

 1

Kerstbezoek voor Gavin Marley

Gavin en Susan lopen elkaar jaren na hun middelbareschooltijd weer tegen het lijf. Gavin, die inmiddels steenrijk is, nodigt de dakloze Susan bij hem thuis uit. Lees meer

Gedachtes over het imposter​syndroom

Gedachtes over het imposter​syndroom

Het jaar is bijna voorbij en daarom zet Hard//hoofd de beste stukken van 2018 nog één keer in de schijnwerpers.   Slimme, competente mensen die ervan overtuigd zijn dat ze hun succes niet verdienen. Het komt zo vaak voor dat er een term voor bestaat: het impostersyndroom. In het kader van de Fakeweek een persoonlijke... Lees meer

Tip: Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

In deze laatste tip van 2018 geeft Emma Stomp op de valreep een onmisbaar advies voor de feestdagen. Lees meer

Mentale maandag: kerst 1

All I Want for Christmas

Mentale gezondheid is belangrijk, maar we praten er weinig over. Daarom gidst Nastia Cistakova je in deze tweewekelijkse beeldcolumn langs de taboes, onhandige vragen en ongemakkelijke antwoorden over psychische problemen. Nastia weet hoe het voelt als het er in dat prachtige hoofd van je soms net wat anders aan toegaat dan ‘normaal’, en ze illustreert herkenbare... Lees meer

Willen wonen in een kerstetalage

Willen wonen in een kerstetalage

Ieder jaar met kerst willen we heel veel spullen kopen. Het zijn rekwisieten voor wanneer we ons even de protagonist in een kerstverhaal willen wanen. Maar doen we dit eigenlijk niet het hele jaar? Lees meer

Alles vijf sterren: Amstelveen, een kroeg en klassieke muziek 1

Stoofvlees, heiligen en de liefde

Deze week spraken drie hard//hoofd-redactieleden hun kersttip voor je in. Van stoofvlees, via Nick Cave, naar oude liefde. Lees meer

De komma in mijn komedie

De komma in mijn komedie

'Roken is niks anders dan spelen met de dood', iedereen weet dat het een slecht idee is, maar toch beginnen mensen eraan. Koen Schouwenburg schrijft over de absurditeit van een verslaving en hoe daarmee om te gaan. Lees meer

Hard//talk: Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Sociaal ondernemen is de beste keuzes maken in een imperfecte wereld. Stop daarom met elkaar afvallen, vorm samen een front, en focus op de positive impact van duurzame innovatie, betoogt Dylan Meert. Het wordt tijd dat duurzame, eerlijke en sociale initiatieven ophouden met elkaars... Lees meer

Column: Skaten is overleven

Olympisch gezien

Iduna Paalman wil nét naar bed gaan als haar broertje belt. Met gewéldig nieuws. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5