Houellebecq drijft de spot met zichzelf." /> Houellebecq drijft de spot met zichzelf." />
nieuwsbrief
menu Asset 14

De kaart en het gebied

Vorige week verdween Michel Houellebecq, tot groot genoegen van de ‘online gemeenschap’. De schrijver was niet komen opdagen voor een paar promotieverplichtingen in Nederland en België, wat volgens zijn uitgeverij niet zijn stijl was. Houellebecqs vaste vertaler Martin de Haan meldde zich als een bezorgde moeder op de radio. Hij was misschien vaak onbereikbaar, maar dit soort afspraken kwam Houellebecq altijd na. Ik dacht even dat hij in huilen zou uitbarsten en snikkend zou uitbrengen: “Michel, kom… alsjeblieft… naar huis!”

Mail

Houellebecq dook weer op: hij was het allemaal toch gewoon vergeten. Het was een beetje jammer, want iedereen had verwacht dat dit een bedoelde verwijzing naar zijn laatste boek was, waarin Houellebecq zelf als personage voorkomt, plotseling alle communicatie verbreekt en [SPOILER ALERT] op gruwelijke wijze vermoord blijkt.

Soms is je bewondering voor een schrijver, acteur of beeldend kunstenaar zo groot, dat het omslaat in irritatie. Het is een raar proces, waarbij je verveeld raakt over zoveel genialiteit en jezelf hoort roepen: “Ja hoor, weer een briljant boek! Wat een verrassing! Hier ga ik on-ge-lo-fe-lijk veel plezier aan beleven! Fijn! Godverdomme.” Het heeft te maken met de toegenomen populariteit van jouw held, waardoor je je een beetje afgewezen voelt omdat je hem of haar plotseling moet delen.

Zo was het ook met Michel Houellebecq. Ik begon met Platform nadat een vriendin me had toevertrouwd dat ze er zo geil van werd dat ze het niet in openbaar durfde te lezen. Daarna verslond ik alles wat de notoir chagrijnige fransman ooit geschreven heeft en ontdekte dat buiten de onmiskenbare geilheid Houellebecq vooral genadeloos helder het failliet van de Westerse beschaving blootlegt. Veel mensen vinden dat deprimerend, maar het is met zoveel humor en tederheid geschreven, dat het mij eerder troostte. Maar zelfs een allesomvattende thematiek gaat vervelen.

Nu De Kaart en het Gebied afgelopen zomer uitkwam was ik dus allang genezen van mijn Houellebecq-koorts en vervallen in de lichte ergernis over zijn lof en virtuositeit. Ja hoor, hij won de Prix Goncourt (de belangrijkste literaire prijs in Frankrijk) voor het eerst in zijn carrière. Toe maar, het boek oogstte louter lovende recensies. Nou nou, Martin de Haan verklaarde tijdens het vertalen reeds dat dit echt de beste roman uit Houellebecqs oeuvre was. Hou toch allemaal je kop en laat me met rust!

Toen ik het boek toch opensloeg, ontdekte ik al snel dat Houellebecq met deze roman doet wat Radiohead met Kid A op muzikaal gebied deed: zichzelf opnieuw uitvinden na duizelingwekkend succes. Het is onmiskenbaar Houellebecq die aan het woord is: de kritiek op onze manier van leven, de zonderlinge hoofdpersoon, de seks… Maar de toon is veranderd. De schrijver lijkt minder woedend te zijn en daadwerkelijk plezier in het schrijven te hebben gehad.

De manier waarop hij zichzelf ten tonele voert, geeft blijkt van een groot gevoel voor zelfspot: “(…) de auteur van Elementaire Deeltjes kwam opendoen, op pantoffels, gekleed in een ribfluwelen broek en een comfortabel kamerjasje van ongebleekte wol.” Het is ongelofelijk knap om jezelf als personage te gebruiken, zonder dat dit flauw of ijdel wordt. De [SPOILER ALERT] brute moord op ‘Michel Houellebecq, de schrijver van Platform’ wordt met ingehouden genoegen beschreven.

De hoofdpersonen Jed Martin en commissaris Jasselin zijn einzelgängers die zich volledig aan respectievelijk hun kunstenaars- en politiewerk wijden. Dit is een verwijzing naar Houellebecqs stelling dat schrijven lijden is en dat goed werk altijd een menselijk offer vergt. Het is een ode aan de noeste arbeid en een sneer naar de vele mensen die wat ze doen slechts zien als een weg naar de status die ze willen bereiken. Het verhaal, maar ook de kracht van het boek als geheel, zijn hopelijk een wijze les voor iedereen die zich uit verlangen naar macht of angst voor grote woorden laat beperken of juist overschreeuwt. Ja, ik kijk naar jou, James Worthy.

Dit is literatuur met een ziel. Ik hoop dat Michel Houellebecq zijn volgende afspraak in Nederland niet vergeet. Ik zal vooraan zitten, heftig knikkend, met mijn exemplaar van De Kaart en het Gebied op schoot.

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft. Lees meer

Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999. Lees meer

Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid. Lees meer

De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij. Lees meer

Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij. Lees meer

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal. Lees meer

Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij. Lees meer

Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.' Lees meer

Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som. Lees meer

Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt. Lees meer

Essay: ‘Dank voor jullie inzet!'

‘Dank voor jullie inzet!'

Mensen willen het liefst werk doen dat in een positieve zin bijdraagt aan het leven van anderen. Maar is dit wel een haalbaar ideaal? Lees meer

 1

Kerstbezoek voor Gavin Marley

Gavin en Susan lopen elkaar jaren na hun middelbareschooltijd weer tegen het lijf. Gavin, die inmiddels steenrijk is, nodigt de dakloze Susan bij hem thuis uit. Lees meer

Gedachtes over het imposter​syndroom

Gedachtes over het imposter​syndroom

Het jaar is bijna voorbij en daarom zet Hard//hoofd de beste stukken van 2018 nog één keer in de schijnwerpers.   Slimme, competente mensen die ervan overtuigd zijn dat ze hun succes niet verdienen. Het komt zo vaak voor dat er een term voor bestaat: het impostersyndroom. In het kader van de Fakeweek een persoonlijke... Lees meer

Tip: Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

In deze laatste tip van 2018 geeft Emma Stomp op de valreep een onmisbaar advies voor de feestdagen. Lees meer

Mentale maandag: kerst 1

All I Want for Christmas

Mentale gezondheid is belangrijk, maar we praten er weinig over. Daarom gidst Nastia Cistakova je in deze tweewekelijkse beeldcolumn langs de taboes, onhandige vragen en ongemakkelijke antwoorden over psychische problemen. Nastia weet hoe het voelt als het er in dat prachtige hoofd van je soms net wat anders aan toegaat dan ‘normaal’, en ze illustreert herkenbare... Lees meer

Willen wonen in een kerstetalage

Willen wonen in een kerstetalage

Ieder jaar met kerst willen we heel veel spullen kopen. Het zijn rekwisieten voor wanneer we ons even de protagonist in een kerstverhaal willen wanen. Maar doen we dit eigenlijk niet het hele jaar? Lees meer

Alles vijf sterren: Amstelveen, een kroeg en klassieke muziek 1

Stoofvlees, heiligen en de liefde

Deze week spraken drie hard//hoofd-redactieleden hun kersttip voor je in. Van stoofvlees, via Nick Cave, naar oude liefde. Lees meer

De komma in mijn komedie

De komma in mijn komedie

'Roken is niks anders dan spelen met de dood', iedereen weet dat het een slecht idee is, maar toch beginnen mensen eraan. Koen Schouwenburg schrijft over de absurditeit van een verslaving en hoe daarmee om te gaan. Lees meer

Hard//talk: Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Sociaal ondernemen is de beste keuzes maken in een imperfecte wereld. Stop daarom met elkaar afvallen, vorm samen een front, en focus op de positive impact van duurzame innovatie, betoogt Dylan Meert. Het wordt tijd dat duurzame, eerlijke en sociale initiatieven ophouden met elkaars... Lees meer

Column: Skaten is overleven

Olympisch gezien

Iduna Paalman wil nét naar bed gaan als haar broertje belt. Met gewéldig nieuws. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5