Illustratie: Elise van Iterson

De concurrentie tussen NRC Handelsblad en de Volkskrant loopt zo hoog op, dat ze steeds meer op elkaar lijken. Tijd voor een fusie?" />

Illustratie: Elise van Iterson

De concurrentie tussen NRC Handelsblad en de Volkskrant loopt zo hoog op, dat ze steeds meer op elkaar lijken. Tijd voor een fusie?" />
nieuwsbrief
menu Asset 14

final round

Het is hommeles in krantenland. De twee belangrijkste kwaliteitskranten van ons land, NRC Handelsblad en de Volkskrant, maken zich zorgen over hun slinkende invloed en dito inkomsten. Beiden hebben grote veranderingen ondergaan om zich beter in de markt te zetten – de overstap van broadsheet naar compact, nieuwe katernen en nieuwe hoofdredacteuren – maar zijn hierdoor vooral meer op elkaar gaan lijken. Om het tegendeel te bewijzen trekken ze tegen elkaar ten strijde. In de publieke arena – het liefst die van De Wereld Draait Door – vechten ze hun concurrentie uit.

Mail

De strijd is begonnen. Hoewel het met de oplagecijfers eigenlijk lang niet slecht gaat, staan de kranten onder druk en zoeken de twee grootste kwaliteitskranten, NRC Handelsblad en de Volkskrant, de concurrentie met elkaar op. De dubbele crisis waarin de journalistiek zich bevindt – inhoudelijk (niemand heeft meer een boodschap aan de traditionele media) en economisch (niemand is bereid ervoor te betalen) – vindt zijn weerslag op de praktijk. Zo worden kranten steeds gewilliger om adverteerders tevreden te stellen. NRC en VK geven daar elk op hun eigen manier uiting aan. Nieuwe katernen als LUX en V zijn op een specifieke, ruim bedeelde doelgroep gericht, wat ze aantrekkelijker maakt voor adverteerders. Daarmee rijst de vraag: wordt iets gepubliceerd uit inhoudelijke of uit marketingstrategische overwegingen? Zo is de lezer volgens nrc.next-hoofdredacteur Rob Wijnberg niet langer de klant, maar het te verkopen product. De lezer wordt verkocht aan de nieuwe klant: de adverteerder.

Tegelijkertijd worden verwoede pogingen gedaan de groepen te prikkelen die de krant links laten liggen. Om nieuwe abonnees te werven worden royale cadeautjes weggegeven. NRC begon deze hype door een iPad aan te bieden bij een 2-jarig abonnement (12.500 nieuwe abonnees opgeleverd). Een actie die ze rond de 4 à 5 miljoen euro gekost heeft die ze over een periode van twee jaar terugverdienen. Eens maar nooit meer, naar verluidt. De Volkskrant kopte terug met een gratis dvd van The American, een boxset van de gebroeders Coen en zelfs een Nespresso apparaat voor nop bij een half jaar abonnement. Iemand heeft hier veel geld verdiend met een onderzoek wat de VK-lezer interessant vindt. De uitkomst: George Clooney.

Illustratie: Elise van Iterson

Een robbertje vechten

Naast de attente extraatjes valt de nieuwe status van de hoofdredacteuren op. Philippe Remarque (VK) en Peter Vandermeersch (NRC) werden binnengehaald als helden en vooral laatstgenoemde is met grote regelmaat bij Matthijs van Nieuwkerk aan tafel te vinden, waar hij maar al te graag de rivaliteit met de grote concurrent aandikt. Navraag op de DWDD-website leert dat de Belg al dertien keer zijn licht heeft mogen laten schijnen bij de talkshow sinds oktober 2010. Zijn voornaamste strategie lijkt: reuring creëren. Hier een Vlaams lesje aandacht trekken in zes praktijkvoorbeelden:

1. Vandermeersch roept dingen die hij later terugtrekt. Zo zou de Volkskrant “onbetrouwbaar” zijn. Vervolgens belooft hij dat niet meer te zeggen, om dat in een latere uitzending te herhalen in een verklaring waarin hij de naam van de concurrent en het zo gevreesde woord nog drie keer bezigt. Tactisch geframed en boodschapsvast noemen ze dat in politiek Den Haag.

2. Zijn eigen onbetrouwbaarheid toonde hij in een gesprek met De Morgen toen hij zei dat hij Sylvia Witteman – echtgenote van Remarque en gerenommeerd columniste – had proberen weg te plukken bij de Volkskrant, maar dat de actie gerechtvaardigd was omdat zij eerder zelf had gesolliciteerd. Een leugen, zo bleek later.

3. In een journalistiek café in Leiden wist Vandermeersch eveneens ophef te veroorzaken door te roepen dat hij plannen heeft om van NRC een ochtendkrant te maken. Op Twitter en op zijn blog nuanceerde hij deze uitspraken.

4. Afgelopen maart kreeg hij het met VK- columnist Grunberg aan de stok. Laatstgenoemde zei dat de website van NRC het nieuws over de situatie in Libië met “een nauwelijks verhulde geilheid” bracht. Vandermeersch ging er tegenin, maar bleek het punt – de presentatie ervan, niet hoe snel en juist de verslaggeving is – compleet te missen.

5. In Het Parool stond hij afgebeeld als ridder te paard die het kasteel van de Volkskrant in brand heeft gestoken. Hoewel hij zei hier niet blij mee te zijn, geeft hij wel toe de prent nabesteld te hebben. De afbeelding hangt nu bij hem thuis op de wc.

6. In september vorig jaar bleek uit een uitgelekte brief al dat Vandermeersch in veel opzichten jaloers is op de Volkskrant Vooral de creatieve presentatie van NRC viel in het niet bij die van de concurrent. Tevens zou NRC te traag zijn.

Vandermeersch heeft het er maar druk mee. Op alle vlakken moet het beter, meer zoals de Volkskrant, maar dan anders. En Philippe Remarque is de lachende derde. Maar hij heeft ook meer tijd: sinds zijn aanstelling als hoofdredacteur was hij slechts vijf keer te vinden bij DWDD.

Het te strakke pak?

Door de concurrentie tussen NRC en de Volkskrant verliezen de kranten steeds meer hun specifieke signatuur. De krant moet toegankelijker worden, is het adagium. Maar wanneer is een kwaliteitskrant toegankelijk en wanneer wordt deze platvloers? Je moet blijkbaar vermaak bieden, je mag niet te veel intellectuele pretenties hebben en – anders dan deze verschuiving zou doen denken – een gekleurde bril is uit den boze. Kortom, de krant wordt een lite versie van zichzelf, opdat niemand meer op de tenen getrapt wordt. Handzaam, overzichtelijk, vermakelijk, snel en hip; dat is de krant van vandaag. Of, zoals Vandermeersch de overstap naar tabloid noemde, de krant “in een strak pak”.

Meer en beter, lijken NRC Handelsblad en de Volkskrant te schreeuwen. Onder druk van een slinkend budget en ontideologisering zijn de twee dagbladen over de jaren steeds meer op elkaar gaan lijken. De publiekelijke ruzie die tussen de twee wordt uitgevochten, lijkt een schouwspel dat dient om de eigen identiteit te versterken. De markt is te klein om de beoogde winst te maken, dus proberen ze zoveel mogelijk abonnees bij elkaar weg te trekken.

Het blijkt echter dat NRC- en Volkskrantabonnees onderling niet vaak switchen. En dus zullen de kranten of hun eigen keurmerk moeten gaan verloochenen, of fuseren. Dat laatste klinkt misschien gek, maar dat valt mee. NRC Handelsblad is immers zelf ook een fusiekrant. Nu nog een naam voor deze nieuwe supermacht. Wat te denken van NRC//VK?

Dit is een gastbijdrage van Haro Kraak.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Essay: ‘Dank voor jullie inzet!'

‘Dank voor jullie inzet!'

Mensen willen het liefst werk doen dat in een positieve zin bijdraagt aan het leven van anderen. Maar is dit wel een haalbaar ideaal?

 1

Kerstbezoek voor Gavin Marley

Gavin en Susan lopen elkaar jaren na hun middelbareschooltijd weer tegen het lijf. Gavin, die inmiddels steenrijk is, nodigt de dakloze Susan bij hem thuis uit.

Gedachtes over het imposter​syndroom

Gedachtes over het imposter​syndroom

Het jaar is bijna voorbij en daarom zet Hard//hoofd de beste stukken van 2018 nog één keer in de schijnwerpers.   Slimme, competente mensen die ervan overtuigd zijn dat ze hun succes niet verdienen. Het komt zo vaak voor dat er een term voor bestaat: het impostersyndroom. In het kader van de Fakeweek een persoonlijke […]

Tip: Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

In deze laatste tip van 2018 geeft Emma Stomp op de valreep een onmisbaar advies voor de feestdagen.

Mentale maandag: kerst 1

All I Want for Christmas

Mentale gezondheid is belangrijk, maar we praten er weinig over. Daarom gidst Nastia Cistakova je in deze tweewekelijkse beeldcolumn langs de taboes, onhandige vragen en ongemakkelijke antwoorden over psychische problemen. Nastia weet hoe het voelt als het er in dat prachtige hoofd van je soms net wat anders aan toegaat dan ‘normaal’, en ze illustreert herkenbare […]

Willen wonen in een kerstetalage

Willen wonen in een kerstetalage

Ieder jaar met kerst willen we heel veel spullen kopen. Het zijn rekwisieten voor wanneer we ons even de protagonist in een kerstverhaal willen wanen. Maar doen we dit eigenlijk niet het hele jaar?

Alles vijf sterren: Amstelveen, een kroeg en klassieke muziek 1

Stoofvlees, heiligen en de liefde

Deze week spraken drie hard//hoofd-redactieleden hun kersttip voor je in. Van stoofvlees, via Nick Cave, naar oude liefde.

De komma in mijn komedie

De komma in mijn komedie

'Roken is niks anders dan spelen met de dood', iedereen weet dat het een slecht idee is, maar toch beginnen mensen eraan. Koen Schouwenburg schrijft over de absurditeit van een verslaving en hoe daarmee om te gaan.

Hard//talk: Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Sociaal ondernemen is de beste keuzes maken in een imperfecte wereld. Stop daarom met elkaar afvallen, vorm samen een front, en focus op de positive impact van duurzame innovatie, betoogt Dylan Meert. Het wordt tijd dat duurzame, eerlijke en sociale initiatieven ophouden met elkaars […]

Column: Skaten is overleven

Olympisch gezien

Iduna Paalman wil nét naar bed gaan als haar broertje belt. Met gewéldig nieuws.

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5