Het meesterwerk van David van Reybrouck zet de racistische Kuifje nog eens in perspectief." /> Het meesterwerk van David van Reybrouck zet de racistische Kuifje nog eens in perspectief." />
nieuwsbrief
menu Asset 14

Congo

Zoals veel kinderen was ik vroeger gek op Kuifje. Mijn vader bezat een stapel stukgelezen exemplaren uit de jaren vijftig en zestig, die ik verslond. Alleen met Kuifje in Afrika had ik moeite, voornamelijk omdat Kuifje op een gegeven moment besluit om voor de lol een neushoorn te schieten, en het arme dier uiteindelijk opblaast met dynamiet omdat alle kogels op hem afketsen. Ook kreeg ik een vreemd gevoel bij de passages waarin Kuifje communiceert met de Afrikanen, die zijn getekend als een soort Zwarte Pieten en voornamelijk dingen zeggen als “Ik niet werken willen. Ik moe zijn.” De racistische ondertoon was blijkbaar dermate expliciet dat zelfs een zevenjarige er ongemakkelijk van werd.

Mail

Toen ik het lijvige Congo, Een geschiedenis (2010) van David van Reybrouck begon te lezen moest ik denken aan dat oude stripboek en realiseerde ik me opeens dat Kuifje in Afrika een perfecte afspiegeling is van hoe Europeanen dachten in de jaren twintig en dertig. Hergé, de bedenker van Kuifje, was geen racist (hij zou later publiekelijk afstand doen van Kuifje in Afrika, en latere albums zijn meer vooruitstrevend). Het reflecteert simpelweg een van racisme en onwetendheid doordrenkte samenleving – de Afrikanen die Kuifje ontmoet zijn dom en lui, slaan op trommels en proberen zich Westers te kleden. Hun land is groen, vruchtbaar en vol met olifanten en leeuwen.

Ons clichébeeld van Afrika bestaat inmiddels uit dorre landschappen, hongerende kinderen en bloedige burgeroorlogen: de erfenis van circa honderdvijftig jaar kolonialisme. In Congo brengt David van Reybrouck op weergaloze wijze in beeld hoe de Belgische veroveraars hun eerste en enige kolonie in de periode 1870-1960 van een rustig, groen gebied veranderden in een uitgeholde, failliete woestenij waar conflicten, rampen en oorlogen de rest van de twintigste eeuw zouden bepalen. De geschiedenis van een natie, hoe spannend ook, kan gemakkelijk verzanden in een droge geschiedenisles vol cijfertjes en feiten. Van Reybrouck koos er gelukkig voor om zoveel mogelijk persoonlijke getuigenissen van Congolezen erin te verwerken, en aan de hand van hun levensverhalen de historie van het land te vertellen. Rode draad zijn de interviews met Etienne Nkasi, een oude man die bij de eerste ontmoeting verklaarde te zijn geboren in 1882. De foto op de cover van het boek is een portret van hem. Nkasi vertelde bijzondere verhalen, die na onderzoek ook nog bleken te kloppen – hij had als jongetje zelfs een expeditie van de ontdekkingsreiziger Stanley voorbij zien komen (die van het onsterfelijke “Dr. Livingstone, I presume?”).

Deze persoonlijke verhalen zijn de grote kracht van Congo. Het boek is zeker aan te raden voor mensen zoals ik, die weinig afweten van Afrikaanse historie. Tijdens het lezen weet je in grote lijnen hoe het verhaal zal verlopen, maar de maalstroom waarin Congo dankzij de Belgen verzeild raakte wordt zo meesterlijk neergezet, dat je het boek leest als een roman.

Meeslepend, helder en informatief: schreef iemand maar eens zo’n boek over Indonesië.

Sanne Rispens

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Essay: ‘Dank voor jullie inzet!'

‘Dank voor jullie inzet!'

Mensen willen het liefst werk doen dat in een positieve zin bijdraagt aan het leven van anderen. Maar is dit wel een haalbaar ideaal?

 1

Kerstbezoek voor Gavin Marley

Gavin en Susan lopen elkaar jaren na hun middelbareschooltijd weer tegen het lijf. Gavin, die inmiddels steenrijk is, nodigt de dakloze Susan bij hem thuis uit.

Gedachtes over het imposter​syndroom

Gedachtes over het imposter​syndroom

Het jaar is bijna voorbij en daarom zet Hard//hoofd de beste stukken van 2018 nog één keer in de schijnwerpers.   Slimme, competente mensen die ervan overtuigd zijn dat ze hun succes niet verdienen. Het komt zo vaak voor dat er een term voor bestaat: het impostersyndroom. In het kader van de Fakeweek een persoonlijke […]

Tip: Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

In deze laatste tip van 2018 geeft Emma Stomp op de valreep een onmisbaar advies voor de feestdagen.

Mentale maandag: kerst 1

All I Want for Christmas

Mentale gezondheid is belangrijk, maar we praten er weinig over. Daarom gidst Nastia Cistakova je in deze tweewekelijkse beeldcolumn langs de taboes, onhandige vragen en ongemakkelijke antwoorden over psychische problemen. Nastia weet hoe het voelt als het er in dat prachtige hoofd van je soms net wat anders aan toegaat dan ‘normaal’, en ze illustreert herkenbare […]

Willen wonen in een kerstetalage

Willen wonen in een kerstetalage

Ieder jaar met kerst willen we heel veel spullen kopen. Het zijn rekwisieten voor wanneer we ons even de protagonist in een kerstverhaal willen wanen. Maar doen we dit eigenlijk niet het hele jaar?

Alles vijf sterren: Amstelveen, een kroeg en klassieke muziek 1

Stoofvlees, heiligen en de liefde

Deze week spraken drie hard//hoofd-redactieleden hun kersttip voor je in. Van stoofvlees, via Nick Cave, naar oude liefde.

De komma in mijn komedie

De komma in mijn komedie

'Roken is niks anders dan spelen met de dood', iedereen weet dat het een slecht idee is, maar toch beginnen mensen eraan. Koen Schouwenburg schrijft over de absurditeit van een verslaving en hoe daarmee om te gaan.

Hard//talk: Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Sociaal ondernemen is de beste keuzes maken in een imperfecte wereld. Stop daarom met elkaar afvallen, vorm samen een front, en focus op de positive impact van duurzame innovatie, betoogt Dylan Meert. Het wordt tijd dat duurzame, eerlijke en sociale initiatieven ophouden met elkaars […]

Column: Skaten is overleven

Olympisch gezien

Iduna Paalman wil nét naar bed gaan als haar broertje belt. Met gewéldig nieuws.

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5