Beeld: Kathrin Klingner

Onze cultuur schijnt er door geregeerd te worden, maar wat is 'angst' eigenlijk? Bekijk de video, lees de tekst en zie het beeld. " />

Beeld: Kathrin Klingner

Onze cultuur schijnt er door geregeerd te worden, maar wat is 'angst' eigenlijk? Bekijk de video, lees de tekst en zie het beeld. " />
nieuwsbrief
menu Asset 14

video/tekst/beeld over angst

Drie disciplines benaderen hetzelfde onderwerp: angst. Bekijk eerst de indrukwekkende korte film van Bram Schouw over een toevallige ontmoeting in de trein, lees daarna de filosofische reflecties van Merel Kamp en zie dan Kathrin Klingner's portretten van angstige horror-actrices.

Mail


Impasse. Bram Schouw, 2008

------

Angst

Ik kan niet zeggen dat ik werkelijk geloof dat er monsters bestaan - ik ben zelfs overtuigd van het tegenovergestelde - maar zo nu en dan gedraag ik me wel zo. Dan snel ik door trappenhuizen en schrik ik van deuren die achter me dicht vallen. Zelfs nu ik 27 jaar oud ben, word ik nog regelmatig bevangen door onverklaarbare gevoelens van angst. Bij daglicht zul je me niet zien rennen, noch verstijven, maar dat wil niet zeggen dat ik tussen de rozenvingerige dagenraad en zonsondergang geen angst ken.

Angst is onlosmakelijk verbonden met zowel menselijk als dierlijk leven. Hoewel ze vaak een slechte raadgever wordt genoemd, is zij toch van oudsher, evolutionair gezien, juist een goede raadgever. In het kader van zelfbehoud is het gezond om angst te voelen als je wordt achterna gezeten door een grizzly - of een jihadstrijder, dat schijnt immers het schrikbeeld van het moment. Ik herinner me een college Chinese filosofie waarin een discussie werd gevoerd over wat de eigenschappen zijn van een moedige persoon: moet zij geen angst kennen en haast blind op het gevaar afstormen of onderkent zij juist haar angst en handelt ze ondanks die angst moedig? De consensus was dat het laatste het geval moet zijn. Wie geen angst kent, vinden we weinig menselijk en kunnen we dus ook niet met recht een moedig mens noemen.

Maar angst maakt ons ook tot onmensen. Gary, een personage uit The Corrections van Jonathan Franzen, is doodsbang om te onderkennen dat hij misschien wel klinisch depressief is. Hij negeert hardnekkig de symptomen van zijn depressie en klampt zich vast aan zijn geliefde zelfbeeld van een succesvol en geslaagd man in de kracht van zijn leven. Zijn angst maakt hem tot een ondraaglijk persoon voor zijn vrouw en voor zichzelf. Pas als hij die angst laat varen, volgt een toenadering tussen hem en zijn vrouw. Hij mag dan depressief zijn, hij is nu niet meer bang; de angst was ondraaglijker dan de depressie.

De discrepantie tussen wie we feitelijk zijn en wie we dachten dat we zouden worden of volgens anderen zouden moeten zijn, is voor veel mensen een bron van angst. Het ideaal van maakbaarheid - zowel die van de samenleving als van haar burgers - houdt ons voor dat we iedereen kunnen worden die we maar willen. Als jij een succesvol bankier wilt zijn op IJsland, dan kan dat morgen, als je maar de keuze maakt; als die je dan niet bevalt, dan kun je altijd nóg eens kiezen en word je walvisvaarder, of gewoon een 'freelance creative', dat doet het ook altijd goed. Ons zal het lukken, om precies dat te worden wat we willen zijn en precies dat te willen wat we worden. We worden om de oren geslagen met succesverhalen die bij bulk worden gepubliceerd en voor 11,95 aan het volk worden gepresenteerd op vrolijke roodwitte tafels bij Bruna en AKO in stationshallen. Dit alles om de angst te maskeren. Wij zijn niet bang, wij zijn vol vertrouwen.

Onlangs zijn we ontmaskerd als een angstig volk, want alleen een angstig volk geeft zijn stem aan Wilders en consorten. Wilders bracht ons - hij is hier uiteraard niet individueel verantwoordelijk voor, dat is te veel eer - de angst voor de islam, voor de jihad, voor immigranten en probleemjongeren. Kortom, voor alles wat niet één op één gelijk is aan onszelf of het ons bekende. Velen slikten het als koek. Want als je moet kiezen tussen de angst voor jezelf en de angst voor iets buiten jezelf, is de keuze snel gemaakt. Biedt ons een identificeerbare externe vijand en wij zullen dankbaar onze frustratie en woede op hem botvieren. Omdat ons maakbaarheid beloofd was en wij het niet maakten.

Merel Kamp, 2010

------

Fear. Kathrin Klingner, 2010
------

N.B. Op 16 december 2010 is er in De Balie een Kamermans Kermis over het onderwerp Angst.

Videoredactie

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft. Lees meer

Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999. Lees meer

Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid. Lees meer

De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij. Lees meer

Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij. Lees meer

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal. Lees meer

Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij. Lees meer

Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.' Lees meer

Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som. Lees meer

Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt. Lees meer

Essay: ‘Dank voor jullie inzet!'

‘Dank voor jullie inzet!'

Mensen willen het liefst werk doen dat in een positieve zin bijdraagt aan het leven van anderen. Maar is dit wel een haalbaar ideaal? Lees meer

 1

Kerstbezoek voor Gavin Marley

Gavin en Susan lopen elkaar jaren na hun middelbareschooltijd weer tegen het lijf. Gavin, die inmiddels steenrijk is, nodigt de dakloze Susan bij hem thuis uit. Lees meer

Gedachtes over het imposter​syndroom

Gedachtes over het imposter​syndroom

Het jaar is bijna voorbij en daarom zet Hard//hoofd de beste stukken van 2018 nog één keer in de schijnwerpers.   Slimme, competente mensen die ervan overtuigd zijn dat ze hun succes niet verdienen. Het komt zo vaak voor dat er een term voor bestaat: het impostersyndroom. In het kader van de Fakeweek een persoonlijke... Lees meer

Tip: Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

In deze laatste tip van 2018 geeft Emma Stomp op de valreep een onmisbaar advies voor de feestdagen. Lees meer

Mentale maandag: kerst 1

All I Want for Christmas

Mentale gezondheid is belangrijk, maar we praten er weinig over. Daarom gidst Nastia Cistakova je in deze tweewekelijkse beeldcolumn langs de taboes, onhandige vragen en ongemakkelijke antwoorden over psychische problemen. Nastia weet hoe het voelt als het er in dat prachtige hoofd van je soms net wat anders aan toegaat dan ‘normaal’, en ze illustreert herkenbare... Lees meer

Willen wonen in een kerstetalage

Willen wonen in een kerstetalage

Ieder jaar met kerst willen we heel veel spullen kopen. Het zijn rekwisieten voor wanneer we ons even de protagonist in een kerstverhaal willen wanen. Maar doen we dit eigenlijk niet het hele jaar? Lees meer

Alles vijf sterren: Amstelveen, een kroeg en klassieke muziek 1

Stoofvlees, heiligen en de liefde

Deze week spraken drie hard//hoofd-redactieleden hun kersttip voor je in. Van stoofvlees, via Nick Cave, naar oude liefde. Lees meer

De komma in mijn komedie

De komma in mijn komedie

'Roken is niks anders dan spelen met de dood', iedereen weet dat het een slecht idee is, maar toch beginnen mensen eraan. Koen Schouwenburg schrijft over de absurditeit van een verslaving en hoe daarmee om te gaan. Lees meer

Hard//talk: Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Sociaal ondernemen is de beste keuzes maken in een imperfecte wereld. Stop daarom met elkaar afvallen, vorm samen een front, en focus op de positive impact van duurzame innovatie, betoogt Dylan Meert. Het wordt tijd dat duurzame, eerlijke en sociale initiatieven ophouden met elkaars... Lees meer

Column: Skaten is overleven

Olympisch gezien

Iduna Paalman wil nét naar bed gaan als haar broertje belt. Met gewéldig nieuws. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5