Een Chinese kunstenaar wiens werk net zo mooi is als zijn naam." /> Een Chinese kunstenaar wiens werk net zo mooi is als zijn naam." />
nieuwsbrief
menu Asset 14

Ai Wei Wei

De Chinese regering was niet blij met de Nobelprijs voor de Vrede dit jaar. In China wordt Liu Xiaobo zoveel mogelijk buiten de media en het openbare leven gehouden (hij is vorig jaar veroordeeld tot elf jaar gevangenisstraf), maar nu kent ineens de hele wereld deze kritische hoogleraar. De partij werd nerveus, voelde zich geschoffeerd en noemde de prijs obsceen. Waarmee het haar reputatie in de Westerse wereld niet bepaald verbeterde.

Mail

Beeld: collectie Ai Wei Wei ©

Er was afgelopen maand voor de Chinese Communistische Partij nog meer reden om nerveus te zijn. Een kritische kunstenaar met de naam Ai Wei Wei, niet geheel toevallig een goede vriend van Liu Xiaobo, verscheen in de media over de hele wereld. Wie? Ai Wei Wei, een prachtige naam die bij ons westerlingen net zo vloeiend over de tong zou moeten gaan als ni hao en tjap tjoy. Enkele dagen na de Nobelprijsuitreiking opende zijn indrukwekkende installatie in de turbinehal van het Tate Modern in Londen. Ai Wei Wei’s zee van miljoenen porseleinen zonnebloemzaadjes die op de vloer liggen uitgespreid is prachtig om te zien, maar al snel ontvouwt zich de politieke lading van zijn werk. Alle zaadjes zijn met de hand gemaakt in de Chinese stad Jingdezhen, dat al eeuwen beroemd is om zijn porselein. Made in China, waar ouderwets handwerk en moderne massaproductie een wrange combinatie kunnen zijn.

De werken van Ai Wei Wei zijn altijd politiek. Soms overduidelijk, zoals het werk Remembering over de aardbeving in de provincie Sichuan in 2008, dat gemaakt was van kinderrugzakjes. Soms subtieler, zoals de miljoenen zonnebloempitten, of de installatie die hij maakte van Forever Bikes, al generaties het meest populaire fietsenmerk in China.

Beeld: collectie Ai Wei Wei ©

“Alles wat ik doe is politiek. Maar ik heb nooit de juiste gereedschappen gevonden om mijn ideeën uit te dragen. Tot ik kunstenaar werd,” vertelde hij vorig jaar aan het NRC (20 november 2009). Aan het begin van de jaren '80 vertrok Ai Wei Wei met 30 dollar op zak naar New York en leerde Marcel Duchamp's ready-mades en de pop-art van Andy Warhol kennen. Toen hij zo'n tien jaar later terugkeerde naar zijn vaderland combineerde hij de conceptuele kunst uit de westerse traditie met de Chinese geschiedenis. Bijvoorbeeld door een Coca Cola-logo op een vaas uit de Han-dynastie (206 v. Chr - 26 n. Chr) te zetten. Of door eenzelfde antieke vaas met genoegen in stukken te laten vallen, daarbij Mao aanhalend die eens zei dat men met het oude tijdperk moet breken om aan iets nieuws te beginnen.

Alles wat hij doet is politiek. Terug in China trekt hij op met andere kritische personen die pleiten voor politieke hervormingen, voor openheid en democratie. Het mondde onder andere uit in een veelgelezen (en verboden) blog. In het manifest Charta 08, mede ondertekend door Liu Xiaobo. En het leidde tot de foto van Ai Wei Wei’s eigen arrestatie in augustus vorig jaar, die dankzij het internet binnen enkele minuten de hele wereld over ging.

Een uniek beeld uit een land waar de regering steeds moeilijker controle kan uitoefenen op kritische burgers. Dankzij het internet en zijn positie als kunstenaar blijft Ai Wei Wei meestal buiten schot van censuur. Zijn bekendheid is vooral te danken aan zijn doorzettingsvermogen, opoffering en het rotsvaste geloof dat de kunst verschil kan maken. Zijn positie als internationaal gevierd kunstenaar kunnen hem een zekere veiligheid geven, toch blijft het altijd onzeker, zo liet hij in een recent interview weten (NRC, 16 oktober 2010):

“Zoiets kan het motief zijn om mij mijn gang te laten gaan. Maar ik weet ook dat niemand in het Westen mij werkelijk kan beschermen als iemand hier besluit dat het wel genoeg is geweest met de grote bek van Ai Wei Wei. Wat kan ik daar aan doen? Ik lig er niet wakker van. Ik weet namelijk ook niet waar de grens ligt van wat wel gezegd kan worden en wat niet.”

Zonder te pessimistisch te zijn, moeten we het werk van Ai Wei Wei vooral ontdekken en waarderen zolang het nog kan. Want de intelligente, kritische en kunstzinnige geesten die buiten het Rijk van het Midden hun kunst kunnen tonen zijn schaars.

www.aiweiwei.com

Roos Euwe

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft. Lees meer

Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999. Lees meer

Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid. Lees meer

De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij. Lees meer

Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij. Lees meer

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal. Lees meer

Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij. Lees meer

Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.' Lees meer

Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som. Lees meer

Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt. Lees meer

Essay: ‘Dank voor jullie inzet!'

‘Dank voor jullie inzet!'

Mensen willen het liefst werk doen dat in een positieve zin bijdraagt aan het leven van anderen. Maar is dit wel een haalbaar ideaal? Lees meer

 1

Kerstbezoek voor Gavin Marley

Gavin en Susan lopen elkaar jaren na hun middelbareschooltijd weer tegen het lijf. Gavin, die inmiddels steenrijk is, nodigt de dakloze Susan bij hem thuis uit. Lees meer

Gedachtes over het imposter​syndroom

Gedachtes over het imposter​syndroom

Het jaar is bijna voorbij en daarom zet Hard//hoofd de beste stukken van 2018 nog één keer in de schijnwerpers.   Slimme, competente mensen die ervan overtuigd zijn dat ze hun succes niet verdienen. Het komt zo vaak voor dat er een term voor bestaat: het impostersyndroom. In het kader van de Fakeweek een persoonlijke... Lees meer

Tip: Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

In deze laatste tip van 2018 geeft Emma Stomp op de valreep een onmisbaar advies voor de feestdagen. Lees meer

Mentale maandag: kerst 1

All I Want for Christmas

Mentale gezondheid is belangrijk, maar we praten er weinig over. Daarom gidst Nastia Cistakova je in deze tweewekelijkse beeldcolumn langs de taboes, onhandige vragen en ongemakkelijke antwoorden over psychische problemen. Nastia weet hoe het voelt als het er in dat prachtige hoofd van je soms net wat anders aan toegaat dan ‘normaal’, en ze illustreert herkenbare... Lees meer

Willen wonen in een kerstetalage

Willen wonen in een kerstetalage

Ieder jaar met kerst willen we heel veel spullen kopen. Het zijn rekwisieten voor wanneer we ons even de protagonist in een kerstverhaal willen wanen. Maar doen we dit eigenlijk niet het hele jaar? Lees meer

Alles vijf sterren: Amstelveen, een kroeg en klassieke muziek 1

Stoofvlees, heiligen en de liefde

Deze week spraken drie hard//hoofd-redactieleden hun kersttip voor je in. Van stoofvlees, via Nick Cave, naar oude liefde. Lees meer

De komma in mijn komedie

De komma in mijn komedie

'Roken is niks anders dan spelen met de dood', iedereen weet dat het een slecht idee is, maar toch beginnen mensen eraan. Koen Schouwenburg schrijft over de absurditeit van een verslaving en hoe daarmee om te gaan. Lees meer

Hard//talk: Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Sociaal ondernemen is de beste keuzes maken in een imperfecte wereld. Stop daarom met elkaar afvallen, vorm samen een front, en focus op de positive impact van duurzame innovatie, betoogt Dylan Meert. Het wordt tijd dat duurzame, eerlijke en sociale initiatieven ophouden met elkaars... Lees meer

Column: Skaten is overleven

Olympisch gezien

Iduna Paalman wil nét naar bed gaan als haar broertje belt. Met gewéldig nieuws. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5