Het is een leuk spelletje om de betekenis van alle symbolen in deze gravure te raden." /> Het is een leuk spelletje om de betekenis van alle symbolen in deze gravure te raden." />
nieuwsbrief
menu Asset 14

Teneergeslagen

Elke dag verschijnt op hard//hoofd het fameuze woord van de dag. Bij één van deze woorden zoekt Mila elke maand een passend beeld uit de kunstgeschiedenis. Deze maand de mysterieuze gravure van de geniale Albrecht Dürer, uit 1514.

Mail


Albrecht Dürer, Melencholia I (1514)

Albrecht Dürer (1471-1528) wilde kunst maken die los van het ‘ambachtelijke’ stond; hij ging meer creatief artistiek te werk. Hij liet zich hiertoe inspireren door Italiaanse renaissancekunstenaars zoals Andrea Mantegna (van de heilige Sebastiaan, zie eerder woord van de maand). Bijzonder was dat hij zich toelegde op zelfportretten, indertijd iets ongewoons. Voor het eerst werd het 'ik' met al haar psychologische diepgang als uitgangspunt genomen. Door deze zelf-distantie kon iemand als Dürer tot de verbeelding komen.

Deze gravure wordt door veel mensen gezien als een zelfportret. Uit brieven en dagboeken blijkt dat Dürer een aanleg tot zwaarmoedigheid had. Dit melancholische temperament had voor hem echter een positief effect, aangezien hij er gebruik van kon maken als onderwerp van zijn werk. Aan de andere kant werkte het hem ook tegen, omdat het zijn productiviteit in de weg stond. Deze twee kanten van zijn melancholische aanleg kun je terugzien in de gravure: aan de ene kant de sombere en wat gefrustreerde houding van de engel (dus van Dürer) en de manier waarop zij de passer vasthoudt, en aan de andere kant het felle licht op de achtergrond.

Dürer was niet alleen kunstenaar, hij was ook meetkundige. Hierdoor was hij een kunstenaar met oog voor wetenschappelijke verworvenheden. Meetkunde was voor hem een serieuze discipline en kennisvorm. Hij kon deze vaardigheid in zijn kunstenaarschap gebruiken bij bijvoorbeeld onderzoek naar perspectief. Dit maakte hem mede tot een groot kunstenaar.

De engel (man of vrouw, dit is niet helemaal duidelijk) staart peinzend voor zich uit. Om haar heen staan allerlei voorwerpen die met mystiek en alchemie, wetenschap en ambacht te maken hebben. Daarnaast zien we een hond en een baby. Het barst van de vaak onduidelijke symbolische verwijzingen, zoals bijvoorbeeld het magische vierkant achter de engel. Als je de vier cijfers in het vierkant bij elkaar optelt is de uitkomst altijd 34, zowel horizontaal als verticaal en diagonaal. Er bestaan talloze theorieën over wat de cijfers betekenen. Maar het blijft vooral speculatie die leidt tot Lord of the Rings-achtige kitschtheorieën. Zo gebruikte Dan Brown het magische vierkant uit Dürers gravure voor zijn boek The Lost Symbol.

Het is moeilijk wat over de symbolen te zeggen; iedereen ziet er toch iets anders in. Dürer was 43 toen hij de gravure maakte, misschien vond hij het grappig om de '4' en de '3' om te draaien? Maar waarom zou hij dat doen? De hond aan zijn voeten zou staan voor ‘trouw’, het zou best kunnen dat Dürer die achterliggende betekenis in zijn hoofd had. De zandloper is natuurlijk een iets duidelijker symbool voor onze eindigheid, maar wat betekent die rare steen naast hem dan? Het gissen naar betekenis is een leuk spelletje, maar het is beter om het niet te serieus te nemen. De compositie van de voorwerpen an sich, het mysterieuze karakter en Dürers geniale techniek zijn mijns inziens de interessante eigenschappen van de gravure. Het heeft tot op heden talloze kunstenaars, schrijvers en filmmakers geïnspireerd.

Mila

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft.

Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999.

Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid.

De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij.

Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij.

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal.

Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij.

Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.'

Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som.

Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt.

Essay: ‘Dank voor jullie inzet!'

‘Dank voor jullie inzet!'

Mensen willen het liefst werk doen dat in een positieve zin bijdraagt aan het leven van anderen. Maar is dit wel een haalbaar ideaal?

 1

Kerstbezoek voor Gavin Marley

Gavin en Susan lopen elkaar jaren na hun middelbareschooltijd weer tegen het lijf. Gavin, die inmiddels steenrijk is, nodigt de dakloze Susan bij hem thuis uit.

Gedachtes over het imposter​syndroom

Gedachtes over het imposter​syndroom

Het jaar is bijna voorbij en daarom zet Hard//hoofd de beste stukken van 2018 nog één keer in de schijnwerpers.   Slimme, competente mensen die ervan overtuigd zijn dat ze hun succes niet verdienen. Het komt zo vaak voor dat er een term voor bestaat: het impostersyndroom. In het kader van de Fakeweek een persoonlijke […]

Tip: Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

In deze laatste tip van 2018 geeft Emma Stomp op de valreep een onmisbaar advies voor de feestdagen.

Mentale maandag: kerst 1

All I Want for Christmas

Mentale gezondheid is belangrijk, maar we praten er weinig over. Daarom gidst Nastia Cistakova je in deze tweewekelijkse beeldcolumn langs de taboes, onhandige vragen en ongemakkelijke antwoorden over psychische problemen. Nastia weet hoe het voelt als het er in dat prachtige hoofd van je soms net wat anders aan toegaat dan ‘normaal’, en ze illustreert herkenbare […]

Willen wonen in een kerstetalage

Willen wonen in een kerstetalage

Ieder jaar met kerst willen we heel veel spullen kopen. Het zijn rekwisieten voor wanneer we ons even de protagonist in een kerstverhaal willen wanen. Maar doen we dit eigenlijk niet het hele jaar?

Alles vijf sterren: Amstelveen, een kroeg en klassieke muziek 1

Stoofvlees, heiligen en de liefde

Deze week spraken drie hard//hoofd-redactieleden hun kersttip voor je in. Van stoofvlees, via Nick Cave, naar oude liefde.

De komma in mijn komedie

De komma in mijn komedie

'Roken is niks anders dan spelen met de dood', iedereen weet dat het een slecht idee is, maar toch beginnen mensen eraan. Koen Schouwenburg schrijft over de absurditeit van een verslaving en hoe daarmee om te gaan.

Hard//talk: Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Sociaal ondernemen is de beste keuzes maken in een imperfecte wereld. Stop daarom met elkaar afvallen, vorm samen een front, en focus op de positive impact van duurzame innovatie, betoogt Dylan Meert. Het wordt tijd dat duurzame, eerlijke en sociale initiatieven ophouden met elkaars […]

Column: Skaten is overleven

Olympisch gezien

Iduna Paalman wil nét naar bed gaan als haar broertje belt. Met gewéldig nieuws.

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5