Kippenvel. Je haren gaan overeind staan en je krijgt van die kleine bultjes op je arm. Maar hoe komt dat in godsnaam? " /> Kippenvel. Je haren gaan overeind staan en je krijgt van die kleine bultjes op je arm. Maar hoe komt dat in godsnaam? " />
nieuwsbrief
menu Asset 14

Wat was er eerder, de kip of het vel?

Onze huid krijgt in het dagelijks leven veel te verduren. De huid kan volgescholden worden, lijken op een perzik, sinaasappel (en dan bedoelt men niet het frisse en fruitige aspect van deze citrusvrucht) of een olifant, de huid kan inclusief haar verslonden worden en er kan zelfs iemand op zitten. Bovendien kan je lekker in je vel zitten en kan het over been zijn. Een uitermate multifunctioneel orgaan dus, wat betreft zijn functie in ons spreekwoordelijke taalgebruik. Er is echter ook een metafoor die je wel in de werkelijkheid terugvindt: kippenvel. Overigens, waar wij Nederlanders de geplukte kip als metafoor voor dit onbestemde gevoel nemen, hebben de Engelsen en Duitsers de gans uitgekozen, gezien hun termen goose bumps en Gänsehaut.

Mail

Het fenomeen kippenvel als gevolg van kou is evolutionair gezien makkelijk te verklaren. Zoogdieren met een dikke vacht zijn er zeer bij gebaat hun haren overeind te zetten teneinde met die isolatielaag hun lichaamswarmte vast te houden. Onze haren proberen dus met hun plotselinge massale resurrectie te voorkomen dat het lichaam nog verder afkoelt. Bij ons relatief haarloze zoogdieren is dit natuurlijk niet heel effectief meer, al wil het tonen van je gerezen armhaar in combinatie met een pruillip er nog wel eens voor zorgen dat je een warme mannenjas om je schouders geslagen krijgt.

Kippenvel als gevolg van angst is met dezelfde vergelijking te verhelderen. Als een dier met een dikke vacht zijn haren overeind zet, maakt dit hem groter en dus afschrikwekkender voor de vijand. Exemplarisch hiervoor zijn het stekelvarken en de kat. Het is echter zeer de vraag of een door jou betrapte een inbreker onder de indruk zal zijn van jouw omhoogstaande armhaartjes. "Zie daar, schooier, haren die zich niets van de zwaartekracht aantrekken! En nu, scheer je weg!"

Kippenvel2

Maar kippenvel is voor de mens meer dan een evolutionair gezien functionele reactie op koude of een bedreigende situatie. Wanneer je een muziekstuk hoort dat je erg mooi vindt of naar een speech van Obama luistert, wil het verschijnsel zich ook wel eens voordoen. Wordt je huid dan bediend door je emotionele waardeoordeel? Wordt je ziel soms zo diep geraakt dat het lichaam daar een uiting aan moet geven?

Je haren verrijzen omdat de kleine spiertjes in je haarzakjes zich aanspannen, en daarmee de haarschacht omhoog trekken – kippenvel wordt ook wel piloerectie genoemd, naar het Latijnse woord voor haar (pilus). Dit is een reflex die aangestuurd wordt door het sympathische zenuwstelsel, een deel van het autonome zenuwstelsel dat actief wordt in ‘fight-or-flight’-situaties. Over dit deel heb je zelf geen controle – probeer maar eens je kippenvel actief om te zetten naar een gladgestreken kuikenshuidje.

Hoewel deze autonome reflexen in eerste instantie hele basale reacties lijken, iets waar alleen het lichaam zich mee bezig houdt, is er in de praktijk ook ruimte voor inmenging van de geest. Er zijn flink wat emoties die onbewust een orgaan-reactie tot gevolg hebben. Denk aan het plotseling naar de wc moeten als je iets spannends gaat doen, vlinders in je buik hebben bij verliefdheid, en het blozen na een gênante actie. Dit zijn allemaal voorbeelden van gevoelens in je hoofd, die er toe leiden dat er in je lichaam ongewild allerlei processen plaatsvinden, zoals het aanspannen van spieren of het verwijden van de bloedvaten.

De reflexen die emotioneel gedreven zijn komen voort uit het limbische systeem. Dit is het deel van je hersens waar primitieve driften als woede, angst en seks hun oorsprong vinden. De emoties uit je hersens worden omgezet naar lichamelijk gevoel en processen in de organen, via zenuwbanen die deze reflex voortbrengen. Kenmerk van deze autonome reflexen is dat hun activiteit tonisch is, dat wil zeggen dat ze langdurig constant gehouden worden, door het continu blijven vuren van de zenuwcellen. Hierdoor houden de lichamelijke gevolgen van emoties ook langer aan - als je eenmaal bloost of kippenvel hebt, duurt het altijd langer dan je lief is voordat dit weer verdwijnt.

Het krijgen van kippenvel dankzij een prachtige zangstem is dus een voorbeeld van hoe sterke basale emoties reflexen in het lichaam veroorzaken. Het hoeft overigens geen bewijs te zijn van immense waardering; wanneer ik luister naar bepaalde blondharige politici gaan mijn haren pas écht overeind staan.

Brankele Frank

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Essay: Je bent pas weg als je niet reageert 2

Je bent pas weg als je niet reageert

Moderne communicatie komt met allerhande sociale ongemakken en twijfels. Maarten Buser over nabijheid en afstand en wat Kanye West hiermee te maken heeft. Lees meer

Column: Glitterachtig afscheid

Glitterachtig afscheid

Oud en nieuw doet Iduna Paalman altijd aan glitters en aan afscheid denken. Door die ene oudjaarsavond van 1999. Lees meer

Gedicht: Heilig is de tong waar de waarheid op ligt


Heilig is de tong waar de waarheid op ligt

Yentl van Stokkum brengt in het kader van de Fakeweek een ode aan de tong, die ieder woord kan omkeren tot het klinkt als de waarheid. Lees meer

De noodzaak van het nietsdoen

De noodzaak van het nietsdoen

Koen Schouwenburg schrijft over het schemergebied tussen luieren voor de lol en luieren omdat je niet anders kunt. Proust, Kabouterland, Ottessa Moshfegh en Louis-Ferdinand Céline staan hem bij. Lees meer

Hard//talk: Het beste van 2018

Het beste van 2018

Hard//hoofd zet de tien beste hard//talks van 2018 op een rij. Lees meer

Donkere materie

Marijn van der Leeuw maakte foto's en Selin Kuscu gebruikte die als uitgangspunt voor een kort verhaal. Lees meer

Biechtweek: Kutmus

Kutmus

Als mensen je niet de kans geven om je diepste gevoelens aan hen op te biechten, kun je altijd nog te biecht gaan bij mussen. Een kort verhaal van Wiard van der Kooij. Lees meer

Mag ik even de aandacht

Mag ik even de aandacht?

'Als we onze gestolen momenten willen terugeisen, moeten we eerst erkennen dat de huidige digitale middelen onze vrijheid niet vergroten, maar inperken.' Lees meer

Filmtrialoog: The Disciples – een straatopera

The Disciples – een straatopera

'Een opera maken met twintig daklozen is vragen om problemen.' Onze redacteuren namen de proef op de som. Lees meer

Messy shit 3

Messy shit

Lot Veelenturf veranderde hun naam en begon daarmee een zoektocht naar hun nieuwe stem. De acceptatie van hun flexibele genderidentiteit vereist ook een onbevooroordeeld luisteren van hen omgeving, aan wie Lot zich opnieuw voorstelt. Lees meer

Essay: ‘Dank voor jullie inzet!'

‘Dank voor jullie inzet!'

Mensen willen het liefst werk doen dat in een positieve zin bijdraagt aan het leven van anderen. Maar is dit wel een haalbaar ideaal? Lees meer

 1

Kerstbezoek voor Gavin Marley

Gavin en Susan lopen elkaar jaren na hun middelbareschooltijd weer tegen het lijf. Gavin, die inmiddels steenrijk is, nodigt de dakloze Susan bij hem thuis uit. Lees meer

Gedachtes over het imposter​syndroom

Gedachtes over het imposter​syndroom

Het jaar is bijna voorbij en daarom zet Hard//hoofd de beste stukken van 2018 nog één keer in de schijnwerpers.   Slimme, competente mensen die ervan overtuigd zijn dat ze hun succes niet verdienen. Het komt zo vaak voor dat er een term voor bestaat: het impostersyndroom. In het kader van de Fakeweek een persoonlijke... Lees meer

Tip: Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

In deze laatste tip van 2018 geeft Emma Stomp op de valreep een onmisbaar advies voor de feestdagen. Lees meer

Mentale maandag: kerst 1

All I Want for Christmas

Mentale gezondheid is belangrijk, maar we praten er weinig over. Daarom gidst Nastia Cistakova je in deze tweewekelijkse beeldcolumn langs de taboes, onhandige vragen en ongemakkelijke antwoorden over psychische problemen. Nastia weet hoe het voelt als het er in dat prachtige hoofd van je soms net wat anders aan toegaat dan ‘normaal’, en ze illustreert herkenbare... Lees meer

Willen wonen in een kerstetalage

Willen wonen in een kerstetalage

Ieder jaar met kerst willen we heel veel spullen kopen. Het zijn rekwisieten voor wanneer we ons even de protagonist in een kerstverhaal willen wanen. Maar doen we dit eigenlijk niet het hele jaar? Lees meer

Alles vijf sterren: Amstelveen, een kroeg en klassieke muziek 1

Stoofvlees, heiligen en de liefde

Deze week spraken drie hard//hoofd-redactieleden hun kersttip voor je in. Van stoofvlees, via Nick Cave, naar oude liefde. Lees meer

De komma in mijn komedie

De komma in mijn komedie

'Roken is niks anders dan spelen met de dood', iedereen weet dat het een slecht idee is, maar toch beginnen mensen eraan. Koen Schouwenburg schrijft over de absurditeit van een verslaving en hoe daarmee om te gaan. Lees meer

Hard//talk: Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

Sociaal ondernemers: stop met vliegen afvangen

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Sociaal ondernemen is de beste keuzes maken in een imperfecte wereld. Stop daarom met elkaar afvallen, vorm samen een front, en focus op de positive impact van duurzame innovatie, betoogt Dylan Meert. Het wordt tijd dat duurzame, eerlijke en sociale initiatieven ophouden met elkaars... Lees meer

Column: Skaten is overleven

Olympisch gezien

Iduna Paalman wil nét naar bed gaan als haar broertje belt. Met gewéldig nieuws. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5